75 năm tích cực hỗ trợ đối ngoại đảng và ngoại giao nhà nước – nhiệm vụ trên chặng đường mới

Sau khi Cách mạng Tháng Tám thành công, Bác đã chỉ đạo thành lập Hội Việt – Mỹ thân hữu và Hội Việt – Hoa hữu hảo, các tổ chức làm đối ngoại nhân dân đầu tiên, tiền thân của các tổ chức hữu nghị sau này, với nhiệm vụ thúc đẩy quan hệ với các tầng lớp nhân dân ở Hoa Kỳ và Trung Quốc, góp phần củng cố, bảo vệ chính quyền cách mạng non trẻ và tranh thủ sự đồng tình, ủng hộ quốc tế đối với sự nghiệp chính nghĩa của nhân dân ta.

Năm 1950, Hội đồng Hòa bình Thế giới chính thức thành lập, Việt Nam là một trong những thành viên sáng lập Hội đồng. Ngày 19/11/1950, Ủy ban Bảo vệ Hòa bình Thế giới của Việt Nam - tổ chức đối ngoại nhân dân đa phương đầu tiên của Việt Nam, tiền thân của Liên hiệp các tổ chức hữu nghị Việt Nam (Liên hiệp), hoạt động nhằm gắn kết phong trào đấu tranh của nhân dân Việt Nam với các phong trào tiến bộ của nhân dân thế giới, đã được thành lập tại chiến khu Việt Bắc. Chủ tịch Hồ Chí Minh là Chủ tịch danh dự của Ủy ban. Sau này, ngày 19/11 được công nhận là ngày truyền thống của Liên hiệp.

Trong những năm sau đó, cùng với các lực lượng làm đối ngoại nhân dân khác như Công đoàn, Thanh niên, Phụ nữ…, Liên hiệp và các tổ chức thành viên với mạng lưới đối tác gồm hàng trăm tổ chức đoàn kết với Việt Nam tại Italia, Thụy Điển, Đan Mạch, Vương quốc Anh, Mỹ, Nhật Bản, các nước ở khu vực châu Á, châu Phi, Mỹ Latinh... đã tích cực tuyên truyền, vận động bạn bè, nhân dân khắp các châu lục trên thế giới, đặc biệt là ở Pháp và Mỹ, phản đối cuộc chiến phi nghĩa của thực dân Pháp và đế quốc Mỹ tiến hành ở Việt Nam. Sự ủng hộ mạnh mẽ của nhân dân tiến bộ trên toàn thế giới là một trong những nhân tố quan trọng góp phần vào thắng lợi hoàn toàn của dân tộc Việt Nam trong hai cuộc kháng chiến trường kỳ và gian khổ. Sau chiến tranh, Liên hiệp đã phối hợp với các tổ chức nhân dân các nước, nhất là với các tổ chức hòa bình, cánh tả, cựu chiến binh của Mỹ, triển khai nhiều hoạt động thiện nguyện, hợp tác giúp đỡ Việt Nam trong rà phá bom mìn, hỗ trợ nạn nhân chất độc da cam, phẫu thuật nụ cười, xây dựng các trường học, các trạm y tế... góp phần tăng cường hiểu biết lẫn nhau, hàn gắn vết thương, khắc phục hậu quả chiến tranh, tái thiết đất nước, đưa các cựu thù trở thành đối tác và phá thế bao vây cấm vận.

Tổng Bí thư Tô Lâm phát biểu tại Gặp gỡ hữu nghị nhân dân Việt Nam-Trung Quốc. (Ảnh: TTXVN)

Như vậy, trong các giai đoạn trước Đổi mới, hoạt động đối ngoại nhân dân của Liên hiệp và các tổ chức thành viên đã hỗ trợ đắc lực cho công tác đối ngoại đảng và ngoại giao nhà nước trong xây dựng một mặt trận nhân dân thế giới đoàn kết, ủng hộ mạnh mẽ sự nghiệp cách mạng chính nghĩa của nhân dân ta, đấu tranh vì một đất nước Việt Nam độc lập, thống nhất, phấn đấu vì hòa bình và thịnh vượng.

Quan điểm của Đảng ta về đối ngoại nhân dân được đúc kết và phát triển liên tục qua các thời kỳ cách mạng và phát triển của đất nước. Tiếp nối các giai đoạn trước, Đại hội XIII (2021) yêu cầu: “mở rộng quan hệ và đẩy mạnh hợp tác với các lực lượng chính trị, xã hội và nhân dân các nước, phấn đấu vì hòa bình, độc lập dân tộc, dân chủ, hợp tác phát triển và tiến bộ xã hội”. Tại Đại hội XIII, Đảng ta lần đầu tiên xác định đối ngoại đảng, ngoại giao nhà nước và đối ngoại nhân dân là ba trụ cột cấu thành cơ bản của nền ngoại giao toàn diện, hiện đại. Trên cơ sở tinh thần Chỉ thị số 04/CT-TW ngày 06/7/2011 của Ban Bí thư (khoá XI) về Tiếp tục đổi mới và nâng cao hiệu quả công tác đối ngoại nhân dân trong tình hình mới, Ban Bí thư (khóa XIII) ban hành Chỉ thị số 12-CT/TW về Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng, nâng cao hiệu quả đối ngoại nhân dân trong tình hình mới (Chỉ thị 12). Theo đó, đối ngoại nhân dân cùng với đối ngoại đảng và ngoại giao nhà nước, phát huy vai trò tiên phong trong việc tăng cường quan hệ hữu nghị, hợp tác với nhân dân các nước, góp phần tạo lập và giữ vững môi trường hòa bình, ổn định; bảo vệ vững chắc độc lập, chủ quyền quốc gia, bảo vệ toàn vẹn lãnh thổ và chế độ xã hội chủ nghĩa; bảo vệ lợi ích quốc gia-dân tộc; kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại, huy động các nguồn lực bên ngoài, sự đoàn kết, ủng hộ mạnh mẽ của nhân dân thế giới để phát triển đất nước, nâng cao vị thế và uy tín của đất nước; cùng với các lực lượng chính trị, xã hội và nhân dân tiến bộ trên thế giới phấn đấu vì hòa bình, độc lập dân tộc, dân chủ, hợp tác phát triển và tiến bộ xã hội.

Xuyên suốt công cuộc Đổi mới, công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế, đặc biệt, dưới ánh sáng của Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng trong công tác đối ngoại, các Chỉ thị 04 và Chỉ thị 12 của Ban Bí thư về đối ngoại nhân dân nêu trên, Liên hiệp đã không ngừng phát huy vai trò nòng cốt về đối ngoại nhân dân trong lĩnh vực hòa bình – đoàn kết – hữu nghị, góp phần tích cực trong việc thực hiện các nhiệm vụ nêu trên của đối ngoại nhân dân.

Ngày 22/9/2025 tại New York, Chủ tịch nước Lương Cường gặp mặt với bạn bè, đối tác lâu năm, nhân dân tiến bộ Hoa Kỳ, nhân dịp tham dự các hoạt động của Tuần lễ cấp cao Đại hội đồng Liên hợp quốc Khóa 80 và làm việc tại Hoa Kỳ. (Ảnh: TTXVN)

Trong nghiên cứu, tham mưu chiến lược, Liên hiệp đã tham gia đầy đủ và trách nhiệm vào các đề án, đề tài, chương trình nghiên cứu chung của Ban Đối ngoại Trung ương trước đây và Bộ Ngoại giao về đối ngoại nhân dân (như trong tổng kết, xây dựng các văn bản chỉ đạo của Ban Bí thư về đối ngoại nhân dân và công tác phi chính phủ nước ngoài), chủ động đóng góp thông tin, đề xuất biện pháp trong các kế hoạch, đề án phát triển quan hệ đối tác với các nước, tham gia xử lý các vấn đề đối ngoại phức tạp, nhạy cảm liên quan đến lợi ích quốc gia – dân tộc trong quan hệ đối ngoại nhân dân…

Với đối ngoại đảng, các hoạt động của hệ thống Liên hiệp từ trung ương đến địa phương đã hỗ trợ tích cực quan hệ của Đảng ta tại nhiều địa bàn thông qua các hoạt động hữu nghị, hợp tác với các tổ chức quần chúng, các quỹ chính trị thuộc các đảng cầm quyền, đảng tham chính, các chính đảng khác ở nhiều nước. Quan hệ hữu nghị, hợp tác của Liên hiệp và các tổ chức thành viên như Hội Hữu nghị Việt – Trung, Hội Hữu nghị Việt Nam – Lào, Hội Hữu nghị Việt Nam – Campuchia với các đối tác tương ứng ở ba nước láng giềng có chung biên giới là những điển hình, góp phần xây dựng nền tảng quan hệ nhân dân vững chắc, tham gia củng cố tin cậy chính trị giữa ta với các nước Bạn, trao truyền cho các thế hệ trẻ trong tiếp nối, hun đúc tình cảm đoàn kết, hữu nghị giữa nước ta với ba nước.

Với trụ cột ngoại giao nhà nước, cùng một số đoàn thể, tổ chức nhân dân khác, Liên hiệp luôn tích cực trong tham gia xây dựng, triển khai các đề án quan hệ với các nước, các đối tác, đề án năm Chủ tịch ASEAN, đề án triển khai các hoạt động đối ngoại cấp cao và hoạt động đối ngoại quan trọng... Các hoạt động đối ngoại nhân dân (như các Cuộc gặp gỡ nhân sỹ hữu nghị, Cuộc gặp bạn bè cánh tả, Giao lưu nhân dân...) do Liên hiệp chủ trì tổ chức bên lề các hoạt động đối ngoại cấp cao của Lãnh đạo Đảng, Nhà nước là những minh chứng sinh động và phong phú cho việc gia tăng tính bền vững, hỗ trợ làm sâu sắc hơn quan hệ giữa nước ta với các nước đối tác. Liên hiệp cũng tham gia hiệu quả tại một số cơ chế của Chính phủ có nội dung liên quan đối ngoại nhân dân như Ủy ban công tác về phi chính phủ nước ngoài, Ban Chỉ đạo công tác thông tin đối ngoại, Ban Chỉ đạo nhân quyền của Chính phủ, qua đó, tham gia phối hợp trong các hoạt động vận động nguồn lực bên ngoài phục vụ phát triển đất nước, thực hiện nhiệm vụ bảo vệ lợi ích quốc gia-dân tộc, xử lý các hoạt động phức tạp, nhạy cảm liên quan dân chủ, nhân quyền, dân tộc, tôn giáo và chủ quyền biển đảo...

Số lượng và chất lượng quan hệ đối tác song phương và đa phương của hệ thống Liên hiệp thời gian qua đều tăng lên đáng kể. Sự đổi mới trong quan hệ song phương và đa phương nhân dân của Liên hiệp thể hiện ở cách thức chủ động phát huy quan hệ đối tác, tích cực nghiên cứu tìm ra những lợi ích tương đồng, đan xen giữa các đối tác để có biện pháp triển khai hoạt động hợp tác tối ưu, phục vụ thiết thực lợi ích của ta. Quan hệ nhân dân với các nước do Liên hiệp xây dựng, vun đắp thời gian qua đã góp phần tạo dựng nền tảng quan hệ nhân dân rộng rãi, củng cố trụ cột đối ngoại nhân dân, phối hợp, gắn kết nhịp nhàng, đồng bộ với đối ngoại đảng và ngoại giao nhà nước tạo môi trường thuận lợi cho quan hệ của nước ta với các nước.

Ông Đỗ Văn Chiến (hàng đầu, thứ sáu từ phải qua), Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam gặp mặt tri ân bạn bè quốc tế. (Ảnh: Đinh Hòa)

Thành tựu to lớn trong công cuộc Đổi mới và hội nhập quốc tế đã tạo thế và lực mới cho đất nước, vai trò, vị thế và uy tín quốc tế của Việt Nam ngày càng được nâng cao. Thời gian tới, đối ngoại – ngoại giao sẽ có vai trò kiến tạo, mở ra các cơ hội mới cho đất nước phát triển, nâng cao vị thế, uy tín của đất nước trong nền chính trị thế giới, kinh tế toàn cầu và văn minh nhân loại. Gắn chặt đối ngoại với phát triển đất nước, kết nối chặt chẽ ngoại giao với chính trị, kinh tế, văn hóa, quốc phòng, an ninh, khoa học, công nghệ, chuyển đổi số là yêu cầu cấp thiết. Với thế và lực mới, Việt Nam chủ động tham gia đóng góp tích cực duy trì hòa bình, ổn định trong khu vực và trên thế giới. Định hướng lớn của đối ngoại nhân dân là cần cùng hai trụ cột đối ngoại đảng và ngoại giao nhà nước phát huy vai trò “trọng yếu, thường xuyên”, tạo thế chân kiềng của nền ngoại giao toàn diện, hiện đại với mục tiêu kiến tạo hòa bình, mở rộng không gian phát triển, nâng tầm vị thế đất nước trong kỷ nguyên mới.

Theo đó, công tác đối ngoại nhân dân của Liên hiệp cần góp phần tích cực làm cho nhân dân thế giới hiểu rõ khát vọng phát triển của dân tộc ta, chính sách đối nội, đối ngoại của Đảng và Nhà nước ta; chủ động tham gia kiến tạo các cơ hội hợp tác mới giúp xây dựng và phát triển đất nước theo các mục tiêu 100 năm mà Đảng đã đề ra. Đồng thời, trên chặng đường phát triển mới, Liên hiệp cần đổi mới cách tiếp cận, triển khai hoạt động đối ngoại nhân dân sang tư duy dẫn dắt, hội nhập đầy đủ, sẵn sàng đảm nhận những trách nhiệm mới, phát huy “sức mạnh mềm” của dân tộc tương xứng với tầm vóc lịch sử và văn hóa, vị thế chính trị, kinh tế của đất nước, lan tỏa mạnh mẽ hình ảnh Việt Nam độc lập, tự chủ, hòa hiếu, hợp tác, hữu nghị, nâng tầm đóng góp cho phong trào tiến bộ của nhân dân khu vực và thế giới vì hòa bình, dân chủ, phát triển và giải quyết các vấn đề chung của nhân loại, qua đó, cùng với các lực lượng làm đối ngoại nhân dân khác xây dựng và củng cố trụ cột đối ngoại nhân dân, góp phần phát triển đất nước, nâng cao hơn nữa vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế.

Hội hữu nghị Việt Nam – Cuba trong hành trình vẻ vang 75 năm Liên hiệp các tổ chức hữu nghị Việt Nam

Hội đồng Hòa bình và Phát triển Việt Nam đóng góp dự thảo văn kiện Đại hội XIV của Đảng