Ishikawa Bunyo: Ghi lại chiến tranh Việt Nam để nói về giá trị của sinh mạng và hòa bình

Theo NHK, Ishikawa Bunyo làm nhiếp ảnh gia báo chí tự do tại Sài Gòn, nay là Thành phố Hồ Chí Minh, trong giai đoạn 1965-1968. Ông từng đi cùng các đơn vị quân đội Mỹ để tác nghiệp, sau đó đến miền Bắc Việt Nam. Ông đã chụp hơn 15.000 bức ảnh về chiến tranh Việt Nam và được biết đến là một trong những nhiếp ảnh gia chiến trường hàng đầu của Nhật Bản.

Cựu phóng viên chiến trường Ishikawa Bunyo. (Ảnh: The Japan News)

Con người trong hơn 15.000 bức ảnh

Tháng 3/2024, trong cuộc gặp sinh viên tại Thành phố Hồ Chí Minh, Ishikawa cho biết phần lớn ảnh của ông tập trung vào con người, đặc biệt là trẻ em.

Báo Tuổi Trẻ dẫn lời ông Ishikawa nói trong chiến tranh, nhiều người lớn chết hoặc bị thương; những đứa trẻ phải chứng kiến người thân trong gia đình bị thương hoặc qua đời. Qua những bức ảnh, ông muốn nói về giá trị của sinh mạng và hòa bình.

Tại cuộc gặp này, Ishikawa cũng kể về một bức ảnh chụp những người lính Mỹ đứng trước thi thể các du kích Việt Nam. Ông nhớ rằng khi chụp bức ảnh, ông nghĩ những người đã chết cũng có cuộc đời, có gia đình. Theo Ishikawa, trên chiến trường, con người có thể không còn nghĩ đến cuộc đời của phía bên kia.

Một trong những nhân vật Ishikawa nhiều lần tìm gặp lại sau chiến tranh là một bé gái ông chụp tại Củ Chi.

Theo báo Quân đội nhân dân, ngày 12/12/1966, trong một cuộc càn tại khu vực Củ Chi, Ishikawa chứng kiến một người nông dân bị sát hại. Con gái của người này, bé Xô, khi đó khoảng 10 tuổi, chứng kiến sự việc. Ishikawa đã chụp lại cô bé.

Năm 1989, ông trở lại tìm Xô. Khi đó, cô bé trong bức ảnh năm 1966 đã trưởng thành và có một con gái 2 tuổi. Ishikawa chụp hai mẹ con.

Năm 2008, ông gặp lại Xô một lần nữa. Người phụ nữ khi ấy 52 tuổi, có hai con gái. Hơn 40 năm sau bức ảnh đầu tiên, Ishikawa tiếp tục ghi lại cuộc sống của nhân vật mình từng gặp giữa chiến tranh.

Ảnh được xuất bản, triển lãm tại Việt Nam và Nhật Bản

Sau chiến tranh, các tác phẩm của Ishikawa về Việt Nam được xuất bản thành sách và giới thiệu tại nhiều triển lãm.

Các em nhỏ ở khu nhà tập thể Hai Bà Trưng, Hà Nội vừa bị ném bom. (Ảnh: Ishikawa Bunyo)

Năm 1977, Ủy ban Hòa bình Nhật Bản xuất bản bằng tiếng Việt cuốn sách ảnh “Chiến tranh giải phóng Việt Nam” của Ishikawa Bunyo, với lời đề tựa của Thủ tướng Phạm Văn Đồng.

Năm 1998, Ishikawa tổ chức triển lãm ảnh tư liệu về Việt Nam tại Nhật Bản. Theo Bảo tàng Chứng tích chiến tranh, triển lãm “Chiến tranh và hòa bình - Việt Nam 35 năm” giới thiệu 260 ảnh của ông tại Tokyo, Osaka, Okinawa và Hokkaido. Cũng trong năm này, Ishikawa trao tặng phần lớn tác phẩm ảnh cho Bảo tàng Chứng tích chiến tranh tại Thành phố Hồ Chí Minh.

Hiện Bảo tàng giới thiệu bộ sưu tập phóng sự ảnh “Việt Nam - Chiến tranh và hòa bình” gồm 123 tác phẩm của Ishikawa Bunyo. Các bức ảnh ghi lại chiến tranh tại Việt Nam và cuộc sống của người dân Việt Nam trong thời bình.

Ishikawa cũng nhiều lần kể về những năm tác nghiệp tại Việt Nam với học sinh, sinh viên.

Trong cuộc gặp sinh viên tại Thành phố Hồ Chí Minh năm 2024, ông nói người trẻ Việt Nam và Nhật Bản cần biết chiến tranh đã diễn ra như thế nào và trân trọng cuộc sống hòa bình hiện nay. Khi được hỏi hòa bình là gì, Ishikawa nói đó là một cuộc sống bình thường, khi con người có thể đi học, đi làm, đọc sách hay làm nông.

Năm 2025, ở tuổi 87, Ishikawa trở lại Việt Nam để tham dự một hoạt động kỷ niệm 50 năm kết thúc chiến tranh. NHK cho biết trong chuyến đi, ông tiếp tục chia sẻ trải nghiệm trên chiến trường với trẻ em và người trẻ.

Trong cuộc phỏng vấn với NHK năm đó, Ishikawa nói những người chết trong chiến tranh không còn cơ hội tiếp nối sự sống cho thế hệ sau. Ông cho biết mình muốn tiếp tục nói với mọi người rằng hòa bình là được sống một cuộc sống bình thường.

Ký ức về Fidel Castro - người bạn lớn của nhân dân Việt Nam

Những người bạn Thụy Sĩ: Từ phản đối chiến tranh đến đồng hành cùng nạn nhân da cam Việt Nam