ADN mở thêm hy vọng xác định danh tính liệt sĩ

Theo các cơ quan chức năng, hiện cả nước còn khoảng 175.000 hài cốt liệt sĩ chưa được tìm thấy và hơn 300.000 phần mộ liệt sĩ chưa xác định được danh tính. Nhiều thông tin về nơi chôn cất liệt sĩ không còn đầy đủ do thời gian, biến động chiến trường và quá trình quy tập qua nhiều giai đoạn.

Ngày 06/5, Chính phủ ban hành Nghị quyết số 26/2026/NQ-CP về cơ chế, chính sách đặc thù nhằm tháo gỡ khó khăn trong tổ chức lấy mẫu, giám định và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ còn thiếu thông tin bằng phương pháp giám định ADN. Nghị quyết quy định cụ thể mức chi, quy trình thực hiện và cơ chế phối hợp giữa các bộ, ngành nhằm tháo gỡ những khó khăn trong công tác giám định ADN liệt sĩ.

Theo quy định mới, mức hỗ trợ giám định ADN đối với mẫu hài cốt liệt sĩ có thể lên tới 14.102.000 đồng/mẫu; mức hỗ trợ đối với mẫu thân nhân liệt sĩ là 3.480.331 đồng/mẫu. Chính phủ cũng cho phép xử lý các mẫu đã tiếp nhận nhưng chưa được giám định hoặc chưa thanh toán kinh phí trong thời gian qua.

Theo Báo Nhân Dân, trong giai đoạn 2021-2025, cả nước đã tiếp nhận gần 13.500 mẫu hài cốt và mẫu thân nhân liệt sĩ; xác định được danh tính cho hơn 100 liệt sĩ bằng phương pháp giám định ADN và hơn 2.500 liệt sĩ bằng phương pháp thực chứng. Gần 60.000 mẫu sinh phẩm thân nhân liệt sĩ cũng đã được thu nhận để phục vụ xây dựng ngân hàng gene và đối sánh dữ liệu ADN.

Cùng với việc hoàn thiện cơ chế, nhiều địa phương đang đẩy mạnh lấy mẫu hài cốt liệt sĩ và thu nhận mẫu sinh phẩm thân nhân phục vụ giám định ADN.

Tổ công tác liên ngành do Ban Chỉ đạo về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ tỉnh Lào Cai thành lập có nhiệm vụ chỉ đạo, kiểm tra, điều phối hoạt động lấy mẫu giám định ADN đối với các phần mộ liệt sĩ chưa xác định được thông tin. (Ảnh: Cổng TTĐT tỉnh Lào Cai)

Theo Cổng thông tin điện tử tỉnh Lào Cai, địa phương đã thành lập tổ công tác liên ngành và các tổ lấy mẫu hài cốt liệt sĩ phục vụ giám định ADN. Theo kế hoạch, tỉnh Lào Cai sẽ hoàn thành lấy mẫu đối với 1.241 phần mộ chưa xác định được thông tin tại 16 nghĩa trang liệt sĩ trước ngày 27/7/2027.

Trong khi đó, lực lượng công an Thanh Hóa đang triển khai nhiều đợt thu nhận mẫu ADN thân nhân liệt sĩ chưa xác định được danh tính. Các tổ công tác lưu động được tổ chức đến tận nhà để lấy mẫu cho các mẹ liệt sĩ, thân nhân lớn tuổi hoặc đi lại khó khăn.

Tại Cao Bằng, địa phương cũng triển khai thu nhận mẫu ADN cho thân nhân liệt sĩ chưa xác định được danh tính nhằm phục vụ xây dựng ngân hàng gene và kết nối dữ liệu xác định danh tính hài cốt liệt sĩ.

Theo kế hoạch của Ban Chỉ đạo quốc gia 515, năm 2026 sẽ tập trung giải quyết giám định khoảng 10.000 trong tổng số 17.000 mẫu hài cốt liệt sĩ và mẫu sinh phẩm thân nhân còn tồn đọng tại các cơ sở giám định ADN.

Để công tác giám định ADN đạt hiệu quả, việc đào tạo đội ngũ kỹ thuật viên xét nghiệm giữ vai trò quan trọng.

Ngày 25/5, Cục Quân y (Tổng cục Hậu cần - Kỹ thuật) khai mạc lớp bồi dưỡng, nâng cao năng lực chuyên môn cho kỹ thuật viên xét nghiệm ADN xác định danh tính hài cốt liệt sĩ tại Viện Pháp y Quân đội với sự tham gia của nhiều đơn vị quân y trong toàn quân.

Các học viên được tập huấn nhiều nội dung như nghiền mẫu, tách chiết ADN, kiểm soát nhiễm chéo, vận hành thiết bị xét nghiệm và bảo đảm an toàn sinh học trong phòng thí nghiệm. Đây là những khâu quan trọng quyết định độ chính xác của kết quả giám định ADN hài cốt liệt sĩ.

Hiện nhiều mẫu hài cốt liệt sĩ đã chôn cất hàng chục năm, ADN bị phân hủy mạnh do tác động của thời gian và điều kiện môi trường. Vì vậy, quy trình xử lý mẫu phải được thực hiện nghiêm ngặt nhằm hạn chế nguy cơ nhiễm chéo hoặc sai lệch dữ liệu.

Phía sau mỗi mẫu ADN là hy vọng của những gia đình nhiều năm chưa biết nơi người thân yên nghỉ. Việc xây dựng ngân hàng gene thân nhân liệt sĩ, kết nối dữ liệu ADN và số hóa thông tin đang từng bước mở rộng khả năng đối sánh, xác định danh tính cho các phần mộ chưa biết tên.

Dâng hương tưởng niệm các anh hùng liệt sĩ Gạc Ma

Khởi công xây dựng Chính điện tại Khu điện thờ liệt sĩ Lào - Việt Nam