Làng văn nghệ Việt Nam 2015: Khi những ánh sao Khuê vụt tắt

Đặc biệt, chỉ trong vòng từ tháng 4 đến tháng 6/2015, làng văn nghệ Việt Nam phải nói lời vĩnh biệt với 5 cây đại thụ về âm nhạc: nhạc sĩ Hồ Bông, nhạc sĩ Hàn Ngọc Bích, GS. Trần Văn Khê, nhạc sĩ Phan Nhân và nhạc sĩ Phan Huỳnh Điểu.

Ngoài ra, nghệ thuật hội họa và sân khấu chèo - điện ảnh cũng vĩnh viễn vắng bóng họa sĩ tài năng Lê Bá Đảng, cây bút giàu tâm huyết Trần Đình Văn và Nghệ sĩ ưu tú (NSƯT) Lê Anh Dũng.

Nhạc sĩ Hồ Bông

Sau hơn một năm điều trị bệnh, dù được các y bác sĩ tận tình cứu chữa, nhưng vì tuổi cao, sức yếu nên nhạc sĩ Hồ Bông qua đời vào ngày 23/4 tại TP.HCM.

Sinh năm 1930 tại Đồng Tháp, cả cuộc đời nhạc sĩ Hồ Bông đã cống hiến cho nền âm nhạc Việt Nam. Ông luôn nhiệt tình tham gia công tác giảng dạy âm nhạc, tích cực xây dựng phong trào âm nhạc học sinh, sinh viên TP.HCM.

Nhạc sĩ Hồ Bông qua đời ở tuổi 85

Các sáng tác đặc sắc mà ông đóng góp vào kho tàng âm nhạc nước nhà là: Gái đội thuyền nan, Nữ pháo thủ tỉnh Thanh, Đường về Nam ta đi, Miền Nam thề với Bác, Ngàn năm reo hát tên anh Thái Bình, Ai hò điệu lý Cà Mau, Bài ca công nhân Cảng Sài Gòn, Hát mãi tên anh Huỳnh Văn Nghệ, Khúc hát yêu đời…

Với những cống hiến miệt mài cho lý tưởng cách mạng và niềm đam mê âm nhạc, nhạc sĩ Hồ Bông vinh dự được trao tặng: Huân chương Kháng chiến chống Pháp hạng ba, Huân chương Kháng chiến chống Mỹ hạng nhất, Huân chương Quyết thắng hạng nhất, Huy hiệu Thành đồng Tổ quốc, Huy hiệu 60 năm tuổi Đảng…

Nhạc sĩ Hàn Ngọc Bích

Nhạc sĩ Hàn Ngọc Bích qua đời hôm 4/5 do phải chống chọi với căn bệnh ung thư phổi và để lại nhiều niềm tiếc thương trong lòng gia đình, bạn bè, khán giả.

Sinh năm 1940 tại Hà Nội, ông là một nhà giáo tận tụy, một nhạc sĩ tài năng đã có những đóng góp to lớn cho sự nghiệp giáo dục và âm nhạc Việt Nam.

Nhạc sĩ Hàn Ngọc Bích qua đời ở tuổi 75

Ngoài việc soạn thảo nhiều sách hướng dẫn, giảng dạy môn nhạc cho học sinh tiểu học, ông còn là tác giả của nhiều ca khúc nổi tiếng cho thiếu nhi như: Rửa mặt như mèo, Em đố mẹ em (cùng Văn Dung), Đưa cơm cho mẹ đi cày, Tiếng chim trong vườn Bác, Em bay trong đêm pháo hoa, Tháng ba học trò, Xinh xinh hạt nắng, Hoa bí vàng (ca cảnh)...

Hàn Ngọc Bích cũng là nhạc sĩ hiếm hoi có tới 4 ca khúc nằm trong danh sách 50 bài hát hay nhất thế kỷ XX đó là: Tiếng chim trong vườn Bác, Em bay trong đêm pháo hoa, Tre ngà bên lăng Bác và Đưa cơm cho mẹ đi cày. Nhiều ca khúc của ông dành những giải thưởng cao trong các cuộc thi sáng tác...

Giáo sư Trần Văn Khê

Người nghệ sĩ, nhạc sĩ, nhà nghiên cứu của làng nhạc dân tộc Việt Nam qua đời vào ngày 24/6 ở tuổi 94, sau gần một tháng chữa trị tại bệnh viện vì suy tim, viêm phổi nặng.

Giáo sư Trần Văn Khê hưởng thọ 94 tuổi

Sự ra đi của GS. Trần Văn Khê để lại mất mát lớn cho làng văn hóa, nghệ thuật nước nhà. Ông được biết đến trong tư cách một nhà nghiên cứu văn hóa, âm nhạc cổ truyền nổi tiếng ở Việt Nam. Đồng thời, ông là tiến sĩ ngành âm nhạc học người Việt Nam đầu tiên tại Pháp và từng là giáo sư tại Đại học Sorbonne (Pháp), thành viên danh dự Hội đồng Âm nhạc Quốc tế của UNESCO.

Sau 50 năm nghiên cứu và giảng dạy ở Pháp, năm 2006, GS. Trần Văn Khê chính thức trở về sinh sống và tiếp tục sự nghiệp nghiên cứu và giảng dạy âm nhạc dân tộc tại Việt Nam. Ông cũng là người đã hiến tặng cho TP.HCM 420 kiện hiện vật quý, trong đó có nhiều loại nhạc cụ dân tộc và tài liệu âm nhạc.

Với nhiều cống hiến, thành tựu trong hoạt động nghiên cứu, giảng dạy, cũng như quảng bá âm nhạc Việt Nam nói riêng, văn hóa Việt Nam nói chung ra thế giới, GS. Trần Văn Khê được truyền thông quốc tế đánh giá là "một cây đại thụ trong nền âm nhạc Việt Nam mà muốn có cây đại thụ như vậy thì phải mất nhiều năm nghiên cứu, tìm tòi, phải yêu đất nước, âm nhạc, con người và văn hóa Việt Nam thì mới có thể thay thế được".

Nhạc sĩ Phan Huỳnh Điểu

Ngày 29/6, ngay sau khi vừa an táng GS. Trần Văn Khê, làng nhạc Việt lại phải tiếp tục chứng kiến sự ra đi của nhạc sĩ Phan Huỳnh Điểu. Cả hai bậc trưởng bối qua đời đều vì nguyên nhân tuổi cao, sức yếu.

Nhạc sĩ Phan Huỳnh Điểu hưởng thọ 91 tuổi

Nhạc sĩ Phan Huỳnh Điểu sinh năm 1924 tại Đà Nẵng. Là một trong những nhạc sĩ tiêu biểu nhất của nền âm nhạc đương đại Việt Nam, tài năng của ông đã mang đến những đóng góp đặc biệt cho sự phát triển của âm nhạc Việt Nam trong thế kỉ XX. Sự ra đi đột ngột của nhạc sĩ Phan Huỳnh Điểu khiến nhiều người hâm mộ xót xa.

Được mệnh danh là "Con chim vàng của nền âm nhạc Việt Nam", phần lớn sáng tác của nhạc sĩ Phan Huỳnh Điểu đều là nhạc đỏ. Bên cạnh đó, tác giả của "Hành khúc ngày và đêm" còn là tác giả của nhiều ca khúc trữ tình đặc sắc.

Nhiều nhạc phẩm tiêu biểu của ông như: Trầu cau, Giải phóng quân, Tuyên truyền xung phong (1945) đã đi vào đời sống tinh thần của nhân dân cả nước. Năm 1988, nhạc sĩ Phan Huỳnh Điểu vinh dự nhận Huân chương Độc lập hạng 3 và đến năm 2000 ông được trao tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh về Văn học - nghệ thuật.

Ngoài ra, Phan Huỳnh Điểu cũng sáng tác một số bài hát ngộ nghĩnh, đáng yêu dành cho thiếu nhi như: Đội kèn tí hon, Nhớ ơn Bác...

Mặc dù tuổi cao, sức yếu nhưng suốt 5 năm gần đây, Phan Huỳnh Điểu vẫn lặng lẽ cống hiến cho nền âm nhạc Việt Nam. Sự ra đi đột ngột của nhạc sĩ để lại khoảng trống khó có thể bù đắp trong lòng các khán thính giả yêu mến ông cũng như nền âm nhạc Việt Nam nói chung.

Nhạc sĩ Phan Nhân

Trong cùng ngày 29/6, làng âm nhạc Việt Nam tiếp tục nghẹn ngào trước sự ra đi của một nhạc sĩ tài hoa Phan Nhân do bệnh tim và phổi. Sự giã biệt đột ngột của ông khiến công chúng không khỏi ngỡ ngàng, nhất là vì chỉ trong 1 ngày, nền âm nhạc Việt Nam đã mất đi 2 nhạc sĩ gạo cội cùng họ Phan.

Nhạc sĩ Phan Nhân ra đi ở tuổi 85

Nhạc sĩ Phan Nhân sinh năm 1930 tại An Giang. Từ nhỏ, ông đã yêu thích thơ văn và âm nhạc. Nhắc đến nhạc sĩ Phan Nhân, công chúng thường ấn tượng với nhiều ca khúc quen thuộc như: Hà Nội niềm tin và hy vọng, Thành phố của tôi, Em ở nơi đây, Bài ca cho em...

Ngoài các ca khúc viết cho người lớn, Phan Nhân cũng có nhiều bài cho thiếu nhi được các em nhỏ yêu thích như: Chú ếch con, Chú cừu Mộc Châu, Em là bông lúa Điện Biên , Hàng cây ơn Bác, Vườn cây của ba…

Ông từng được tặng Giải thưởng Nhà nước về Văn học – Nghệ thuật (2001), Huân chương Kháng chiến hạng Nhất, Huân chương Chiến thắng hạng Ba, Huy chương Thành đồng Tổ quốc, Huy chương Vì sự nghiệp Văn học - Nghệ thuật, Huy chương Vì sự nghiệp Âm nhạc, cùng nhiều huy chương và giải thưởng khác của các tổ chức Trung ương và địa phương.

NSƯT Anh Dũng

NSƯT Anh Dũng để lại nhiều ấn tượng trong lòng khán giả yêu mến điện ảnh Việt Nam. Ông qua đời vào ngày 30/4 do tai biến.

NSƯT Anh Dũng qua đời lúc 64 tuổi

Sinh năm 1951, ông bỏ học ngành y để thi vào Trường Sân khấu Điện ảnh và trở thành một nghệ sĩ có nhiều đóng góp cho nghệ thuật sân khấu - điện ảnh nước nhà. Vai diễn đầu tiên của ông đã gây ấn tượng với các bậc thầy trong làng sân khấu như Đào Mộng Long, Trần Tiến là vai Ngọ trong vở "Đâu có giặc là ta cứ đi" của tác giả Ngô Y Linh.

Nhắc đến ông, khán giả không thể không nhớ đến những vai diễn làm nên tên tuổi của Nhà hát kịch Việt Nam - anh cả đỏ của ngành sân khấu, như vở "Hồn Trương Ba da hàng thịt", "Nghêu sò ốc hến", "Ca sĩ đười ươi", "Người cha thô bạo", "Mát-su, kẻ sống ngoài vòng pháp luật"...

Trong giới sân khấu, nghệ sĩ Anh Dũng không được nhắc đến như một nghệ sĩ đặc biệt ấn tượng về cách ăn mặc, cá tính, hay phát ngôn gây hiệu ứng truyền thông. Ông chọn một cách sống lặng lẽ, giản dị, hòa đồng, thậm chí muốn lẩn khuất vào đám đông, không muốn nổi bật.

Họa sĩ Lê Bá Đảng

Lê Bá Đảng được mệnh danh là "bậc thầy của hai thế giới Đông Tây". Ông qua đời hôm 7/3 tại Pháp, để lại sự thương tiếc cho giới mỹ thuật trong nước và quốc tế.

Họa sĩ Lê Bá Đảng qua đời ở tuổi 94.

Họa sĩ Lê Bá Đảng sinh năm 1921 tại Quảng Trị, ông đã trải qua nhiều gian nan để thành công, nổi danh khắp châu Âu và được coi trọng như họa sĩ tài năng đương thời của hội họa thế giới.

Tính kiên nhẫn, chăm chỉ, bền chí đã đưa Lê Bá Đảng tới thành công. Từ những bức tranh vẽ mèo phải nài nỉ để gửi bán, ông dần được các chủ gallery đặt hàng, triển lãm. Tranh của ông được yêu thích và bán ở khắp các phòng tranh danh tiếng trên thế giới. Những năm 1990, tranh của Lê Bá Đảng có tại 33 phòng tranh ở Mỹ.

Ông được người Mỹ trao tặng giải thưởng "Nghệ sĩ có tài năng và tư tưởng nhân đạo" năm 1989, được người Anh bầu chọn là người nổi tiếng toàn cầu năm 1992, người Pháp tặng ông huân chương Văn hóa nghệ thuật Pháp vào năm 1994.

Tuy sống và làm việc ở Pháp, nhưng Lê Bá Đảng luôn hướng về quê hương. Ông từng thực hiện nhiều hoạt động kêu gọi văn nghệ sĩ, trí thức thế giới tham gia vào "Ngày vì tri thức Việt Nam" để ủng hộ hòa bình và chống chiến tranh ở Việt Nam.

Những năm 1970, ông vẽ tranh về ý chí của người Việt trong gian lao, chiến trận. Triển lãm "Phong cảnh bất khuất" được ông thực hiện ở Thụy Điển, Pháp, Mỹ... Năm 1992, ông từng thực hiện một triển lãm tại nơi chôn nhau cắt rốn của mình. Cuộc triển lãm độc đáo trưng bày hơn hai mươi bức tranh đồ họa trong không gian tại làng Bích La Đông.

Tại Việt Nam, họa sĩ được nhận huy chương kháng chiến chống Mỹ cứu nước. Năm 2006, ông cùng với UBND tỉnh Thừa Thiên - Huế xây dựng Trung tâm Nghệ thuật Lê Bá Đảng tại 15 Lê Lợi, Thành phố Huế.

Nhà viết kịch Trần Đình Văn

Trần Đình Văn là một nhà viết kịch trẻ tài năng tài năng và tâm huyết với chiếu chèo. Tác giả qua đời vào ngày 10/4 vừa qua tại Hà Nội, để lại nhiều niềm tiếc thương với gia đình, bạn bè, khán giả.

Nhà viết kịch Trần Đình Văn hưởng thọ 41 tuổi.

Trần Đình Văn sinh năm 1975 tại Hải Dương, là con trai của “vua chèo” - TS Ngữ văn Trần Đình Ngôn. Với sự cống hiến tâm huyết cho nghệ thuật chèo, hiện ông đang giữ chức Phó Phòng Nghệ thuật - Nhà hát chèo Việt Nam.

Theo NSND Bùi Đắc Sừ: “Sự ra đi của Trần Đình Văn là sự tổn thất quá lớn đối với nghệ thuật chèo truyền thống Việt Nam. Lực lượng tác giả viết cho chèo hiện nay chỉ còn lại cha con Trần Đình Ngôn (cha) và Trần Đình Văn (con trai). Vậy mà, Văn đã vội vã ra đi, để lại khoảng trống trong đội ngũ sáng tác của chèo ngày thêm trống trải”.

Trần Đình Văn đã sáng tác hàng chục tác phẩm cho chèo và từng nhận được nhiều giải thưởng, HCV, HCB tại các kỳ liên hoan sân khấu chèo. Trước lúc ra đi, các tác phẩm của anh đang được hàng loạt các đoàn nghệ thuật, các nhà hát dàn dựng như Nhà hát chèo Việt Nam, Đoàn chèo Thái Nguyên, Đoàn chèo Hưng Yên, Đoàn chèo Bắc Giang… để chuẩn bị tham gia Liên hoan Sân khấu “Hình tượng người chiến sỹ CAND” lần thứ 3/2015, Liên hoan sân khấu chèo chuyên nghiệp toàn quốc 2016.

Những sáng tác, cống hiến cho văn hóa - nghệ thuật dân tộc của các nghệ sĩ sẽ còn lưu lại dấu ấn và cả tình yêu thương, ngưỡng mộ trong tâm hồn công chúng. Như những ánh sao Khuê, họ luôn lặng lẽ, miệt mài cống hiến tài năng cho đời rồi nhẹ nhàng giã từ cuộc sống với nụ cười nở trên môi, giữa hương hoa tiễn biệt và nước mắt khóc thương của biết bao người...

Tuyết Nhung

Tổng hợp