Chuyển đổi số tạo đột phá trong quản lý tàu cá ở Cà Mau

Là địa phương có đội tàu khai thác hải sản xa bờ lớn nhất khu vực Đồng bằng sông Cửu Long, Cà Mau xác định chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU) là nhiệm vụ trọng tâm. Thời gian qua, tỉnh đã triển khai đồng bộ các chỉ đạo của Chính phủ và Bộ Nông nghiệp và Môi trường, đẩy mạnh ứng dụng Hệ thống truy xuất nguồn gốc thủy sản điện tử (eCDT) cùng Nhật ký khai thác thủy sản điện tử (eLogbook), từng bước thay thế phương thức quản lý thủ công bằng nền tảng số.

Cà Mau có đội tàu khai thác hải sản xa bờ lớn nhất ĐBSCL, đồng thời quyết liệt thực hiện các giải pháp chống khai thác IUU, hướng tới mục tiêu sớm gỡ cảnh báo “thẻ vàng” của EC. (Ảnh: TN)

Việc số hóa toàn bộ quy trình quản lý tàu cá, kiểm soát sản lượng khai thác và truy xuất nguồn gốc không chỉ nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước mà còn tăng tính minh bạch, hỗ trợ giám sát chặt chẽ hoạt động khai thác trên biển, góp phần ngăn ngừa vi phạm IUU và đáp ứng các yêu cầu của EC.

Chuyển đổi số nâng cao hiệu quả quản lý nghề cá

Đến cuối tháng 6/2026, toàn tỉnh Cà Mau có 5.151 tàu cá đã đăng ký, trong đó 4.523 tàu đủ điều kiện hoạt động được quản lý trên cơ sở dữ liệu số, phục vụ công tác kiểm soát khai thác, giám sát hành trình và truy xuất nguồn gốc thủy sản. Đối với 628 tàu chưa đủ điều kiện hoạt động, địa phương thực hiện khoanh vùng quản lý, giám sát vị trí neo đậu và cập nhật thường xuyên trên Hệ thống số hóa tàu cá IUU.

Bộ đội Biên phòng tỉnh Cà Mau phối hợp Chi cục Biển, Hải đảo và Kiểm ngư kiểm tra, tuyên truyền quy định về khai thác thủy sản, góp phần nâng cao hiệu quả truy xuất nguồn gốc và hướng tới mục tiêu gỡ cảnh báo “thẻ vàng” của EC. (Ảnh: TN)

Cùng với đó, Hệ thống eCDT đã được triển khai tại bốn cảng cá trên địa bàn tỉnh. Trong sáu tháng đầu năm 2026, tỷ lệ tàu thực hiện thủ tục rời cảng trên eCDT đạt 99,59%; tỷ lệ tàu cập cảng đạt 97,73%. Đối với nhóm tàu có chiều dài từ 15 mét trở lên, việc khai báo điện tử cơ bản được thực hiện nghiêm túc.

Thông qua nền tảng số, toàn bộ quy trình kiểm soát tàu ra vào cảng, giám sát sản lượng, cấp giấy biên nhận bốc dỡ, xác nhận nguyên liệu khai thác và từng bước cấp chứng nhận nguồn gốc thủy sản được thực hiện trên môi trường điện tử. Điều này góp phần nâng cao tính minh bạch, rút ngắn thời gian xử lý thủ tục và đáp ứng tốt hơn yêu cầu chống khai thác IUU.

Bên cạnh ứng dụng công nghệ, công tác phối hợp giữa Ban Quản lý các cảng cá, Chi cục Thủy sản, Chi cục Biển, Hải đảo và Kiểm ngư cùng Bộ đội Biên phòng trong đối soát dữ liệu, kiểm tra, giám sát và xử lý vi phạm ngày càng chặt chẽ, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nghề cá và tăng khả năng truy xuất nguồn gốc thủy sản.

Song hành với những đổi mới trong công tác quản lý là sự chuyển biến tích cực về nhận thức của cộng đồng ngư dân.

Ông Trần Văn Hậu (48 tuổi, xã Sông Đốc), người có hơn 20 năm gắn bó với nghề biển, cho biết trước mỗi chuyến ra khơi, tàu cá đều thực hiện đầy đủ thủ tục khai báo, kiểm đếm thuyền viên và duy trì thiết bị giám sát hành trình theo quy định. Theo ông Hậu, việc chấp hành nghiêm các quy định không chỉ góp phần sớm gỡ bỏ cảnh báo “thẻ vàng” của EC mà còn nâng cao uy tín thủy sản Việt Nam, mở rộng thị trường tiêu thụ và cải thiện thu nhập cho ngư dân.

Cùng quan điểm, ông Trần Anh Tuấn, ngư dân xã Gành Hào, cho rằng công tác tuyên truyền thường xuyên của chính quyền và các lực lượng chức năng đã giúp đa số ngư dân nâng cao ý thức, chủ động thực hiện nghiêm các quy định về chống khai thác IUU, hướng tới xây dựng nghề cá hiện đại và có trách nhiệm.

Khắc phục điểm nghẽn hạ tầng số, hướng đến quản lý đồng bộ

Bên cạnh những kết quả đạt được, công tác chuyển đổi số trong quản lý nghề cá của Cà Mau vẫn còn một số khó khăn cần tiếp tục tháo gỡ. Hiện tỷ lệ tàu thực hiện đầy đủ toàn bộ quy trình cập, rời cảng trên Hệ thống eCDT mới đạt khoảng 20% tổng số tàu đăng ký. Việc đồng bộ dữ liệu giữa eCDT với các phần mềm quản lý tàu cá còn chưa thống nhất, ảnh hưởng đến công tác thống kê và quản lý.

Ứng dụng Hệ thống truy xuất nguồn gốc thủy sản điện tử (eCDT) trên thiết bị di động góp phần nâng cao hiệu quả quản lý, minh bạch hoạt động khai thác và truy xuất nguồn gốc thủy sản. (Ảnh: TN)

Đáng chú ý, dù toàn tỉnh có 75 cửa sông thông ra biển, trong đó 14 cửa sông lớn có Trạm Kiểm soát Biên phòng, nhưng hiện mới có 4/5 cảng cá được chỉ định triển khai eCDT. Điều này khiến phạm vi kiểm soát tàu cá chưa thật sự toàn diện.

Ngoài ra, việc kết nối dữ liệu giữa eCDT với Vnfishbase, Hệ thống giám sát hành trình tàu cá (VMS) và phần mềm quản lý tàu cá của Bộ Quốc phòng vẫn chưa hoàn thiện. Dữ liệu về đăng ký, đăng kiểm và giấy phép khai thác ở một số thời điểm còn cập nhật chậm, ảnh hưởng đến quá trình xử lý nghiệp vụ.

Xác định chống khai thác IUU là nhiệm vụ chính trị trọng tâm, Cà Mau đang triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm khắc phục những tồn tại, nâng cao hiệu quả quản lý nghề cá bằng công nghệ số.

Theo đó, Ban Quản lý các cảng cá tiếp tục siết chặt việc kiểm soát tàu thực hiện đầy đủ quy trình cập, rời cảng trên eCDT; Chi cục Biển, Hải đảo và Kiểm ngư tăng cường phối hợp với Bộ đội Biên phòng đẩy mạnh tuần tra, kiểm soát trên biển, kết hợp phân tích dữ liệu từ Hệ thống giám sát hành trình tàu cá (VMS) để kịp thời phát hiện, xử lý nghiêm các trường hợp không cập cảng chỉ định hoặc cố tình ngắt kết nối thiết bị giám sát.

Ông Phạm Văn Mười, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Cà Mau, cho biết địa phương đã kiến nghị Bộ Nông nghiệp và Môi trường tiếp tục nâng cấp Hệ thống eCDT theo hướng vận hành ổn định, bảo đảm an toàn thông tin, tăng khả năng xử lý dữ liệu theo thời gian thực và khắc phục triệt để các lỗi kỹ thuật phát sinh trong quá trình sử dụng.

Đồng thời, tỉnh cũng đề xuất đẩy nhanh việc kết nối, liên thông dữ liệu giữa eCDT với Vnfishbase, VMS, hệ thống quản lý tàu cá của Bộ Quốc phòng và các cơ sở dữ liệu chuyên ngành khác nhằm bảo đảm dữ liệu được cập nhật tự động, thống nhất, chính xác, giảm thao tác nhập liệu và hạn chế sai lệch giữa các hệ thống.

Theo TS Phạm Quốc Sử, Phó Giám đốc Sở Tư pháp tỉnh Cà Mau, chuyển đổi số trong quản lý nghề cá không chỉ là giải pháp trọng tâm để thực hiện các khuyến nghị của EC, hướng tới sớm gỡ bỏ cảnh báo “thẻ vàng”, mà còn tạo nền tảng xây dựng ngành thủy sản hiện đại, minh bạch, có trách nhiệm và phát triển bền vững.

Ông cho rằng việc ứng dụng công nghệ số trong quản lý tàu cá, giám sát hành trình, quản lý hoạt động khai thác và truy xuất nguồn gốc thủy sản đã góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước; tăng cường thực thi pháp luật; kiểm soát chặt chẽ hoạt động khai thác trên biển và ngăn chặn hiệu quả tình trạng khai thác hải sản bất hợp pháp.

Với sự vào cuộc quyết liệt của cả hệ thống chính trị cùng sự đồng hành của cộng đồng ngư dân và doanh nghiệp, Cà Mau đang từng bước khẳng định vai trò là một trong những địa phương tiên phong trong chuyển đổi số lĩnh vực thủy sản. Những kết quả bước đầu không chỉ tạo nền tảng quan trọng cho mục tiêu gỡ bỏ cảnh báo “thẻ vàng” của EC mà còn góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh, giá trị thương hiệu và vị thế của thủy sản Việt Nam trên thị trường quốc tế.

“Chuyển đổi số không chỉ là yêu cầu trước mắt nhằm đáp ứng các cam kết quốc tế, mà còn là giải pháp căn cơ để hoàn thiện cơ chế quản lý nghề cá theo hướng hiện đại, minh bạch và có trách nhiệm. Đây cũng là động lực quan trọng thúc đẩy ngành thủy sản phát triển bền vững, nâng cao năng lực hội nhập và khẳng định vị thế của thủy sản Việt Nam trên thị trường quốc tế”, TS Phạm Quốc Sử nhấn mạnh.

Đại hội Đoàn XIII: Xây dựng lớp thanh niên làm chủ khoa học công nghệ và chuyển đổi số

Việt Nam - Lào tăng hợp tác kiểm toán, đẩy mạnh chuyển đổi số và đào tạo nhân lực

Đảng bộ MTTQ, các đoàn thể Trung ương: Đẩy mạnh tinh gọn bộ máy, chuyển đổi số trong 6 tháng cuối năm