Mỗi năm các cơ quan đoàn thể tiêu tốn gần 46 nghìn tỷ ngân sách

Dân Trí đưa tin, Viện nghiên cứu kinh tế và chính sách (VEPR) vừa công bố báo cáo “Ước lượng chi phí kinh tế cho các tổ chức quần chúng công ở Việt Nam” cho biết, tổng số người hoạt động trong lĩnh vực tổ chức quần chúng công (có biên chế và không có biên chế), ước tính vào khoảng 338.000 người. Các tổ chức quần chúng công mỗi năm tiêu tốn từ 45.670 tỷ đồng đến 52.700 tỷ đồng mỗi năm, ước bằng 1,7% GDP của cả nước (năm 2014). Trong đó, khoản chi từ ngân sách nhà nước khoảng 14.023 tỷ đồng.

Các cơ quan đoàn thể tiêu tốn hàng chục nghìn tỷ mỗi năm nhưng vẫn chưa có cơ chế giám sát

Theo VEPR, chi phí kinh tế cho các tổ chức quần chúng công bao gồm: Chi phí thực tế của xã hội dành cho các tổ chức này từ ngân sách nhà nước, hội phí, phí tín thác và nguồn thu từ các đơn vị kinh tế trực thuộc. Bên cạnh đó còn phải tính đến chi phí cơ hội và chi phí ẩn từ tài sản cố định và nguồn nhân lực.

Trong các tổ chức đoàn thể thì Mặt trận Tổ quốc Việt mang tính quần chúng rộng lớn với nhiều hội và có bản chất chính trị gắn với nhà nước, được Nhà nước hỗ trợ toàn phần hay một phần kinh phí hoạt động. Trong năm 2014, nguồn ngân sách Trung ương dự toán dành cho Trung ương hội của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và năm tổ chức chính trị - xã hội là trên 1.200 tỷ đồng.

Trong 4 tổ chức chính trị - xã hội, các hội nhận được ngân sách (dự toán) nhiều nhất trong năm 2014 là Hội Nông dân Việt Nam (hơn 401 tỷ đồng), Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh (khoảng 360 tỷ đồng), Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam (hơn 270 tỷ đồng) và Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam (gần 155 tỷ đồng). Trung ương Hội Nông dân Việt Nam là tổ chức có mức tăng ngân sách nhanh nhất, gấp 4,5 lần trong vòng 6 năm (2006 - 2012), từ khoảng 76 tỷ đồng năm 2006 lên gần 344 tỷ đồng năm 2012 (GDP của Việt Nam trong giai đoạn này tăng gấp 2,3 lần).

Tuy nhiên, theo Thạc sĩ Nguyễn Khắc Giang, nghiên cứu viên của VEPR cho biết: Các tổ chức đoàn thể đã tồn tại trong một thời gian dài, có vai trò quan trọng trong cuộc đấu tranh giải phóng đất nước, cũng như trong công cuộc xây dựng và phát triển kinh tế nhưng hệ thống này cũng bộc lộ không ít những bất cập. MTTQ, các tổ chức chính trị- xã hội … có chi phí kinh tế và hiệu quả hoạt động của những tổ chức này vẫn là một câu hỏi lớn chưa có lời đáp.

Về vấn đề giám sát nguồn ngân sách và sử dụng hiệu quả việc chi tiêu nguồn ngân sách cho các tổ chức đoàn thể, ông Nguyễn Khắc Giang chia sẻ trên VietTimes: “Đây thực sự là vấn đề rất đáng quan tâm. Vì vậy, về vấn đề này, trong các khuyến cáo của mình, Nhóm Nghiên cứu đã đưa ra đề nghị là cần phải có quy định chặt chẽ hơn về quản lý tài chính của các tổ chức QCC. Do các tổ chức này có cơ chế tiếp nhận ngân sách tương tự như các cơ quan hành chính, cần yêu cầu công khai, minh bạch chi tiêu trong báo cáo tài chính hàng năm trước ban giám sát và công chúng. Cần phải có cơ chế giám sát, chất vấn hoạt động tài chính của các tổ chức này. Chúng tôi khuyến nghị là MTTQ Việt Nam, với tư cách là liên minh chính trị của các tổ chức trên, nên đảm trách nhiệm vụ này.

Báo cáo “Ước lượng chi phí kinh tế cho các tổ chức quần chúng công ở Việt Nam”đưa ra kiến nghị, cần bãi bỏ chính sách cấp ngân sách hoạt động cho hội đặc thù theo biên chế, chỉ cấp ngân sách Nhà nước khi thực hiện các nhiệm vụ Nhà nước giao (nếu có). Từng bước đưa các tổ chức này ra khỏi sự bao cấp của ngân sách nhà nước, hoạt động theo cơ chế tự nguyện như những tổ chức xã hội khác.

VEPR cũng đề xuất, cần xây dựng một Luật riêng về các tổ chức quần chúng công, hoặc một phần quan trọng trong Luật về hội nói chung. Bên cạnh đó, cần các tổ chức này công khai, minh bạch chi tiêu trong báo cáo tài chính trước ban giám sát và công chúng.