5 nhóm nhiệm vụ trọng tâm của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam trong nhiệm kỳ mới

Tham dự phiên khai mạc có Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm; nguyên Tổng Bí thư Nông Đức Mạnh; nguyên Ủy viên Bộ Chính trị, nguyên Chủ tịch nước: Trương Tấn Sang, Lương Cường; Ủy viên Bộ Chính trị, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng; nguyên Ủy viên Bộ Chính trị, nguyên Thủ tướng Chính phủ: Nguyễn Tấn Dũng, Phạm Minh Chính; Ủy viên Bộ Chính trị, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn; nguyên Ủy viên Bộ Chính trị, nguyên Chủ tịch Quốc hội: Nguyễn Văn An, Nguyễn Sinh Hùng, Nguyễn Thị Kim Ngân; Ủy viên Bộ Chính trị, Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú; nguyên Ủy viên Bộ Chính trị, nguyên Thường trực Ban Bí thư: Phan Diễn, Lê Hồng Anh, Trần Quốc Vượng. Các Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, nguyên Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, các lãnh đạo, nguyên lãnh đạo Đảng, Nhà nước; các Ủy viên Trung ương Đảng, nguyên Ủy viên Trung ương Đảng; lãnh đạo các ban, bộ, ngành, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam; lão thành cách mạng, các Mẹ Việt Nam Anh hùng, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, Anh hùng Lao động, các Đại sứ, Đại biện lâm thời và đại diện cơ quan ngoại giao của 16 quốc gia tại Việt Nam cùng hơn 1.300 đại biểu đại diện cho các giai cấp, tầng lớp nhân dân, dân tộc, tôn giáo, lực lượng vũ trang, người Việt Nam ở nước ngoài và cán bộ Mặt trận các cấp.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cùng các lãnh đạo, nguyên lãnh đạo Đảng, Nhà nước tới dự Đại hội đại biểu toàn quốc MTTQ Việt Nam lần thứ XI, nhiệm kỳ 2026-2031. (Ảnh: MTTQ Việt Nam)

Khẳng định vị thế và phương thức hoạt động mới của MTTQ Việt Nam

Trình bày diễn văn khai mạc Đại hội, bà Bùi Thị Minh Hoài, Ủy viên Bộ chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Bí thư Đảng ủy MTTQ, các Đoàn thể Trung ương, Chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam cho biết, trong giai đoạn 2024-2026, dưới sự lãnh đạo của Đảng, sự phối hợp chặt chẽ của Nhà nước, của Chính phủ, của Quốc hội và sự đồng lòng của nhân dân, hệ thống MTTQ Việt Nam đã không ngừng đổi mới nội dung và phương thức hoạt động, phát huy vai trò là trung tâm đoàn kết, tập hợp các tầng lớp nhân dân, tích cực tham gia xây dựng Đảng, xây dựng chính quyền, nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác giám sát, phản biện xã hội; chăm lo, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của nhân dân; phát huy dân chủ, tăng cường sự đồng thuận trong xã hội.

Bà Bùi Thị Minh Hoài, Ủy viên Bộ chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Bí thư Đảng ủy MTTQ, các Đoàn thể Trung ương, Chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam trình bày diễn văn khai mạc. (Ảnh: MTTQ Việt Nam)

MTTQ Việt Nam đã thể hiện rõ vai trò chủ động trong việc phối hợp cùng các cơ quan liên quan để đề xuất, hoàn thiện các cơ chế, chính sách, trong đó điểm nhấn nổi bật là tham gia tích cực, hiệu quả vào quá trình xây dựng và tổ chức lấy ý kiến của nhân dân đối với dự thảo Nghị quyết sửa đổi, bổ sung một số điều của Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam; có nhiều đóng góp quan trọng trong tổ chức thành công cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026-2031; vận động nhân dân tham gia thực hiện tốt các cuộc vận động, các phong trào thi đua yêu nước; hỗ trợ kịp thời đối với người dân chịu ảnh hưởng nặng nề bởi thiên tai, bão lũ, nhất là đối với người nghèo, người có hoàn cảnh khó khăn, người yếu thế, thiết thực thực hiện chủ trương, quan điểm của Đảng để không ai bị bỏ lại phía sau.

Theo bà Bùi Thị Minh Hoài, Đại hội đại biểu toàn quốc MTTQ Việt Nam lần thứ XI được diễn ra trong bối cảnh đất nước ta đang bước vào giai đoạn phát triển mới với nhiều thời cơ lớn, đan xen với không ít khó khăn thách thức, dưới sự lãnh đạo của Đảng, toàn dân tộc ta đang quyết tâm thực hiện khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, văn minh, hạnh phúc, xây dựng nền kinh tế độc lập, tự chủ, hội nhập sâu rộng. Đại hội là sự kiện chính trị - xã hội quan trọng, nhận được sự quan tâm sâu sắc của các tầng lớp nhân dân ở trong nước và người Việt Nam ở nước ngoài, là Đại hội đầu tiên của MTTQ Việt Nam hoạt động theo mô hình mới, khẳng định vị thế và phương thức hoạt động mới của MTTQ Việt Nam.

Đại hội có trách nhiệm thảo luận, đánh giá khách quan, toàn diện tình hình các tầng lớp nhân dân và khối đại đoàn kết toàn dân tộc; kết quả thực hiện Nghị quyết, Chương trình hành động của MTTQ Việt Nam khóa X, giai đoạn 2024 - 2026, thống nhất phương hướng, mục tiêu, Chương trình hành động của MTTQ Việt Nam nhiệm kỳ 2026 - 2031; Sửa đổi, bổ sung Điều lệ MTTQ Việt Nam; Hiệp thương thống nhất cử Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam, Đoàn Chủ tịch, Ban Thường trực, các chức danh lãnh đạo của Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam nhiệm kỳ 2026 - 2031.

Với tinh thần "Đoàn kết - Dân chủ - Đổi mới - Sáng tạo - Phát triển", Đoàn Chủ tịch Đại hội đề nghị các đại biểu dự Đại hội phát huy cao độ tinh thần trách nhiệm, đoàn kết, trí tuệ, tập trung nghiên cứu, thảo luận sâu sắc các văn kiện trình Đại hội, đóng góp nhiều ý kiến tâm huyết, chất lượng để Đại hội thực sự là dấu mốc quan trọng trong quá trình đổi mới và nâng cao hiệu quả hoạt động của MTTQ Việt Nam trong giai đoạn cách mạng mới.

Trình bày dự thảo Báo cáo chính trị (tóm tắt) tại Đai hội, bà Hà Thị Nga, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch - Tổng Thư ký Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam khóa X cho biết, trong nhiệm kỳ 2026-2031, MTTQ Việt Nam sẽ tăng cường vai trò nòng cốt chính trị trong xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc; tập hợp rộng rãi các tầng lớp nhân dân, phát huy sức mạnh nội sinh, khát vọng phát triển đất nước; thúc đẩy thi đua học tập, lao động sáng tạo. Tiếp tục đổi mới toàn diện về tổ chức, nội dung, phương thức hoạt động theo hướng thực chất, hiệu quả, hướng mạnh về cơ sở, gần dân, sát dân, đồng hành cùng nhân dân. Tăng cường vai trò chủ trì của MTTQ Việt Nam, sự phối hợp, thống nhất hành động của các tổ chức thành viên. Thực hành dân chủ, giám sát và phản biện xã hội, tham gia xây dựng Đảng và Nhà nước, phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực. Thực hiện chuyển đổi số trong hoạt động của Mặt trận.

Đại hội cũng đã nghe các tham luận của đại diện MTTQ các địa phương, các tổ chức thành viên và cá nhân tiêu biểu, góp ý vào dự thảo Báo cáo chính trị.

Đổi mới phương thức hoạt động, lấy người dân làm trung tâm

Phát biểu chỉ đạo Đại hội, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm khẳng định, Đại hội đại biểu toàn quốc MTTQ Việt Nam lần thứ XI, nhiệm kỳ 2026 - 2031 là sự kiện chính trị - xã hội có ý nghĩa rất quan trọng diễn ra trong thời điểm đất nước ta bước vào giai đoạn phát triển mới với thế và lực mới, vận hội mới; đồng thời cũng đứng trước nhiều yêu cầu, nhiệm vụ mới. Đại hội diễn ra trong bối cảnh đặc biệt: Đại hội XIV của Đảng đã thành công tốt đẹp; cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031 ghi dấu ấn đổi mới mạnh mẽ; hệ thống chính trị đang vận hành theo mô hình tổ chức mới tinh gọn hơn, đòi hỏi hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả cao hơn, phục vụ nhân dân tốt hơn.

"Vì vậy, Đại hội đại biểu toàn quốc MTTQ Việt Nam lần thứ XI là dấu mốc mở đầu chặng đường phát triển mới của Mặt trận với vị thế mới, mô hình tổ chức mới, yêu cầu nhiệm vụ mới", Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm phát biểu chỉ đạo Đại hội đại biểu toàn quốc MTTQ Việt Nam lần thứ XI, nhiệm kỳ 2026-2031. (Ảnh: MTTQ Việt Nam)

Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, Đại hội cần xác định rõ MTTQ Việt Nam làm gì, làm như thế nào để tiếp tục là nơi hội tụ lòng dân, phản ánh ý dân, bảo vệ lợi ích chính đáng của nhân dân, kết nối sức dân, phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc.

Thay mặt Đảng, Nhà nước, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm ghi nhận, chúc mừng và biểu dương những kết quả quan trọng mà MTTQ Việt Nam các cấp, các tổ chức thành viên, đội ngũ cán bộ làm công tác Mặt trận và các tầng lớp nhân dân đã đạt được trong thời gian qua.

Bên cạnh kết quả đạt được, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cũng chỉ rõ một số hạn chế trong công tác Mặt trận như nội dung, phương thức vận động, tập hợp nhân dân có lúc, có nơi chưa theo kịp sự thay đổi nhanh chóng của đời sống xã hội; một số phong trào còn hình thức; công tác giám sát, phản biện xã hội có nơi chất lượng chưa cao; việc nắm bắt tình hình nhân dân trên không gian mạng chưa kịp thời; chuyển đổi số trong công tác Mặt trận chưa đồng đều, còn mang tính hình thức.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh 5 nhóm nhiệm vụ trọng tâm của MTTQ Việt Nam trong nhiệm kỳ mới.

Thứ nhất, quán triệt sâu sắc quan điểm "Dân là gốc", nhân dân là chủ thể, là trung tâm của công cuộc đổi mới, phát triển và là nguyên tắc xuyên suốt trong hoạt động của công tác Mặt trận. Mọi chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, mọi chương trình, phong trào, cuộc vận động của Mặt trận đều phải xuất phát từ nhu cầu, nguyện vọng, quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của nhân dân; hướng tới mục tiêu nâng cao đời sống vật chất, tinh thần và hạnh phúc của nhân dân. Mặt trận phải lấy nhân dân làm trung tâm trong mọi hoạt động; dựa vào nhân dân để xây dựng Đảng, xây dựng Nhà nước, xây dựng hệ thống chính trị; phát huy quyền làm chủ của nhân dân; thực hiện thực chất phương châm “dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân giám sát, dân thụ hưởng”. Mặt trận vừa phải đưa chủ trương đúng của Đảng, chính sách đúng của Nhà nước đến với nhân dân, vừa phải đưa tiếng nói, nguyện vọng, sáng kiến, bức xúc chính đáng của nhân dân đến với Đảng, Nhà nước.

Thứ hai, đổi mới phương thức tập hợp, vận động, phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc. Xã hội đang thay đổi nhanh, vì vậy phương thức vận động, tập hợp nhân dân cũng phải đổi mới. Không thể chỉ vận động bằng hội nghị, văn bản, khẩu hiệu; phải vận động bằng đối thoại, thuyết phục, lợi ích thiết thực, sự gương mẫu, kết quả cụ thể và khả năng giải quyết những vấn đề nhân dân quan tâm. Mỗi chương trình, phong trào, cuộc vận động của Mặt trận cần chuyển mạnh từ phát động chung sang tổ chức thực hiện cụ thể; từ khẩu hiệu sang kết quả; từ hình thức sang thực chất; bảo đảm dễ hiểu, dễ nhớ, dễ làm; rõ mục tiêu, rõ trách nhiệm, rõ thời hạn; đo được kết quả, đo được tác động đối với đời sống nhân dân. Mặt trận không làm thay Nhà nước, không làm thay các tổ chức thành viên, càng không được hành chính hóa hoạt động. Mặt trận phải làm đúng vai trò là nòng cốt chính trị, quy tụ, hiệp thương, điều phối, giám sát, phản biện, chăm lo, bảo vệ và phát huy sức mạnh của nhân dân. Trong mô hình tổ chức mới, tổ chức có thể tinh gọn hơn nhưng sức tập hợp phải rộng hơn; bộ máy có thể ít tầng nấc hơn, nhưng hoạt động phải gần dân hơn.

Thứ ba, nâng cao chất lượng giám sát, phản biện xã hội, tham gia xây dựng Đảng, xây dựng Nhà nước. Giám sát, phản biện xã hội là chức năng rất quan trọng của MTTQ Việt Nam. Giám sát phải chọn đúng vấn đề nhân dân quan tâm, xã hội bức xúc, chính sách có tác động lớn đến đời sống người dân. Phản biện xã hội phải được thực hiện từ sớm, từ xa, ngay trong quá trình hình thành chủ trương, chính sách; không chỉ góp ý câu chữ, mà phải góp ý về mục tiêu chính sách, tác động xã hội, tính khả thi, nguồn lực thực hiện và lợi ích của nhân dân.

“Phản biện xã hội không phải để làm khó cơ quan nhà nước, mà để chính sách đúng hơn, sát dân hơn, minh bạch hơn, khả thi hơn, nhân văn hơn. Muốn vậy, Mặt trận phải nâng cao bản lĩnh, chất lượng và phương pháp giám sát, phản biện; huy động tốt hơn chuyên gia, nhà khoa học, luật gia, trí thức, doanh nhân, người có uy tín; dựa trên dữ liệu, khảo sát xã hội và tiếng nói từ cơ sở. Đặc biệt, phải có cơ chế theo dõi đến cùng việc giải quyết kiến nghị sau giám sát, phản biện; không để kiến nghị của Mặt trận chỉ dừng lại ở báo cáo, không để ý kiến chính đáng của nhân dân rơi vào im lặng”, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh.

Đại hội đại biểu toàn quốc MTTQ Việt Nam lần thứ XI, nhiệm kỳ 2026-2031. (Ảnh: MTTQ Việt Nam)

Thứ tư, chăm lo lợi ích thiết thực của nhân dân, củng cố đồng thuận xã hội từ cơ sở. Đại đoàn kết bền vững phải được xây dựng trên nền tảng lợi ích thiết thực của nhân dân. Khi người dân được chăm lo, bảo vệ, được tôn trọng, tham gia và thụ hưởng thì đoàn kết mới có gốc sâu, đồng thuận mới có nền chắc, niềm tin mới bền vững. Mặt trận cần tiếp tục đổi mới các hoạt động chăm lo người nghèo, người yếu thế, người có hoàn cảnh khó khăn, đồng bào dân tộc thiểu số, đồng bào tôn giáo, công nhân, nông dân, phụ nữ, thanh niên, người cao tuổi, trẻ em, người khuyết tật, người Việt Nam ở nước ngoài gặp khó khăn... Các chương trình an sinh phải công khai, minh bạch, đúng đối tượng, có giám sát xã hội; không chỉ dừng ở hỗ trợ trước mắt mà phải hướng tới sinh kế bền vững, kỹ năng, việc làm, giáo dục, y tế và khả năng tự vươn lên. Mặt trận phát huy vai trò tự quản của cộng đồng dân cư; xây dựng khu dân cư đoàn kết, an toàn, ấm no, hạnh phúc; xây dựng các mô hình tự quản về an ninh trật tự, bảo vệ môi trường, khuyến học khuyến tài, chăm sóc người cao tuổi, bảo vệ trẻ em, giữ gìn bản sắc văn hóa; đồng thời kiên quyết đấu tranh với những biểu hiện tiêu cực, tệ nạn xã hội. Đồng thuận xã hội không phải là sự im lặng hình thức mà phải được xây dựng trên nền tảng dân chủ, lắng nghe, đối thoại, giải quyết hài hòa lợi ích và bảo vệ quyền lợi chính đáng của nhân dân.

Thứ năm, xây dựng Mặt trận hiện đại, tổ chức thông suốt, cán bộ gần dân, chuyển đổi số thực chất và có tầm nhìn dài hạn. Sau khi vận hành mô hình tổ chức mới, MTTQ Việt Nam cần chủ động rà soát, tổng kết, đánh giá thực chất những kết quả đạt được, những khó khăn, vướng mắc, điểm nghẽn trong cơ chế phối hợp, phân công nhiệm vụ, tổ chức bộ máy, quan hệ giữa Mặt trận với các tổ chức thành viên; kịp thời tham mưu, đề xuất hoàn thiện thể chế, bảo đảm hệ thống Mặt trận hoạt động thông suốt, hiệu quả, không chồng chéo, không hành chính hóa, không làm thay.

Cán bộ Mặt trận phải có bản lĩnh chính trị, có tâm với dân, có uy tín trong cộng đồng, có kỹ năng vận động, đối thoại, thuyết phục, phản biện, xử lý tình huống; không được xa dân, không thể chỉ làm việc qua báo cáo; phải đi đến nơi, nghe đến cùng, nói đúng sự thật, kiến nghị đúng chỗ, theo đến cùng kết quả; cần vận hành hiệu quả các nền tảng số để nhân dân có thể phản ánh, kiến nghị, góp ý mọi lúc, mọi nơi; phát triển Cổng Mặt trận số 24/7, tổ chức “Tháng nghe dân nói”, triển khai Bộ chỉ số niềm tin xã hội cấp tỉnh. Đồng thời, Mặt trận cần coi nghiên cứu lý luận, tổng kết thực tiễn về đại đoàn kết toàn dân tộc, dân chủ xã hội chủ nghĩa, quyền làm chủ của nhân dân là nhiệm vụ quan trọng; tham mưu xây dựng và triển khai Chiến lược đại đoàn kết toàn dân tộc đến năm 2035, tầm nhìn đến năm 2045; làm rõ hơn cơ sở, nguyên tắc, phương thức và cơ chế phát huy sức mạnh nhân dân, sức mạnh văn hóa, sức mạnh con người Việt Nam.

Để MTTQ Việt Nam hoàn thành tốt nhiệm vụ Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đề nghị các cấp ủy, tổ chức Đảng, chính quyền các cấp tiếp tục nhận thức sâu sắc hơn nữa về vị trí, vai trò của Mặt trận; sự tôn trọng, lắng nghe, phối hợp và tạo điều kiện để Mặt trận thực hiện tốt chức năng, nhiệm vụ mà Đảng, Nhà nước và nhân dân giao phó. Ý kiến giám sát, phản biện, kiến nghị của Mặt trận phải được coi là kênh quan trọng để hoàn thiện lãnh đạo, quản lý, điều hành. Các cấp ủy, chính quyền có trách nhiệm tiếp thu, giải trình, phản hồi rõ ràng. Đồng thời, Mặt trận cũng phải nâng cao chất lượng kiến nghị: nói đúng, nói trúng, nói có căn cứ, nói vì lợi ích chung, nói trên tinh thần xây dựng và theo dõi đến cùng kết quả.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị ngay sau Đại hội, Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam, Mặt trận các cấp và các tổ chức thành viên khẩn trương cụ thể hóa Nghị quyết Đại hội thành chương trình, kế hoạch hành động cụ thể, có trọng tâm, trọng điểm, rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ thời hạn, rõ kết quả.

Mặt trận Tổ quốc Việt Nam qua các kỳ đại hội

Mặt trận Tổ quốc Việt Nam - Nòng cốt chính trị trong tập hợp, đoàn kết và phát huy vai trò của nhân dân trong kỷ nguyên mới theo tinh thần Đại hội XIV của Đảng