Tỷ lệ giải ngân vốn đầu tư công vẫn thấp, Bộ Tài chính chỉ rõ nguyên nhân

Theo thông tin từ Bộ Tài chính ngày 3/6, Thủ tướng Chính phủ đã giao kế hoạch đầu tư công nguồn ngân sách nhà nước năm 2026 lên tới 1.013.443,4 tỷ đồng, tăng 22,7% so với năm 2025 và là mức cao nhất từ trước đến nay.

Đến hết tháng 5/2026, các bộ, cơ quan trung ương và địa phương đã phân bổ chi tiết khoảng 990.711 tỷ đồng, tương đương 97,8% kế hoạch vốn được giao. Số vốn chưa phân bổ chỉ còn hơn 22.700 tỷ đồng, chiếm khoảng 2,2%.

Tính đến ngày 31-5, tổng số vốn đầu tư công đã giải ngân là hơn 219.000 tỷ đồng, bằng 21,6% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao. (Ảnh: Sài Gòn giải phóng)

Theo Bộ Tài chính, tiến độ giải ngân từ đầu năm đến ngày 31/5/2026 là 219.358,8 tỷ đồng, đạt 21,6% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao; trong đó vốn ngân sách Trung ương (NSTW) là 70.643,8 tỷ đồng, đạt 19,4%; vốn ngân sách địa phương (NSĐP) là 148.715,1 tỷ đồng, đạt 22,9%. So với cùng kỳ năm 2025, kết quả giải ngân đạt tương đương về tỷ lệ và tăng 34.816,6 tỷ đồng về số tuyệt đối (giải ngân 5 tháng năm 2025 là 184.542,3 tỷ đồng, đạt 22,3% kế hoạch).

Trên cơ sở báo cáo của các bộ, cơ quan và địa phương, một số khó khăn vướng mắc chủ yếu ảnh hưởng tiến độ giải ngân do tình trạng thiếu nguồn cung vật liệu xây dựng, chưa đáp ứng kịp nhu cầu gia tăng nhanh trong giai đoạn đẩy mạnh đầu tư công; giá nguyên vật liệu tăng cao so với dự toán được duyệt, làm phát sinh chênh lệch chi phí, dẫn đến phải thực hiện điều chỉnh hợp đồng; cùng với khó khăn trong giải phóng mặt bằng (GPMB) liên quan đến việc xác định nguồn gốc đất, đơn giá, phương án đền bù, chưa thể triển khai thi công theo kế hoạch.

Trong khi đó, vào thời điểm những tháng đầu năm, các chủ đầu tư thường tập trung các bước thiết kế, lập, thẩm định, phê duyệt dự toán và tổ chức lựa chọn nhà thầu; do đó khối lượng nghiệm thu, thanh toán phát sinh chưa nhiều; việc lập kế hoạch chưa sát với nhu cầu và khả năng thực hiện, cùng với chất lượng chuẩn bị đầu tư các dự án chưa tốt, dẫn tới phải điều chỉnh dự án hoặc đề xuất hoàn trả kế hoạch vốn, làm chậm tiến độ triển khai.

Ngoài ra, nguyên nhân chậm giải ngân còn là do năng lực, trách nhiệm của một bộ phận chủ đầu tư, ban quản lý dự án, nhà thầu vẫn còn hạn chế, chưa chủ động, thiếu quyết liệt trong tổ chức thi công; một số xã, phường thiếu cán bộ phụ trách đầu tư công, cán bộ phải kiêm nhiệm nhiều nhiệm vụ…

Nhằm thúc đẩy giải ngân đầu tư công, Bộ Tài chính chỉ rõ các bộ, cơ quan Trung ương và địa phương cần tiếp tục phát huy mạnh mẽ vai trò người đứng đầu, kịp thời tháo gỡ khó khăn vướng mắc theo thẩm quyền hoặc đề xuất cấp có thẩm quyền giải quyết.

Thi công các công trình trọng điểm trên địa bàn tỉnh Đồng Tháp. (Ảnh: Công Trí/TTXVN)

Để gỡ khó trong giải phóng mặt bằng và nguyên vật liệu, đặc biệt trong bối cảnh xung đột quân sự Trung Đông kéo dài, Bộ Tài chính đề xuất Bộ Xây dựng đôn đốc, phối hợp với địa phương theo dõi sát diễn biến thị trường vật liệu xây dựng, tăng cường công tác quản lý, kiểm tra, bình ổn giá vật liệu xây dựng, dự báo biến động giá cả để kịp thời xử lý theo thẩm quyền.

“Siết chặt kỷ luật, kỷ cương, xử lý nghiêm khắc các chủ đầu tư, Ban quản lý dự án, tổ chức, cá nhân cố tình gây khó khăn, cản trở, thiếu trách nhiệm. Có giải pháp sắp xếp bố trí cán bộ đáp ứng yêu cầu trong công tác quản lý và triển khai các dự án tại các xã, phường, nhất là đối với các địa bàn vùng sâu, vùng xa”, báo cáo của Bộ Tài chính nhấn mạnh.

Ngoài ra, các bộ, ngành và địa phương cần nghiêm túc triển khai nhập đầy đủ dữ liệu số về tình hình giải ngân đầu tư công trên hệ thống thông tin của Bộ Tài chính theo đúng hướng dẫn và thời gian quy định tại công văn số 1780/BTC-PTHT ngày 11/2/2026 của Bộ Tài chính về cung cấp thông tin, dữ liệu về các chỉ số giải ngân vốn đầu tư công để triển khai bộ công cụ KPI theo dõi, đánh giá giải ngân vốn đầu tư công.

Hải Phòng, Hải Dương tăng tốc giải ngân vốn đầu tư công Trong 5 tháng đầu năm 2025, tốc độ giải ngân vốn đầu tư công tại Hải Phòng và Hải Dương đã cải thiện đáng kể.

Hà Nội quyết tâm hoàn thành 100% giải ngân vốn đầu tư công năm 2025 Ngày 23/10, Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Trần Sỹ Thanh đã chủ trì Hội nghị giao ban công tác đầu tư xây dựng cơ bản toàn Thành phố quý IV/2025.