Hai Huy chương Fields và sức bật nghiên cứu cơ bản của Trung Quốc

Đây là lần đầu tiên các nhà toán học mang quốc tịch Trung Quốc giành được Huy chương Fields, đồng thời cũng là lần đầu tiên có hai nhà toán học được đào tạo trong hệ thống giáo dục toán học Trung Quốc cùng đoạt giải thưởng được mệnh danh là “Giải Nobel của ngành Toán học”.

Huy chương Fields là một trong những giải thưởng danh giá nhất của giới toán học quốc tế, được trao bốn năm một lần. Mỗi kỳ, số lượng người nhận giải thường không quá bốn người và đều là những nhà toán học dưới 40 tuổi có đóng góp xuất sắc trong lĩnh vực toán học. Trước đó, các nhà toán học gốc Hoa như Khâu Thành Đồng và Đào Triết Hiên từng được trao Huy chương Fields, tuy nhiên quá trình trưởng thành và học tập của họ chủ yếu diễn ra tại các hệ thống học thuật ở nước ngoài. Việc Vương Hồng và Đặng Dục đoạt giải lần này đánh dấu lần đầu tiên các học giả trẻ được đào tạo trong nước của Trung Quốc bước lên đỉnh cao của toán học thế giới.

“Đây là bước đột phá mang tính lịch sử của nền toán học Trung Quốc”, Viện sĩ Viện Hàn lâm Khoa học Trung Quốc, Giáo sư Trương Kế Bình thuộc Học viện Khoa học Toán học, Đại học Bắc Kinh nhận định. Theo Giáo sư việc hai nhà toán học giành Huy chương Fields là sự kiện có ảnh hưởng lớn trong lĩnh vực khoa học cơ bản của Trung Quốc trong những năm gần đây, mang ý nghĩa cột mốc.

Ngày 23/7, Vương Hồng được trao Huy chương Fields tại Đại hội Toán hóc Quốc tế 2026 diễn ra ở Philadelphia, Mỹ. (Ảnh: CMG)

Vương Hồng quê ở Quế Lâm (Quảng Tây), còn Đặng Dục quê ở Thâm Quyến (Quảng Đông). Cả hai đều là sinh viên khóa 2007 của Học viện Khoa học Toán học, Đại học Bắc Kinh, nơi đã đặt nền móng học thuật vững chắc cho sự nghiệp nghiên cứu của họ.

Ngày 23/7, Đặng Dục được trao Huy chương Fields tại Đại hội Toán hóc Quốc tế 2026 diễn ra ở Philadelphia, Mỹ. (Ảnh: CMG)

Vương Hồng từng chia sẻ, chỉ sau khi sang Pháp học tập, cô mới nhận ra nền tảng đào tạo toán học tại Đại học Bắc Kinh thực sự rất bài bản và toàn diện. Trong khi đó, Đặng Dục cho biết quãng thời gian học tập tại Đại học Bắc Kinh với khối lượng lớn các bài toán đã giúp anh xây dựng nền tảng toán học đặc biệt vững chắc.

Đằng sau những đột phá trong nghiên cứu toán học là sự đầu tư lâu dài và ổn định của Trung Quốc đối với khoa học cơ bản. Trong 10 năm qua, tổng số lượt trích dẫn quốc tế đối với các công trình thuộc 9 ngành khoa học cơ bản, trong đó có toán học, luôn đứng đầu thế giới; đồng thời, ngành Toán học của Đại học Bắc Kinh và Đại học Thanh Hoa đều nằm trong nhóm dẫn đầu toàn cầu theo bảng xếp hạng QS.

Nguồn lực đầu tư cũng không ngừng được tăng cường. Kinh phí dành cho nghiên cứu cơ bản của toàn xã hội Trung Quốc đã tăng từ 55,5 tỷ Nhân dân tệ năm 2013 lên 277,8 tỷ Nhân dân tệ vào năm 2025, đứng thứ hai thế giới. Tỷ trọng đầu tư cho nghiên cứu cơ bản trong tổng chi cho nghiên cứu và phát triển (R&D) cũng tăng từ 4,68% lên 7,08%, mức cao nhất từ trước đến nay.

Việc hai nhà toán học trẻ của Trung Quốc giành Huy chương Fields là nguồn cổ vũ lớn, đồng thời cũng gợi nhớ đến sự xuất hiện của nhiều gương mặt trẻ nổi bật của Trung Quốc trong những năm gần đây.

Dương Thực Lân, sinh năm 1992, CEO của Moonshot AI, đang dẫn dắt quá trình phát triển thế hệ mô hình ngôn ngữ lớn mới; Lương Văn Phong, sinh năm 1985, nhà sáng lập DeepSeek, góp phần đưa trí tuệ nhân tạo đến gần hơn với người dùng; Đội ngũ nòng cốt của hệ thống vệ tinh định vị Bắc Đẩu có độ tuổi trung bình chỉ hơn 30; Lực lượng nghiên cứu chủ chốt của kính thiên văn vô tuyến FAST cũng chủ yếu là các nhà khoa học trẻ... Trên các mặt trận công nghệ tiên phong như điện toán lượng tử, hàng không vũ trụ thương mại hay công nghệ sinh học, thế hệ sinh sau thập niên 1980 và 1990 đã trở thành lực lượng chủ lực.

Sự trưởng thành nhanh chóng của đội ngũ nhân tài trẻ Trung Quốc không phải là kết quả ngẫu nhiên. Đây là thế hệ được đào tạo bài bản trong bối cảnh giáo dục đại học nước này phát triển mạnh, với môi trường học thuật ngày càng chuyên nghiệp và nghiêm túc. Bên cạnh đó, hệ sinh thái ứng dụng đa dạng, nền công nghiệp có nhu cầu lớn về công nghệ mới cùng cơ chế sẵn sàng trao cơ hội cho người trẻ đã tạo điều kiện thuận lợi để họ phát huy năng lực, tích lũy kinh nghiệm và khẳng định vai trò.

Trên nền tảng đó, ngày càng nhiều người trẻ lựa chọn lập nghiệp tại Trung Quốc, từng bước tạo ra những thành tựu có sức ảnh hưởng vượt ra ngoài phạm vi quốc gia.

Robot, AI và thuốc sáng chế: “Bộ ba mới khác” trong xuất khẩu của Trung Quốc

Ga đường sắt cao tốc Trung Quốc tăng tốc bước vào kỷ nguyên “thông minh + xanh”