Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ thăm Trung Quốc, sẽ thảo luận các vấn đề an ninh quân sự?

Ngày 26/6, Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ James Mattis tới thăm Trung Quốc nhằm mục đích thúc đẩy hợp tác quốc phòng song phương cùng một số hồ sơ nóng, đứng đầu là vấn đề phi hạt nhân hóa trên bán đảo Triều Tiên.

Đây là chuyến thăm Trung Quốc đầu tiên của ông Mattis trên cương vị người đứng đầu Bộ Quốc phòng Mỹ, diễn ra trong bối cảnh quan hệ giữa Mỹ và Trung Quốc còn nhiều bất đồng, đặc biệt là về vấn đề thương mại.

Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ James Mattis trả lời phỏng vấn truyền thông trước khi đến Trung Quốc.

Chủ yếu chỉ để lắng nghe

Trong bối cảnh căng thẳng thương mại giữa Mỹ và Trung Quốc đang leo thang, đẩy hai nước đến gần cuộc chiến thương mại, Bộ trưởng Quốc phòng Mattis cho biết, các cuộc hội đàm của ông trong chuyến thăm Trung Quốc này sẽ chỉ tập trung vào mối quan hệ quân sự và các cuộc đàm phán hạt nhân của Triều Tiên. Ông cho biết sẽ tìm kiếm các lĩnh vực mà hai bên có chung lợi ích, trong đó có việc thuyết phục Triều Tiên từ bỏ kho vũ khí hạt nhân của nước này.

“Đây là chuyến thăm Trung Quốc đầu tiên của tôi trên cương vị Bộ trưởng quốc phòng. Tôi không có mặt tại đó với những mong đợi cụ thể nào về những gì họ sẽ nói. Tôi sẽ chủ yếu lắng nghe quan điểm của họ”, Bộ trưởng Mattis nói.

Cũng theo Bộ trưởng Mattis, chuyến thăm gần đây nhất của một Bộ trưởng quốc phòng Mỹ tới Trung Quốc diễn ra 4 năm trước và quân đội hai nước cần tăng cường liên lạc. Ông cho rằng để giải quyết các vấn đề hiện nay giữa Mỹ và Trung Quốc, hai bên cần tổ chức cuộc đối thoại chiến lược minh bạch về việc Trung Quốc nhìn nhận việc phát triển quan hệ với Mỹ như thế nào và ngược lại Mỹ nhìn nhận việc phát triển với Trung Quốc ra sao.

Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ James Mattis. Ảnh: Reuters.

Dự kiến, Bộ trưởng Quốc phòng Mattis sẽ gặp người đồng cấp Trung Quốc Ngụy Phụng Hòa (Wei Fenghe) cùng các quan chức cấp cao của nước chủ nhà, nhằm trao đổi quan điểm về các vấn đề an ninh và hợp tác quân sự.

Trong tuyên bố trước thềm chuyến thăm, người phát ngôn Bộ trưởng Quốc phòng Trung Quốc Nhậm Quốc Cường (Ren Guoqiang) cho rằng, Mỹ cần hợp tác nhằm đưa mối quan hệ quân sự song phương trở thành yếu tố ổn định quan trọng trong mối quan hệ giữa hai quốc gia.

“Mối quan hệ quân sự giữa Trung Quốc và Mỹ về tổng thể ổn định, nhưng vẫn còn một số yếu tố tiêu cực ảnh hưởng hoặc thậm chí làm tổn hại quan hệ quân sự song phương. Phát triển mối quan hệ "cùng thắng" giữa Trung Quốc và Mỹ đáp ứng lợi ích chung của cả hai nước. Chúng tôi hy vọng phía Mỹ hợp tác với Trung Quốc, thực hiện đồng thuận giữa nhà lãnh đạo hai nước trên cơ sở tin tưởng, tăng cường hợp tác để thúc đẩy sự phát triển lành mạnh và ổn định giữa quân đội hai nước”, ông Nhậm Quốc Cường khẳng định.

Mỹ cần Trung Quốc ủng hộ đàm phán hạt nhân

Theo các nhà phân tích, chuyến thăm Trung Quốc từ 26-28/6 của ông Mattis vào lúc quan hệ Mỹ-Trung căng thẳng vì nhiều vấn đề như Mỹ chỉ trích Trung Quốc về vấn đề thương mại, ăn cắp bí mật công nghệ và đe dọa an ninh mạng, cũng như việc Mỹ đang chuẩn bị áp mức thuế mới lên hàng hóa Trung Quốc trị giá 34 tỷ USD trong hai tuần tới, trong khi Trung Quốc cũng dọa sẽ áp thuế lên hàng hóa Mỹ để trả đũa.

Tuy nhiên, Mỹ vẫn cần Trung Quốc ủng hộ cuộc đàm phán hạt nhân Mỹ-Triều và Mỹ đang dựa vào Trung Quốc giúp ép Triều Tiên thực hiện lời hứa giải giáp vũ khí hạt nhân, khi ông Donald Trump gặp nhà lãnh đạo Kim Jong-un ngày 12/6 vừa qua ở Singapore.

Chuyến thăm cũng là cơ hội để Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Mattis có dịp thị sát hệ thống vũ khí mới của Trung Quốc. Khi cựu Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Chuck Hagel tới thăm Trung Quốc vào năm 2014, ông đã được mời lên tàu Liêu Ninh, tàu sân bay đầu tiên của Bắc Kinh. Ba năm trước đó, Bắc Kinh cũng thông báo với Washington rằng nước này đã thử nghiệm thành công máy bay chiến đấu tàng hình J-20. Từ đó đến nay, Trung Quốc đã mở rộng lực lượng hải quân và không quân của nước này.

Trung Quốc là chặng dừng chân đầu tiên của Bộ trưởng Quốc phòng Mattis trong chuyến công du Đông Bắc Á gồm Trung Quốc, Hàn Quốc và Nhật Bản kéo dài 4 ngày. Dự kiến, ngày 28/6, ông Mattis cũng sẽ đến Hàn Quốc gặp người đồng cấp Song Young-moo và ngày 29/6, ông đến Nhật Bản gặp Bộ trưởng Quốc phòng Itsunori Onodera.

Hai cuộc gặp này đều nhằm trấn an các đồng minh rằng, Mỹ vẫn cam kết bảo vệ họ, dù tại cuộc gặp thượng đỉnh, Tổng thống Donald Trump tuyên bố, Mỹ sẽ ngừng các cuộc tập trận chung Mỹ-Hàn mà từ lâu Trung Quốc và Triều Tiên đều phản đối.

V.H (t/h)