Các công ty Nhật Bản đang phải vật lộn để thuê, giữ nhân viên

Điều này có thể bao gồm cả việc tìm kiếm các bà nội trợ và những người đã nghỉ hưu để tham gia lại lực lượng lao động. Trong một số trường hợp, các công ty sẽ tạo điều kiện làm việc tốt hơn cho một số nhân viên, ngay cả khi điều này làm phát sinh chi phí. Bên cạnh đó, các công ty đang cắt giảm các dịch vụ mà họ cung cấp, có thể bằng cách cắt giảm giờ mở cửa hoặc trì hoãn kế hoạch mở rộng.

Tỷ lệ thất nghiệp của Nhật Bản đứng ở mức thấp nhất trong vòng 23 năm qua là 2,8% vào tháng 8, phản ánh nền kinh tế đang tăng trưởng mạnh và số người trong độ tuổi lao động đang giảm đi trong một xã hội đang già hoá nhanh chóng.

Cuộc khảo sát hàng quý của Bank of Japan được công bố vào ngày 2/10 cho thấy tỷ lệ các công ty than phiền về tình trạng thiếu hụt lao động, chứ không phải là dư thừa nhân viên, là mức cao nhất kể từ năm 1992 đến nay.

Áp lực về nhân lực có thể làm giảm tốc độ phát triển kinh tế, và thậm chí còn hạn chế một số các hoạt động kinh tế, làm ảnh hưởng cơ hội của Nhật Bản trong giai đoạn phát triển bền vững.

Ví dụ, tại Sun Mall ở Chiba, phía đông Tokyo, theo ông Seth Sulkin, Chủ tịch và Giám đốc điều hành của Pacifica Capital KK, tình trạng thiếu lao động đã khiến một số người chuyên cho thuê nhà từ bỏ kế hoạch xây dựng và phát triển tại khu vực, và những người khác phải đóng cửa hàng khi không thể tìm được các nhân viên chủ chốt. Ông cũng cho biết một spa mới được mở ra trong vài tháng đã buộc phải đẩy lùi ngày khai mạc do không thuê đủ nhân viên.

“Số lượng người tìm kiếm các công việc bán thời gian đang sụt giảm nhanh chóng, đặc biệt tại khu vực lân cận Tokyo” – ông Sulkin nói. “Chúng tôi cũng khuyến cáo rằng những người sử dụng lao động nên chuyển đổi một số vị trí công việc sang toàn thời gian và tăng lương”.

Tại Tokyo việc thuê lao động có vẻ dễ hơn những nơi khác nhưng không có nghĩa tình trạng vẫn thuận lợi như trước kia.

Với tình trạng khan hiếm lao động như hiện nay, các công ty đang nỗ lực tìm nguồn lao động mới.

Chuỗi cửa hàng ăn nhanh McDonald’s tại Nhật Bản cũng đang theo bước chân chuỗi cửa hàng tiện lợi FamilyMart UNY Holdings trong việc cố gắng mở rộng lực lượng lao động cốt lõi của mình ra ngoài giới trẻ bằng cách nhắm mục tiêu vào các bà nội trợ làm việc bán thời gian.

Hơn một nửa các bà nội trợ có con muốn làm việc nhưng không thể tìm được một công việc phù hợp, theo một cuộc khảo sát với hơn 4.000 phụ nữ đã có gia đình của Trung tâm Nghiên cứu Việc làm cho biết.

Họ đặc biệt quan ngại về thời gian làm việc quá dài khiến họ không hoàn thành được các công việc nội trợ của mình ở nhà. Các công ty cũng đang tìm cách cải thiện điều kiện làm việc để giữ chân và thu hút nhân lực như Công ty Doutor đã áp dụng mức đền bù nghỉ việc cho những nhân viên tạm thời tại Chuỗi cà phê Doutor của mình. Đây là một động thái bất thường ở một đất nước có khoảng cách lớn về lương và điều kiện làm việc giữa nhân viên tạm thời và nhân viên cố định.

Một số công ty quản lý nhà hàng bao gồm cả Royal Holdings và McDonald’s Japan đã bắt đầu cho dừng mở cửa 24/24 giờ, nhưng phải thừa nhận đây không phải là lựa chọn tối ưu cho các công ty hoạt động trong ngành này, vì yếu tố tiện lợi và phục vụ tại mọi thời điểm trong ngày là điểm cộng cho các công ty.

Hơn 80% các công ty được khảo sát trong cuộc thăm dò ý kiến ​​của Reuters vào tháng 6 cho biết tình trạng thiếu hụt lao động sẽ buộc họ phải hạn chế số lượng dịch vụ họ có thể cung cấp trong vài năm tới.

Vào tháng 3 vừa rồi, công ty nhân sự Fullcast Holdings đã thành lập một cơ quan tuyển dụng nhằm vào những người ngoài 60 tuổi của Nhật và trong khi gần 2.000 người về hưu đã đăng ký, nhiều công ty không thể đáp ứng được nhu cầu của họ, theo ông Yasuhiro Sumi, chủ tịch của công ty Fullcast Senior Works cho biết.

Ông nói: “Nếu có những công việc đáp ứng nhu cầu của họ về những thứ như khoảng cách từ nhà, loại hình công việc và giờ làm việc thì có rất nhiều người có khả năng lao động. Nhiều công ty vẫn do dự trong việc tăng tiền lương cho người lao động, một phần vì họ không thể cân đối được chi phí”.

Hideo Kumano, chuyên gia kinh tế của Viện Nghiên cứu Dai-ichi Life cho biết: “Dường như tình trạng thiếu hụt lao động nghiêm trọng này không là kết quả của việc giá cả leo thang ảnh hưởng đến lương và chi phí nhân công”

Tuy nhiên, vẫn có những công ty nổi tiếng trung thành với chi phí thấp cũng vẫn phải tăng giá.

Một trong những công ty này, nhà hàng gà Yakitori thuộc chuỗi Torikizoku tháng này đã tăng giá 6.4%. Đây là lần đầu tiên tăng giá của công ty trong vòng 28 năm qua.

Và công ty phân phối bưu kiện lớn nhất của Nhật, Yamato Holdings, tháng này đã tăng giá giao hàng tại nhà lên khoảng 15%, sự gia tăng đầu tiên trong gần ba thập kỷ qua. Các công ty phân phối khác đã nhanh chóng tăng giá theo. Yamato trở thành biểu tượng cho cuộc khủng hoảng lao động của Nhật Bản sau khi công ty đã dành hàng tỉ yên cho quỹ truy lãnh tiền lương trước tình trạng các tài xế của công ty than phiền vì phải làm quá việc quá sức mà thu nhập không cân xứng.

Chủ tịch Tập đoàn Yamato, Masaki Yamauchi, nói với các phóng viên tuần trước rằng: “Chúng tôi đang phải đối mặt với áp lực lớn từ nguồn nhân lực. Công ty đã hứa sẽ thuê 10.000 nhân viên giao hàng mới vào cuối năm 2019 để giảm bớt áp lực làm thêm giờ cho 55.000 tài xế đang làm việc toàn thời gian hiện nay”.

Vào Chủ nhật vừa qua, nhà tỷ phú sáng lập của hãng bán lẻ thời trang Start Today, Yusaku Maezawa, đã tweet rằng những người mua sắm trên trang thời trang Zozotown của họ sẽ có thể chọn phải trả bao nhiêu cho việc giao hàng. Ông Maezawa tweet: “Nếu điều này dẫn đến một sự chia sẻ cảm xúc giữa người vận chuyển và người nhận, tôi nghĩ nó sẽ thật đáng yêu”

Ngân Giang (theo Reuteurs)