Chịu nhiều bất công, TT Trump dọa sẽ rút Mỹ khỏi WTO

"Nếu họ không cải tổ, tôi sẽ rút khỏi Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO)", Tổng thống Donald Trump cho biết hôm 30/8 trong cuộc phỏng vấn tại Nhà Trắng với Bloomberg.

Ông Trump cho hay Mỹ phải chịu nhiều bất công khi bị WTO đối xử "rất tệ" trong nhiều năm qua và tổ chức này cần "thay đổi cách thức của họ".

Mỹ mới đây cũng ngăn việc bổ nhiệm các thẩm phán vào cơ quan phúc thẩm của WTO, nâng cao khả năng Washington có thể rút khỏi tổ chức trong những năm tới. Theo giới chuyên gia, việc Mỹ rút khỏi WTO sẽ làm suy yếu nghiêm trọng hệ thống thương mại đa phương sau Thế chiến II mà chính Mỹ đã giúp thiết lập nên.

Ông Trump trả lời phóng vấn Bloomberg.

Khả năng Mỹ rút khỏi WTO tác động đến nền kinh tế toàn cầu mạnh mẽ hơn nhiều so với cuộc chiến thương mại đang diễn ra giữa Mỹ và Trung Quốc, phá hủy hệ thống thương mại hậu Thế chiến thứ 2 mà nước Mỹ dày công xây dựng.

Tháng trước, Tổng thống Trump khẳng định Mỹ gặp nhiều bất lợi với việc bị WTO đối xử "rất tồi tệ" trong nhiều năm, đồng thời cho rằng tổ chức này nên "thay đổi phương pháp".

Hồi đầu năm, Trump từng gợi WTO là "thảm họa". Trong chiến dịch tranh cử tổng thống, ông cũng cảnh báo sẽ rút khỏi tổ chức. Trump và Chủ tịch Ủy ban châu Âu Jean-Claude Juncker gần đây thống nhất sẽ hướng tới một thỏa thuận thương mại liên quan đến cải tổ WTO.

Đại diện Thương mại Mỹ Robert Lighthizer từng nói việc cho phép Trung Quốc gia nhập WTO vào năm 2001 là một sai lầm. Lighthizer từ lâu kêu gọi Mỹ tiếp cận cứng rắn hơn với WTO vì cho rằng tổ chức này không có khả năng đối phó với một nền kinh tế phi thị trường như Trung Quốc. Lighthizer cũng cáo buộc hệ thống giải quyết tranh chấp mà WTO duy trì can thiệp vào chủ quyền của Mỹ, đặc biệt là đối với các trường hợp chống bán phá giá.

Nhiều quốc gia đã đệ đơn khiếu nại về mức thuế leo thang của Trump với WTO, bao gồm Trung Quốc. Theo kế hoạch, Trump sẽ áp dụng mức thuế 200 tỷ USD đối với hàng nhập khẩu Trung Quốc ngay tuần tới, cao nhất trong số hàng tỷ USD thuế quan mà ông đã thực hiện.

Từ sau Thế chiến thứ 2, các đời tổng thống Mỹ liên tục đi đầu trong việc thiết lập và củng cố các quy định thương mại toàn cầu, khẳng định điều này giúp mang lại sự ổn định cho nền kinh tế thế giới.

Mỹ thua đến 90% những vụ khởi kiện nhằm vào quốc gia này tại WTO, Bloomberg dẫn số liệu từ Viện nghiên cứu Cato trụ sở tại Washington. Tuy nhiên, Mỹ cũng thắng đến 90% vụ kiện do nước này khởi xướng, đồng thời là quốc gia khởi kiện nhiều nhất trong các thành viên WTO.

Liên minh châu Âu (EU) đang dẫn đầu nỗ lực đề xuất sửa đổi nhằm xoa dịu mối bất hòa giữa Mỹ và WTO. Tuần trước, các quan chức EU và Nhật Bản đã đến Washington để thảo luận về vấn đề này và về nỗ lực chung nhằm chống lại Trung Quốc ở WTO.

Theo Bloomberg, việc WTO được thành lập năm 1994 đến từ nỗ lực của nhiều quốc gia, mà Mỹ là người dẫn đầu, nhằm tạo ra một diễn đàn giúp giải quyết tranh chấp thương mại.

N.H