Việt Nam - Cuba: Trọn tình từ thuở hàn vi

Ông Nguyễn Xuân Phong, nguyên Vụ trưởng Vụ Châu Mỹ (Bộ Ngoại giao), nguyên Đại sứ Việt Nam tại Tây Ban Nha:

Việt Nam - Cuba: Trọn tình từ thuở hàn vi

Tôi gắn bó với Cuba từ khi là cán bộ của Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam (Mặt trận) phụ trách đối ngoại, rồi tiếp tục trong công tác ngoại giao sau năm 1975. Nhiều kỷ niệm không thể kể hết, nhưng có hai dấu ấn đặc biệt tôi mãi không quên.

Ông Nguyễn Xuân Phong, nguyên Vụ trưởng Vụ Châu Mỹ (Bộ Ngoại giao), nguyên Đại sứ Việt Nam tại Tây Ban Nha trao đổi tại Lễ phát động cấp quốc gia Chương trình vận động ủng hộ nhân dân Cuba, ngày 13/8/2025. (Ảnh chụp màn hình: Thành Luân)

Đầu những năm 1960, tôi được Mặt trận cử sang công tác tại Văn phòng đại diện ở Havana - cơ quan đại diện đầu tiên của Mặt trận ở nước ngoài, cũng là đầu tiên trên thế giới. Sau khi hai nước thiết lập quan hệ ngoại giao năm 1960, Cuba là quốc gia đầu tiên công nhận Mặt trận và thành lập Ủy ban Cuba đoàn kết với Việt Nam miền Nam. Đây là những quyết định dũng cảm trong bối cảnh Chiến tranh Lạnh. Việc Cuba ‘phất cao’ ngọn cờ của Mặt trận không chỉ khẳng định bản chất chính nghĩa của cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc Việt Nam, mà còn góp phần tập hợp rộng rãi lực lượng ủng hộ trên toàn thế giới.

Kỷ niệm thứ hai là khi tôi làm phiên dịch trong chuyến thăm Việt Nam đầu tiên của Lãnh tụ Fidel Castro năm 1973, đặc biệt là chuyến đi lịch sử tới vùng giải phóng Quảng Trị. Đó là đỉnh cao của tình đoàn kết Việt Nam - Cuba trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ. Từ mốc ấy, hai nước bước sang giai đoạn mới, cùng nhau vượt qua nhiều khó khăn để phát triển.

Nếu trước đây, khi Việt Nam gian khó, Cuba đã hết lòng giúp đỡ, thì hôm nay, khi bạn gặp thử thách, chúng ta càng phải hết lòng đoàn kết. Nhiệm vụ trước mắt là cùng cộng đồng quốc tế yêu cầu chấm dứt bao vây, cấm vận Cuba; đồng thời hỗ trợ bạn phát triển nội lực về lương thực, ứng dụng kỹ thuật nuôi trồng hiện đại, phát triển công nghiệp và năng lượng. Cuba là người bạn từ thuở hàn vi và chúng ta sẽ tiếp tục phát triển quan hệ này sâu sắc, bền chặt hơn.

PGS.TS Nguyễn Viết Thảo, Phó Chủ tịch thường trực Hội hữu nghị Việt Nam - Cuba:

Đối ngoại nhân dân tạo nền tảng xã hội vững chắc cho quan hệ Việt Nam - Cuba

PGS.TS Nguyễn Viết Thảo, Phó Chủ tịch thường trực Hội hữu nghị Việt Nam - Cuba phát biểu tại chương trình Gặp gỡ hữu nghị Việt Nam - Cuba nhân kỷ niệm 72 năm cuộc tiến công pháo đài Moncada, ngày 26/7/2025. (Ảnh: Đinh Hòa)

Trong quan hệ Việt Nam - Cuba, đối ngoại nhân dân có vai trò đặc biệt: tạo dựng, củng cố cơ sở chính trị - xã hội vững chắc cho tình anh em, đoàn kết chiến đấu. Chúng tôi, những người từng học tập ở Cuba cảm nhận rõ điều này: từ trẻ em, thanh thiếu niên đến người cao tuổi, ai cũng hiểu biết và dành cho Việt Nam tình cảm đặc biệt.

Cuba là lá cờ đầu tập hợp lực lượng tiến bộ ở Mỹ Latinh và thế giới; khi hai nước ủng hộ nhau, sức lan tỏa sẽ đến toàn bộ nhân dân tiến bộ trên toàn cầu. Đây là điểm riêng có trong quan hệ đặc biệt này.

Để tình hữu nghị Việt Nam - Cuba tiếp tục đơm hoa, kết trái, thế hệ trẻ hôm nay phải là người gìn giữ và phát huy. Cần tăng cường thông tin, tuyên truyền, thậm chí đưa nội dung về quan hệ đặc biệt này vào sách giáo khoa các cấp học. Đây là mạch nguồn, là sự di truyền tình cảm cách mạng từ thế hệ này sang thế hệ khác.

Giữa thời đại thông tin giả tràn lan, chúng ta càng cần chủ động giới thiệu về Cuba và tình anh em - mối nghĩa tình từng kết nghĩa trong khói lửa chiến tranh, chia sẻ từng củ sắn, hạt gạo.

Thượng tướng Nguyễn Trường Thắng, Ủy viên Trung ương Đảng, Thứ trưởng Bộ Quốc phòng:

Việt Nam luôn ở bên Cuba trong mọi hoàn cảnh

Việt Nam và Cuba cách xa nửa vòng trái đất nhưng trái tim luôn gần gũi. Năm 1960, Cuba là quốc gia đầu tiên ở Tây bán cầu thiết lập quan hệ ngoại giao với Việt Nam. Trong kháng chiến chống Mỹ, dưới sự lãnh đạo của Fidel Castro, Cuba đã hết lòng ủng hộ Việt Nam. Câu nói bất hủ "Vì Việt Nam, Cuba sẵn sàng hiến dâng cả máu của mình" đã trở thành biểu tượng của tình đoàn kết quốc tế trong sáng, thủy chung.

Thượng tướng Nguyễn Trường Thắng, Ủy viên Trung ương Đảng, Thứ trưởng Bộ Quốc phòng phát biểu tại Lễ phát động cấp quốc gia Chương trình vận động ủng hộ nhân dân Cuba. (Ảnh: Mặt trận Tổ quốc Việt Nam)

Năm 2023, trong chuyến công tác tại Cuba, tôi đến Santiago de Cuba và viếng nơi an nghỉ của Lãnh tụ Fidel Castro. Đó là khoảnh khắc xúc động, nhắc chúng ta về lòng kính trọng và biết ơn đối với ông và nhân dân Cuba.

Suốt 65 năm qua, hai nước luôn kề vai sát cánh, vun đắp quan hệ hữu nghị truyền thống, đoàn kết thủy chung, hợp tác toàn diện và tin cậy đặc biệt - di sản do Chủ tịch Hồ Chí Minh và Chủ tịch Fidel Castro gây dựng. Quân đội nhân dân Việt Nam và Quân đội Cách mạng Cuba thường xuyên chia sẻ kinh nghiệm, hỗ trợ lẫn nhau cả về vật chất lẫn tinh thần, góp phần bảo vệ vững chắc độc lập, chủ quyền của mỗi nước.

Hiện Cuba khó khăn về lương thực, năng lượng, y tế. Chương trình vận động ủng hộ nhân dân Cuba không chỉ mang ý nghĩa vật chất, mà còn là sự sẻ chia, tiếp nối truyền thống, khẳng định Việt Nam luôn ở bên Cuba trong mọi hoàn cảnh. Đây cũng là dịp để toàn Đảng, toàn dân, toàn quân tiếp tục vun đắp quan hệ hữu nghị đặc biệt, hợp tác toàn diện Việt Nam - Cuba lên tầm cao mới, thực chất, hiệu quả và bền vững hơn.

Hợp tác sản xuất lúa gạo: Biểu tượng sống động của quan hệ hữu nghị Việt Nam – Cuba

Chuyên gia Việt và những mùa lúa Cuba: Từ cánh đồng vàng dệt tình hữu nghị