Hệ thống phúc lợi của Phần Lan đang gặp vấn đề lớn vì người dân lười sinh con

Phần Lan, một trong những nơi tốt nhất để làm mẹ, đã ghi nhận số trẻ sơ sinh thấp nhất trong gần 150 năm trở lại đây. Tỷ lệ sinh đã giảm đều kể từ đầu thập kỷ, và có ít dấu hiệu cho thấy xu hướng này sẽ đảo ngược trong thời gian tới.

Nhân khẩu học là mối quan tâm của tất cả các nước đã phát triển. Nhưng nó đặc biệt gây ra nhiều vấn đề tại các quốc gia có hệ thống phúc lợi xã hội hào phóng, vì nó đe dọa đến sự tồn tại lâu dài của họ.

Đối với Heidi Schauman – chuyên gia kinh tế trưởng của ngân hàng Aktia, thì những số liệu thống kê này thật “đáng sợ”: “Chúng cho thấy tốc độ xã hội của chúng tôi đang thay đổi nhanh chóng như thế nào, và chúng tôi không có các giải pháp sẵn sàng để ngăn chặn sự phát triển này. Chúng tôi có một khu vực công lớn và hệ thống này cần những người đóng thuế trong tương lai.”

Theo Schauman, để làm được điều đó, tỷ lệ sinh phải là 2 đứa trẻ/ phụ nữ. Theo thống kê của Phần Lan, tỷ lệ sinh vào năm 2016 được dự báo là 1,57. Đó là một mức thấp đáng ngạc nhiên, bất chấp những nỗ lực của chính phủ để hỗ trợ các bậc làm cha mẹ.

Có lẽ không gì minh họa cho những nỗ lực này tốt hơn những chiếc hộp đựng đồ trẻ nhỏ nổi tiếng ở Phần Lan. Được đưa ra vào năm 1937, những chiếc hộp chứa đầy quần áo trẻ em, các sản phẩm chăm sóc trẻ nhỏ bao gồm những bộ áo liền quần, bao tay, bột chống hăm, lược, nhiệt kế phòng tắm… được vận chuyển đến các bà mẹ sắp sinh, và các hộp bìa cứng này cũng đóng vai trò của một chiếc cũi tạm thời.

Ý tưởng đằng sau những chiếc hộp này được thôi thúc bởi những lo ngại về tỷ lệ tử vong cao ở trẻ sơ sinh trong các gia đình có thu nhập thấp. Các bộ sản phẩm này cuối cùng đã được mở rộng cho tất cả các gia đình chuẩn bị chào đón trẻ nhỏ.

Cho bố mẹ nghỉ phép một cách hào phóng và một trong những hệ thống giáo dục tốt nhất thế giới cũng không thành công. Theo OECD, Phần Lan đang có tỷ lệ thanh niên so với người trong độ tuổi lao động thấp nhất ở Bắc Âu.

Quốc gia này cũng có tỷ lệ người già phụ thuộc cao nhất trong khu vực.

Theo các dự báo của OECD, thì tình hình này sẽ tiếp tục trở nên tồi tệ hơn. Ủy ban châu Âu cho biết các yếu tố nhân khẩu học đang hạn chế tiềm năng tăng trưởng kinh tế của Phần Lan, được dự đoán sẽ đạt đỉnh điểm là 1,9% vào năm 2035 và giữ ở mức 1,5% trong giai đoạn 2050 – 2060.

Giải pháp nào cho Phần Lan?

Đảo ngược ý tưởng hiện đại rằng không có con cũng chẳng sao cả giống như một nhiệm vụ bất khả thi. Mở cửa cho những người nhập cư lại là khu vực cấm về mặt chính trị, do chính quyền của thủ tướng Juha Sipila dự vào sự hỗ trợ của các nhà lập pháp theo chủ nghĩa dân tộc.

Chính phủ đã làm việc với những người sử dụng lao động và các công đoàn để tăng cường bình đẳng giới bằng cách cho phép thời gian nghỉ sau sinh của nhân viên linh hoạt hơn và đơn giản hóa hệ thống phúc lợi. Những cải cách này dự kiến sẽ có hiệu lực vào năm 2019.

Schauman tin rằng những nỗ lực này là không đủ: “Cuộc thảo luận đã xoay quanh vấn đề bình đẳng giới và việc làm của phụ nữ, còn vấn đề sinh nở lại chỉ được dùng làm nền.” Theo bà, điều Phần Lan cần lúc này là một chương trình chính trị trân trọng gia đình và tăng giá trị của việc làm cha mẹ.

Một gợi ý khác được đưa ra và thiết thực hơn là các cặp vợ chồng nên ngừng sử dụng bao cao su.

Phẩm chất can trường của dân tộc Phần Lan: thắng không kiêu, bại không nản

K Nguyễn