Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam: Hiến kế giải quyết bài toán phát triển

Phát huy vai trò của đội ngũ trí thức khoa học và công nghệ

Theo thông tin từ Mặt trận, phát biểu khai mạc, Chủ tịch Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (viết tắt là Liên hiệp Hội Việt Nam) khóa VIII Phan Xuân Dũng cho biết Đại hội lần thứ IX có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, định hướng cho sự phát triển của Liên hiệp Hội Việt Nam và đội ngũ trí thức khoa học và công nghệ trong giai đoạn 2026-2031, khi đất nước tăng tốc thực hiện các mục tiêu chiến lược đến năm 2030 và tầm nhìn đến năm 2045.

Đại hội đại biểu toàn quốc Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam lần thứ IX, nhiệm kỳ 2026-2031. (Ảnh: Quang Vinh)

Với chủ đề “Đội ngũ trí thức khoa học và công nghệ đoàn kết - sáng tạo - đột phá - phát triển, đóng góp xứng đáng vào sự phát triển giàu mạnh của đất nước trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc”, Đại hội có nhiệm vụ đánh giá kết quả thực hiện Nghị quyết Đại hội khóa VIII; xác định phương hướng, mục tiêu, nhiệm vụ, giải pháp nhiệm kỳ 2026-2031; thảo luận việc sửa đổi Điều lệ và những vấn đề quan trọng nhằm tiếp tục phát huy vai trò của Liên hiệp Hội Việt Nam trong thời kỳ phát triển mới.

Theo ông Phan Xuân Dũng, nhiệm kỳ qua, Liên hiệp Hội Việt Nam và đội ngũ trí thức khoa học, công nghệ cả nước đạt được những kết quả khá toàn diện trên nhiều lĩnh vực.

Hoạt động tư vấn, phản biện và giám định xã hội được tăng cường. Liên hiệp Hội và các tổ chức thành viên tham gia xem xét, góp ý hàng nghìn chương trình, đề án, dự án phát triển kinh tế - xã hội, chính sách, pháp luật, quy hoạch, công trình hạ tầng chiến lược, các vấn đề về ứng phó biến đổi khí hậu và phát triển vùng.

Đội ngũ trí thức khoa học và công nghệ cũng tham gia nghiên cứu, ứng dụng và chuyển giao tiến bộ kỹ thuật trong nhiều lĩnh vực như nông nghiệp công nghệ cao, công nghiệp phụ trợ, năng lượng sạch, y dược, giáo dục, quốc phòng - an ninh. Nhiều hội thành viên đưa khoa học đến với nông dân, hỗ trợ doanh nghiệp đổi mới công nghệ, tham gia xây dựng nông thôn mới và giảm nghèo bền vững.

Liên hiệp Hội Việt Nam đồng thời duy trì các hoạt động phổ biến kiến thức, tôn vinh tài năng thông qua hội thảo, xuất bản, các giải thưởng, hội thi và cuộc thi sáng tạo; thực hiện vai trò tập hợp, đoàn kết đội ngũ trí thức trong và ngoài nước, trong doanh nghiệp, trường học và viện nghiên cứu.

Hiến kế giải quyết các bài toán thực tiễn

Phát biểu chỉ đạo Đại hội, Chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam Bùi Thị Minh Hoài nhấn mạnh trí thức nói chung và trí thức khoa học, công nghệ nói riêng là vốn quý của dân tộc. Trong giai đoạn phát triển mới, để thực hiện các mục tiêu đến năm 2030 và 2045, đất nước không thể đi theo lối mòn của mô hình tăng trưởng chỉ dựa vào tài nguyên thiên nhiên hay lao động giá rẻ.

Chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam Bùi Thị Minh Hoài phát biểu chỉ đạo Đại hội. (Ảnh: Quang Vinh)

Theo bà, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia là động lực quyết định đối với sự phát triển đất nước. Trong bối cảnh đó, trách nhiệm của hệ thống Liên hiệp Hội Việt Nam - tổ chức đại diện cho tiếng nói khoa học nước nhà - ngày càng lớn.

“Ban Chấp hành khóa mới và toàn thể hệ thống hội từ Trung ương đến địa phương phải nhận thức sâu sắc bối cảnh này, xác định rõ trách nhiệm chính trị trước Đảng, trước Nhân dân để chủ động tham mưu, hiến kế và trực tiếp cùng các ngành, các cấp giải quyết các bài toán phát triển thực tiễn của đất nước, của địa phương”, Chủ tịch Bùi Thị Minh Hoài nêu rõ.

Để thực hiện các mục tiêu của nhiệm kỳ mới, bà đề nghị Liên hiệp Hội Việt Nam làm tốt hơn vai trò cầu nối chính trị, kiến tạo môi trường tự do sáng tạo cho đội ngũ trí thức; trở thành địa chỉ tin cậy để trí thức gửi gắm tâm tư, nguyện vọng; chủ động tham mưu hoàn thiện thể chế, chính sách, pháp luật nhằm giải phóng năng lực sáng tạo, tôn trọng tính độc lập, khách quan trong nghiên cứu khoa học.

Cùng với đó, Chủ tịch Bùi Thị Minh Hoài đánh giá cao chỉ tiêu xây dựng hệ sinh thái số “VUSTA Digital Ecosystem”, coi đây không chỉ là công cụ quản trị mà còn là nền tảng kết nối 126 hội thành viên và các tổ chức khoa học và công nghệ trực thuộc.

Bà đề nghị khẩn trương nghiên cứu xây dựng “Cơ sở dữ liệu quốc gia về chuyên gia, trí thức khoa học và công nghệ - VUSTA Global” để quy tụ nguồn lực chất xám của trí thức trẻ, trí thức tại các viện nghiên cứu, trường đại học, tập đoàn kinh tế tư nhân và trí thức Việt Nam ở nước ngoài.

Đối với hoạt động tư vấn, phản biện và giám định xã hội, Đại hội đặt chỉ tiêu tăng 15% số lượng nhiệm vụ đối với các chương trình, dự án của Đảng và Nhà nước. Chủ tịch Bùi Thị Minh Hoài yêu cầu đổi mới căn bản phương thức phản biện; các ý kiến phải dựa trên luận chứng khoa học, có tính độc lập, khách quan, thực tiễn và dự báo, phục vụ công tác hoạch định chính sách, trong đó có các lĩnh vực kinh tế mới như kinh tế ban đêm, kinh tế bạc, kinh tế tuần hoàn, kinh tế xanh.

Bà đồng thời yêu cầu thu hẹp khoảng cách giữa nghiên cứu trong phòng thí nghiệm với thực tiễn sản xuất và thị trường; tăng hỗ trợ thương mại hóa các giải pháp đạt giải Vifotec; tăng liên kết với các bộ, ngành và chính quyền địa phương trong đào tạo nghề, phổ biến kiến thức kỹ thuật, chuyển giao công nghệ sinh học, nông nghiệp công nghệ cao và bảo vệ môi trường.

Chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam Bùi Thị Minh Hoài chụp ảnh lưu niệm cùng Ban Chấp hành nhiệm kỳ 2026-2031. (Ảnh: Quang Vinh)

Liên hiệp Hội Việt Nam cũng được đề nghị tạo điều kiện để các nhà khoa học trẻ, xuất sắc tham gia bộ máy lãnh đạo; chủ động tổ chức các sự kiện khoa học quốc tế, đăng cai các diễn đàn về bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, lượng tử, công nghệ sinh học, tăng kết nối với các trung tâm khoa học hàng đầu thế giới.

Đại hội đã bầu Ban Chấp hành Liên hiệp Hội Việt Nam khóa IX gồm 143 thành viên, Đoàn Chủ tịch gồm 24 thành viên. Ông Châu Văn Minh được tín nhiệm bầu giữ chức Chủ tịch Liên hiệp Hội Việt Nam khóa IX, nhiệm kỳ 2026-2031.

Sửa luật để sắp xếp tổ chức bộ máy, phát huy vai trò giám sát, phản biện của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam

13 năm mở rộng các kênh để người dân tham gia góp ý, giám sát