Việt Nam - Nhật Bản thúc đẩy hợp tác ODA thế hệ mới cho chuyển đổi xanh

Hội thảo cấp cao về ODA thế hệ mới giữa JICA và Bộ Tài Chính Việt Nam. (Ảnh: JICA Việt Nam)

Phát biểu tại hội thảo, Thứ trưởng Bộ Tài chính Trần Quốc Phương cho biết, Việt Nam đã ban hành Chiến lược quốc gia về tăng trưởng xanh giai đoạn 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050, kéo theo nhu cầu rất lớn về nguồn lực tài chính trong thời gian tới.

Theo các chuyên gia, tổng nhu cầu tài chính cho các biện pháp giảm phát thải của Việt Nam đến năm 2030 ước tính khoảng 68,75 tỷ USD. Trong đó, nguồn lực trong nước dự kiến đáp ứng hơn 24,7 tỷ USD (36%), còn lại khoảng 44 tỷ USD (64%) cần sự hỗ trợ từ quốc tế.

Trong bối cảnh đó, Việt Nam mong muốn các đối tác, đặc biệt là Nhật Bản, tiếp tục đồng hành, hỗ trợ không chỉ về tài chính mà còn về công nghệ và nguồn nhân lực. Nhật Bản được đánh giá là quốc gia có nhiều kinh nghiệm trong chuyển đổi xanh và thích ứng với biến đổi khí hậu, mở ra cơ hội hợp tác sâu rộng giữa hai nước.

Đại sứ Nhật Bản tại Việt Nam Ito Naoki nhấn mạnh, khoản vay chương trình lần này là khởi đầu cho các sáng kiến mới, góp phần thúc đẩy nỗ lực hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng “0” (Net Zero) tại Việt Nam, đồng thời gắn với sáng kiến Cộng đồng không phát thải châu Á (AZEC).

Theo Đại sứ, thông qua sự phối hợp của nhiều cơ quan, trong đó có JICA Việt Nam, Nhật Bản sẽ tiếp tục hỗ trợ Việt Nam đẩy nhanh tiến trình chuyển đổi xanh, đặc biệt thông qua việc hỗ trợ xây dựng chính sách và cung cấp nguồn lực tài chính.

Chia sẻ cụ thể hơn, ông Kobayashi Yosuke, Trưởng Văn phòng JICA tại Việt Nam cho biết, điểm nổi bật của khoản vay ODA thế hệ mới là rút ngắn đáng kể thời gian chuẩn bị và giải ngân. Nếu các dự án ODA truyền thống thường mất nhiều năm để hoàn tất thủ tục, thì khoản vay này chỉ mất khoảng 8 tháng từ khi đề xuất (cuối tháng 7/2025) đến khi đạt thỏa thuận ban đầu giữa hai Chính phủ, dự kiến giải ngân ngay trong năm 2026.

Khoản vay cũng mở ra cơ hội hình thành thị trường quy mô 50 tỷ yên, kết hợp nguồn lực tài chính từ Việt Nam với công nghệ và kinh nghiệm từ Nhật Bản. Qua đó, các cơ quan và doanh nghiệp hai nước có thể triển khai các dự án cụ thể, góp phần nâng cao hiệu quả thực thi chính sách.

Ông Kobayashi Yosuke, Trưởng Văn phòng JICA tại Việt Nam. (Ảnh: JICA Việt Nam)

Tại hội thảo, ông Dương Hùng Cường, Cục trưởng Cục Quản lý nợ và Kinh tế đối ngoại (Bộ Tài chính) đã trình bày khung chính sách của khoản vay với 25 hành động cụ thể, xoay quanh ba trụ cột chính.

Thứ nhất, hoàn thiện cơ chế, chính sách tài chính và đầu tư cho chuyển đổi xanh, bao gồm điều chỉnh chính sách thuế, đầu tư công, phát triển thị trường tín chỉ carbon, trái phiếu xanh và thúc đẩy tín dụng xanh.

Thứ hai, xây dựng và triển khai các chính sách thực hiện Đóng góp do quốc gia tự quyết định (NDC), như phát triển thị trường carbon, kiểm kê khí nhà kính, thúc đẩy chuyển dịch năng lượng, hoàn thiện khung pháp lý về điện lực và năng lượng tái tạo, đồng thời thúc đẩy kinh tế tuần hoàn, đặc biệt trong quản lý chất thải.

Thứ ba, tăng cường khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu và phục hồi sau thiên tai, thông qua hoàn thiện hệ thống pháp luật, nâng cao năng lực ứng phó và hỗ trợ phục hồi sau các sự kiện cực đoan.

Theo ông Dương Hùng Cường, hệ thống chính sách của Việt Nam đang từng bước hình thành khuôn khổ tương đối toàn diện cho chuyển đổi xanh. Tuy nhiên, để chính sách phát huy hiệu quả, cần tăng cường phối hợp giữa các bộ, ngành, địa phương, khu vực tư nhân và đối tác quốc tế, đồng thời hoàn thiện hệ thống dữ liệu, cơ chế giám sát và đánh giá.

Cũng tại hội thảo, đại diện các doanh nghiệp Nhật Bản đã giới thiệu nhiều giải pháp công nghệ tiên tiến có thể triển khai tại Việt Nam, góp phần thúc đẩy tăng trưởng xanh và nâng cao năng lực phòng chống thiên tai.

Theo Thứ trưởng Trần Quốc Phương, khoản vay 50 tỷ yên sẽ tập trung hỗ trợ Việt Nam xây dựng chính sách tài chính - đầu tư cho các dự án xanh, tăng khả năng tiếp cận nguồn lực như trái phiếu xanh và tín dụng xanh cho doanh nghiệp; đồng thời hỗ trợ thực hiện các cam kết quốc tế về giảm phát thải khí nhà kính và nâng cao năng lực ứng phó với biến đổi khí hậu.

Hội thảo được kỳ vọng sẽ tạo nền tảng thúc đẩy hợp tác Việt Nam - Nhật Bản trong lĩnh vực chuyển đổi xanh, góp phần hiện thực hóa các mục tiêu phát triển bền vững trong giai đoạn tới.

Đẩy mạnh hợp tác về chuyển đổi xanh, phát triển kinh tế hiện đại Ngày 5/9, UBND thành phố Hà Nội và Chương trình Phát triển Liên hợp quốc (UNDP) đã ký kết Bản ghi nhớ hợp tác trong 6 lĩnh vực then chốt, từ chuyển đổi xanh, ứng phó biến đổi khí hậu đến đổi mới khu vực công, nhằm nâng cao chất lượng đô thị và đời sống người dân Thủ đô.

Chuyển đổi xanh: Động lực then chốt cho chu kỳ tăng trưởng mới Ngày 27/11, Diễn đàn Kinh tế Xanh 2025 đã diễn ra tại Hà Nội nhằm thúc đẩy chuyển đổi xanh, kết nối chính phủ và doanh nghiệp biến cam kết khí hậu thành hành động cụ thể, tạo động lực tăng trưởng bền vững cho nền kinh tế Việt Nam.