Mẫu ADN mở thêm hy vọng xác định danh tính liệt sĩ

Hơn nửa thế kỷ chờ một ngày đoàn tụ

Một buổi sáng cuối tháng 6, tại Nhà văn hóa xã Vạn Thắng (tỉnh Ninh Bình), nhiều thân nhân liệt sĩ có mặt từ rất sớm. Trên tay họ là những tập hồ sơ đã úa màu theo năm tháng, những giấy báo tử được gìn giữ suốt nhiều thập kỷ và một niềm hy vọng chưa bao giờ tắt: tìm lại người thân.

Theo TTXVN, ông Đỗ Văn Khánh, ở thôn Thành Công, đến lấy mẫu sinh phẩm ADN với mong muốn xác định danh tính người anh trai là liệt sĩ Đỗ Công Nguyên. Liệt sĩ nhập ngũ năm 1964, hy sinh trong kháng chiến chống Mỹ. Gia đình nhiều năm lần theo những thông tin ít ỏi mới biết ông đang yên nghỉ tại Nghĩa trang liệt sĩ Bình Long (tỉnh Đồng Nai), nhưng vẫn chưa thể xác định chính xác phần mộ.

Lấy mẫu ADN thân nhân liệt sỹ chưa xác định được thông tin tại xã Vạn Thắng (Ninh Bình). (Ảnh: TTXVN)

Suốt hơn nửa thế kỷ, mong muốn đưa người anh trở về quê hương vẫn chưa thể trở thành hiện thực. Vì vậy, khi được thông báo tham gia lấy mẫu ADN phục vụ đối sánh, gia đình ông Khánh coi đây là cơ hội quý giá để khép lại hành trình tìm kiếm kéo dài qua nhiều thế hệ.

Câu chuyện của gia đình ông Khánh cũng là tâm trạng chung của hàng trăm thân nhân liệt sĩ có mặt tại điểm thu nhận mẫu ở xã Vạn Thắng. Trong ngày hôm đó, 418 người đã thực hiện lấy mẫu sinh phẩm ADN với hy vọng góp thêm một "mảnh ghép" cho cơ sở dữ liệu ADN quốc gia, phục vụ xác định danh tính các liệt sĩ chưa rõ thông tin.

Để đợt thu nhận diễn ra thuận lợi, Công an tỉnh Ninh Bình phối hợp với các sở, ngành và chính quyền địa phương rà soát, cập nhật thông tin thân nhân, chuẩn bị đầy đủ điều kiện phục vụ lấy mẫu. Theo ông Trần Trung Hiếu, Chủ tịch UBND xã Vạn Thắng, địa phương còn bố trí lực lượng hỗ trợ những người cao tuổi, sức khỏe yếu hoặc gặp khó khăn trong đi lại để không ai bị bỏ lại phía sau trong hành trình tìm người thân.

Trước đó, giai đoạn 2024-2025, Công an tỉnh Ninh Bình đã thu nhận hơn 9.400 mẫu ADN thân nhân liệt sĩ. Đợt cao điểm năm 2026, địa phương tiếp tục triển khai lấy mẫu đối với hơn 20.000 thân nhân nhằm bổ sung dữ liệu phục vụ xác minh danh tính hài cốt liệt sĩ.

Không chỉ ở Ninh Bình, những ngày đầu tháng 7, hoạt động thu nhận mẫu sinh phẩm ADN được triển khai đồng loạt tại nhiều địa phương. Dù ở đồng bằng hay đô thị, điểm chung là nhiều gia đình lần đầu tiên có cơ hội tham gia đối sánh ADN sau nhiều năm chờ đợi.

Tại phường Cửa Nam (Hà Nội), đợt thu nhận mẫu bắt đầu từ ngày 2/7. Theo thông tin từ lực lượng Công an địa phương, trong số 141 trường hợp cần lấy mẫu có những thân nhân tuổi đã cao, không còn khả năng đi lại. Với các trường hợp này, cán bộ trực tiếp đến tận nhà để thực hiện việc lấy mẫu, bảo đảm mọi người đều có cơ hội tham gia đối sánh ADN.

Sau khi thu nhận, mẫu sinh phẩm của thân nhân được cập nhật vào hệ thống cơ sở dữ liệu ADN. Việc đối sánh không chỉ dựa trên dữ liệu gene mà còn kết hợp với thông tin về địa điểm quy tập, di vật, phiên hiệu đơn vị và hồ sơ lưu trữ để nâng cao độ chính xác trong xác định danh tính liệt sĩ.

Cùng thời điểm, các địa phương khác của Hà Nội như phường Giảng Võ, xã Đông Anh cũng triển khai thu nhận mẫu sinh phẩm ADN cho hàng trăm thân nhân liệt sĩ chưa xác định được danh tính người thân.

Khoa học nối dài hành trình tri ân

Khác với các phương pháp xác minh truyền thống chủ yếu dựa vào hồ sơ quy tập, di vật hoặc thông tin từ nhân chứng, việc xây dựng cơ sở dữ liệu ADN thân nhân liệt sĩ tạo thêm căn cứ khoa học để đối sánh, góp phần nâng cao khả năng xác định danh tính các hài cốt chưa rõ thông tin.

Trong Chiến dịch "500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ", việc xây dựng cơ sở dữ liệu ADN thân nhân liệt sĩ được xác định là một trong những nhiệm vụ trọng tâm.

Chiến dịch được phát động ngày 2/4/2026 tại Thành cổ Quảng Trị, triển khai từ ngày 15/3/2026 đến ngày 27/7/2027, hướng tới kỷ niệm 80 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ. Mục tiêu đặt ra là tìm kiếm, quy tập khoảng 7.000 hài cốt liệt sĩ; lấy mẫu khoảng 230.000 phần mộ liệt sĩ chưa xác định danh tính; giám định khoảng 18.000 mẫu hài cốt, đồng thời xây dựng và hoàn thiện cơ sở dữ liệu gene thân nhân liệt sĩ phục vụ đối sánh trên phạm vi toàn quốc.

Theo thống kê, cả nước hiện còn hơn 175.000 liệt sĩ chưa tìm thấy hài cốt và gần 300.000 phần mộ liệt sĩ chưa xác định được danh tính.

Báo Đại biểu Nhân dân dẫn lời Thiếu tướng Vũ Văn Tấn, Cục trưởng Cục Cảnh sát Quản lý hành chính về Trật tự xã hội (C06), cho biết đợt cao điểm hướng tới mục tiêu thu nhận mẫu đối với khoảng 70% số thân nhân đủ điều kiện đã được cập nhật trên hệ thống, với tối đa hai thân nhân cho mỗi liệt sĩ. Toàn bộ quá trình được triển khai đúng đối tượng, đúng quy trình, bảo đảm an toàn, bảo mật và khai thác hiệu quả dữ liệu.

Khẩn trương thu nhận ADN thân nhân liệt sĩ

Công tác tìm kiếm, xác định danh tính hài cốt liệt sĩ đạt kết quả ban đầu tích cực