Viện trợ PCPNN đóng góp tích cực cho Việt Nam trong quá trình phát triển

Ngày 5/7/2018, Uỷ ban công tác về các tổ chức phi chính phủ nước ngoài (Uỷ ban) sẽ tổng kết 20 năm hoạt động. Trải qua 20 năm hình thành và phát triển, Uỷ ban đã đạt được nhiều thành tựu nhất định, trong đó công tác vận động viện trợ PCPNN là một trong những thành công nổi bật.

Liên hiệp các tổ chức hữu nghị Việt Nam (VUFO) với vai trò là cơ quan thường trực của Uỷ ban, được Chính phủ giao làm cơ quan đầu mối trong vận động viện trợ PCPNN. Với tư cách là cơ quan đầu mối, VUFO trong những năm vừa qua đã nỗ lực hết sức để tăng cường, mở rộng hợp tác với các tổ chức PCPNN; vận động nguồn lực tài chính từ các tổ chức PCPNN để hỗ trợ phát triển kinh tế - xã hội.

Cơ quan thường trực Uỷ ban đã tích cực, chủ động vận động và xây dựng quan hệ với các TCPCPNN. Thông qua các buổi làm việc thường xuyên để trao đổi về hoạt động, tháo gỡ khó khăn cho các TCPCPNN tại Việt Nam, thông qua các buổi chia sẻ thông tin định kỳ, qua việc hỗ trợ các thủ tục hành chính và hỗ trợ ký thuật cho các TCPCPNN, Uỷ ban đã thiết lập được quan hệ đối tác tin cậy với các TCPCPNN và xây dựng được một đội ngũ bạn bè là người nước ngoài và người Việt Nam làm việc cho các TCPCPNN có thiện chí, quan tâm tới việc thúc đẩy quan hệ giữa Việt Nam và các nước.

4,1 tỉ USD trong hơn 20 năm hợp tác viện trợ

Theo thống kê của VUFO, số lượng các tổ chức TCPCPNN có quan hệ với Việt Nam đã tăng liên tục, từ 400 tổ chức vào năm 1996 lên trên 1.100 tổ chức vào năm 2017. Cùng với sự gia tăng về số lượng tổ chức, giá trị viện trợ PCPNN cho Việt nam tăng đáng kể qua các năm. Theo số liệu thống kê chưa đầy đủ của Cơ quan thường trực Uỷ ban, giá trị viện trợ PCPNN giải ngân cho Việt Nam tăng từ 79 triệu USD vào năm 1996 lên mức 304,7 triệu USD vào năm 2011 (năm có giá trị giải ngân cao nhất) và 279,5 triệu USD vào năm 2017. Tổng giá trị viện trợ PCPNN giải ngân cho Việt Nam từ năm 1996 – 2017 đạt trên 4,1 tỉ USD.

Tổ chức Save the Children tiến hành cứu trợ khẩn cấp cho trẻ em tại Yên Bái và Sơn La trong đợt lũ ngày 3/8/2017

Hoạt động viện trợ của các TCPCPNN được triển khai tại 63 tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương và trên các lĩnh vực khác nhau, trong đó tập trung vào các lĩnh vực mà Việt Nam còn gặp nhiều khó khăn và có nhu cầu như y tế, giáo dục, giải quyết các vấn đề xã hội, phát triển kinh tế xã hội. Tuy còn ở mức độ khác nhau, tất cả các tỉnh thành phố và các bộ, ban ngành và tổ chức nhân dân, các tổ chức hội trung ương đều có quan hệ viện trợ với các TCPCPNN.

Đồng hành cùng nhân dân Việt Nam

Viện trợ PCPNN không chỉ là nguồn quan trọng mà còn được đánh giá là tiếp cận cộng đồng và người dân rất tốt, tạo hiệu quả tích cực trong giảm nghèo và phát triển kinh tế xã hội ở Việt Nam. Dự án của các TCPCPN tuy quy mô và giá trị không lớn nhưng đã tạo ra hiệu quả trực tiếp cho người dân, tạo ra những khu vực dân cư được nâng cao chất lượng cuộc sống mang tính lâu dài.

Ông Đôn Tuấn Phong, Phó Chủ tịch phụ trách VUFO, Phó Chủ nhiệm Uỷ ban nhận định viện trợ của các TCPCPNN tập trung chủ yếu trong các lĩnh vực mà Việt Nam ưu tiên, trong đó đặc biệt là y tế, giáo dục, giải quyết các vấn đề xã hội, phát triển tổng hợp, môi trường, chống biến đổi khí hậu, cứu trợ khẩn cấp. So với các nguồn vốn đầu tư phát triển khác, tiếp cận của viện trợ PCPNN nhanh hơn. Từ khi khảo sát, lập kế hoạch đến khi triển khai và kết thúc cũng nhanh. Tiếp cận cộng đồng và nhóm đối tượng thì trực tiếp hơn.

Trong các lĩnh vực ưu tiên, các TCPCPNN tại Việt Nam tập trung hỗ trợ chủ yếu vào y tế vì xác định đây là yếu tố then chốt đảm bảo nền tảng cho phát triển bền vững. Do đó, y tế cũng là những lĩnh vực chiếm tỷ trọng lớn nhất trong giá trị viện trợ của các TCPCPNN, với giá trị viện trợ hơn 1,3 tỷ USD trong giai đoạn 2003-2017. Các dự án đã tạo điều kiện cho người dân trong lĩnh vực sức khỏe, khám chữa bệnh, nhất là người dân tộc thiểu số vốn khả năng tiếp cận tới các dịch vụ y tế còn rất hạn chế. Tiêu biểu có thể kể đến dự án “Hỗ trợ chăm sóc mắt” của tổ chức Fred Hollows Foundation/Úc, dự án “phẫu thuật nụ cười” của tổ chức Operation Smile/Mỹ…

Dự án "phẫu thuật nụ cười" của tổ chức Operation Smile đã giúp cho hàng ngàn trẻ em Việt Nam bị dị tật bẩm sinh môi, hàm ếch được phẫu thuật miễn phí

Tăng cường công tác viện trợ trong tình hình mới

Việc Việt Nam trở thành một quốc gia có thu nhập trung bình đã làm cho ODA thay đổi tỷ trọng từ viện trợ về nguồn lực sang giải pháp về phát triển. Hơn nữa Việt Nam không còn thuộc nhóm các nước ưu tiên hỗ trợ của một số nhà tài trợ của TCPCPNN.

Trao đổi về vấn đề này, ông Đôn Tuấn Phong cho rằng tuy Việt Nam đã trở thành nước có thu nhập trung bình nhưng vẫn còn rất nhiều khó khăn và thách thức. Ví dụ như hậu quả chiến tranh kéo dài, một số nhóm đặc biệt, người có hoàn cảnh khó khăn, nạn nhân chất độc da cam... Song song với đó, sự chênh lệch vùng miền, đời sống nhân dân ở một số địa bàn còn rất khó khăn và còn một số tác động mang tính phi truyền thống như biến đổi khí hậu hay những vấn đề xuyên biên giới. Tất cả những khó khăn và thách thức ấy cho thấy vẫn có vị trí cho các tổ chức PCPNN với tư cách là các đối tác trong phát triển tiếp tục cùng với Việt Nam để giải quyết những vấn đề đó. Từ góc độ chuyên môn, ông Đôn Tuấn Phong cho rằng sự quan tâm của các tổ chức PCPNN vẫn tiếp tục.

Để các TCPCPNN tiếp tục ủng hộ Việt Nam, có một số giải pháp đã được đề xuất, trong đó Cơ quan thường trực cũng chú trọng đổi mới nội dung, phương pháp và đối tượng vận động, phù hợp theo tình hình mới; gắn chặt chẽ với những ưu tiên của Việt Nam, với những nhu cầu của các địa phương, cộng đồng và các ngành nhưng cũng đồng thời phải mang tính khả thi, phù hợp với định hướng của từng địa phương, từng ngành và rộng hơn là với cả quốc gia.

Thứ hai, ngoài việc huy động nguồn lực từ các TCPCPNN cần tăng cường hợp tác với họ để huy động những nguồn lực khác, qua đó có thể triển khai thông qua các TCPCPNN.

Ngoài ra, để định hướng cho công tác vận động viện trợ PCPNN, trong thời gian qua, Uỷ ban đã kiến nghị Thủ tướng Chính phủ ban hành Chương trình Quốc gia xúc tiến vận động viện trợ PCPNN (Chương trình) giai đoạn 2006-2010, sau đó là giai đoạn 2013-2017 và hiện nay đang đề xuất với Thủ tướng xem xét và phê duyệt Chương trình cho giai đoạn tiếp theo. Trên cơ sở đó, Cơ quan thường trực và các cơ quan trong Uỷ ban đang phối hợp xây dựng kế hoạch triển khai cụ thể, để có thể thích ứng được với các kế hoạch và chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của Việt Nam trong thời gian tới.

“Nếu chúng ta làm tốt thì trong những năm sắp tới, vẫn có thể tiếp tục tranh thủ được nguồn lực của các tổ chức PCPNN để hỗ trợ cho những vùng miền, ngành, những tổ chức còn khó khăn trong những nội dung chúng ta ưu tiên”, ông Đôn Tuấn Phong nhấn mạnh.

Thuỳ Linh