Giám đốc ADB: Việt Nam cần chuyển sang tăng trưởng dựa trên năng suất

Giám đốc ADB đánh giá triển vọng kinh tế Việt Nam vẫn tích cực. (Ảnh: Vietnam+)

Mặc dù tiếp tục đánh giá tích cực về triển vọng kinh tế Việt Nam sau mức tăng trưởng GDP 8,18% trong 6 tháng đầu năm 2026, Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) cho rằng những biến động của kinh tế toàn cầu đang đặt ra yêu cầu cấp thiết phải nâng cao sức chống chịu và chuyển đổi mô hình tăng trưởng.

Trong cuộc trao đổi với phóng viên, ông Shantanu Chakraborty - Giám đốc Quốc gia ADB tại Việt Nam phân tích các động lực tăng trưởng, những nút thắt cần tháo gỡ để tránh bẫy thu nhập trung bình đồng thời chia sẻ các ưu tiên hỗ trợ của ADB nhằm giúp Việt Nam hiện thực hóa mục tiêu trở thành quốc gia thu nhập cao vào năm 2045.

Duy trì tăng trưởng đi đôi với nâng cao sức chống chịu của nền kinh tế

- ADB đánh giá như thế nào về triển vọng kinh tế Việt Nam trong giai đoạn 2026-2027? Đâu là những động lực tăng trưởng chính và những rủi ro lớn nhất mà nền kinh tế cần lưu ý trong bối cảnh kinh tế toàn cầu còn nhiều biến động?

Ông Shantanu Chakraborty: Đánh giá tổng thể của ADB về triển vọng kinh tế Việt Nam vẫn tích cực. Dữ liệu sáu tháng đầu năm cho thấy nền kinh tế đạt mức tăng trưởng mạnh, với GDP tăng 8,18%. Các động lực chính bao gồm sản xuất công nghiệp, xuất khẩu, đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI), đầu tư công, khu vực dịch vụ và tiêu dùng trong nước. Những yếu tố này phản ánh khả năng chống chịu của nền kinh tế cũng như đà tăng trưởng được duy trì.

Tuy nhiên, các rủi ro từ bên ngoài đã gia tăng. Với độ mở thương mại rất cao, những thay đổi về thuế quan, hàng rào thương mại, giá năng lượng, tỷ giá và nhu cầu từ các thị trường lớn có thể tác động trực tiếp đến xuất khẩu, sản xuất và đầu tư của Việt Nam. Việc nhập khẩu tăng nhanh hơn xuất khẩu cũng cho thấy hoạt động sản xuất đang mở rộng, nhưng đồng thời nền kinh tế vẫn phụ thuộc đáng kể vào nguồn nguyên liệu đầu vào nhập khẩu.

Do đó, trong giai đoạn 2026-2027, Việt Nam cần vừa duy trì đà tăng trưởng, vừa nâng cao khả năng chống chịu của nền kinh tế thông qua việc giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, đa dạng hóa thị trường xuất khẩu, phát triển các ngành công nghiệp hỗ trợ và nâng cao năng suất nhằm duy trì tăng trưởng dài hạn.

- Theo ADB, Việt Nam cần làm gì để duy trì tăng trưởng cao, tránh bẫy thu nhập trung bình và hình thành các động lực tăng trưởng mới từ những ngành công nghệ chiến lược như AI, bán dẫn hay thiết bị bay không người lái (UAV)?

Ông Shantanu Chakraborty: Để tránh rơi vào bẫy thu nhập trung bình, Việt Nam cần chuyển đổi từ mô hình tăng trưởng chủ yếu dựa vào vốn đầu tư, lao động chi phí thấp và FDI sang mô hình dựa trên năng suất cao hơn, nguồn nhân lực có kỹ năng, đổi mới sáng tạo và một khu vực kinh tế tư nhân trong nước năng động hơn. Các ngành có tiềm năng lớn như bán dẫn, trí tuệ nhân tạo (AI), thiết bị bay không người lái (UAV), công nghệ số và các ngành công nghiệp xanh có thể đóng vai trò quan trọng trong quá trình chuyển đổi này.

Tuy nhiên, chỉ riêng các ưu đãi đầu tư là chưa đủ. Những ngành này đòi hỏi nền tảng vững chắc, bao gồm lực lượng lao động có trình độ cao, hạ tầng số hiện đại, nguồn cung năng lượng ổn định, cơ chế bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ hiệu quả, tiêu chuẩn quốc tế, năng lực nghiên cứu ứng dụng và một hệ sinh thái doanh nghiệp trong nước đủ sức cạnh tranh.

Tăng trưởng cũng cần trở nên bao trùm hơn. Thành quả về năng suất phải được chuyển hóa thành thu nhập cao hơn cho các hộ gia đình, việc làm chất lượng hơn và nhiều cơ hội hơn cho doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Để làm được điều đó, Việt Nam cần tiếp tục đầu tư cho phát triển kỹ năng và đào tạo lại lực lượng lao động; tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp trong nước với doanh nghiệp FDI, đồng thời cải thiện khả năng tiếp cận tài chính, công nghệ và thị trường.

Cải cách phải được triển khai thực chất, có thể đo lường kết quả

- ADB đánh giá như thế nào về tiến trình cải cách gần đây của Việt Nam? Những nút thắt nào cần tiếp tục được tháo gỡ để hướng tới mục tiêu trở thành quốc gia thu nhập cao vào năm 2045?

Ông Shantanu Chakraborty: Trong những năm gần đây, Việt Nam đã triển khai nhiều cải cách quan trọng, đặc biệt trong lĩnh vực hành chính công, phân cấp, phân quyền, cải thiện môi trường kinh doanh và định hình các động lực tăng trưởng mới. Đây là những tín hiệu tích cực đối với triển vọng kinh tế trung và dài hạn của đất nước.

Ông Shantanu Chakraborty - Giám đốc Quốc gia ADB tại Việt Nam. (Ảnh: Vietnam+)

Tuy nhiên, để trở thành quốc gia có thu nhập cao vào năm 2045, Việt Nam cần giải quyết một số nút thắt lớn.

Những thách thức chủ yếu bao gồm nâng cao hiệu quả thực thi chính sách; đơn giản hóa thủ tục đầu tư; tạo điều kiện tiếp cận đất đai; tăng cường phát triển hạ tầng; bảo đảm nguồn cung năng lượng ổn định; nâng cao chất lượng logistics; cải thiện kỹ năng của lực lượng lao động; phát triển sâu rộng hơn thị trường vốn và thúc đẩy đổi mới sáng tạo. Năng suất của doanh nghiệp trong nước vẫn còn tương đối thấp, trong khi mối liên kết giữa doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp trong nước vẫn chưa phát huy hết tiềm năng.

Các cải cách chiến lược và các nghị quyết chính sách chỉ có thể mang lại kết quả thực chất nếu được triển khai nhất quán, có kết quả đo lường được và có cơ chế giải trình rõ ràng. Việt Nam đã lựa chọn đúng hướng phát triển; thách thức hiện nay là biến tầm nhìn đó thành những cải thiện cụ thể mang lại lợi ích cho doanh nghiệp, người lao động và nhà đầu tư.

Phát triển khu vực tư nhân để tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị

- Theo ADB, Việt Nam cần ưu tiên những chính sách nào để nâng cao năng lực cạnh tranh của khu vực kinh tế tư nhân, đồng thời phát huy hiệu quả hơn nguồn vốn FDI?

Ông Shantanu Chakraborty: Mục tiêu không nên được hiểu là giảm vai trò của FDI. FDI vẫn là động lực quan trọng đối với tăng trưởng kinh tế, xuất khẩu, chuyển giao công nghệ và tạo việc làm. Thách thức lớn của Việt Nam là tăng cường năng lực của khu vực kinh tế tư nhân trong nước để các doanh nghiệp nội địa có thể hấp thụ tốt hơn các lợi ích từ FDI và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị.

Các ưu tiên chính bao gồm cải thiện môi trường kinh doanh; giảm chi phí tuân thủ; nâng cao khả năng tiếp cận đất đai và nguồn vốn dài hạn; tăng cường quản trị doanh nghiệp; hỗ trợ chuyển đổi số; thúc đẩy đổi mới công nghệ; và giúp doanh nghiệp đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế. Các doanh nghiệp trong nước cũng cần được hỗ trợ nhiều hơn để tham gia các ngành công nghiệp hỗ trợ, logistics, dịch vụ kỹ thuật và chuỗi cung ứng của các tập đoàn đa quốc gia.

Bên cạnh đó, việc tiếp tục phát triển thị trường vốn có ý nghĩa hết sức quan trọng nhằm mở rộng khả năng tiếp cận nguồn vốn dài hạn và giảm sự phụ thuộc của doanh nghiệp vào tín dụng ngân hàng. Một khu vực kinh tế tư nhân trong nước mạnh hơn và có sức cạnh tranh cao hơn sẽ giúp tăng trưởng kinh tế bền vững, bao trùm và có khả năng chống chịu tốt hơn trước các cú sốc từ bên ngoài.

Huy động vốn xanh và đầu tư tư nhân cho hạ tầng chất lượng cao

- Trong giai đoạn tới, ADB sẽ ưu tiên hỗ trợ Việt Nam ở những lĩnh vực nào nhằm thúc đẩy tăng trưởng nhanh, bền vững và nâng cao năng suất của nền kinh tế?

Ông Shantanu Chakraborty: ADB sẽ tiếp tục hỗ trợ Việt Nam trong những lĩnh vực có tác động lớn đến tăng trưởng dài hạn và khả năng chống chịu của nền kinh tế.

ADB hỗ trợ vốn cho nhiều loại hình hạ tầng giao thông tại Việt Nam. (Ảnh: TTXVN)

Các ưu tiên chính bao gồm hạ tầng bền vững, giao thông và logistics, phát triển đô thị, tài nguyên nước, chuyển đổi năng lượng, hiện đại hóa lưới điện, thích ứng với biến đổi khí hậu, y tế, phát triển kỹ năng, phát triển khu vực tư nhân và nâng cao chất lượng đầu tư công. Trong những năm tới, một trọng tâm quan trọng sẽ là hỗ trợ Việt Nam nâng cao chất lượng công tác chuẩn bị và triển khai dự án.

Để duy trì tăng trưởng cao, Việt Nam không chỉ cần nhiều dự án hơn mà còn cần các khoản đầu tư chất lượng cao hơn, có thể triển khai hiệu quả, tạo hiệu ứng lan tỏa mạnh đối với nền kinh tế và thu hút nhiều hơn sự tham gia của khu vực tư nhân.

ADB cũng có thể hỗ trợ Việt Nam thông qua cung cấp tài chính, hỗ trợ kỹ thuật, tư vấn chính sách, bảo đảm các tiêu chuẩn môi trường và xã hội, cũng như các cơ chế huy động nguồn tài chính xanh và tài chính khí hậu. Mục tiêu là hỗ trợ Việt Nam đạt được tăng trưởng cao đồng thời bảo đảm tăng trưởng bền vững, bao trùm và phù hợp với các cam kết về khí hậu.

- ADB có thể hỗ trợ Việt Nam như thế nào trong việc huy động nguồn vốn tư nhân, tài chính xanh và nâng cao khả năng hấp thụ vốn cho hạ tầng, chuyển đổi năng lượng và ứng phó với biến đổi khí hậu?

Ông Shantanu Chakraborty: Việt Nam đang có nhu cầu rất lớn về nguồn vốn cho phát triển hạ tầng, chuyển đổi năng lượng và ứng phó với biến đổi khí hậu. Mặc dù nguồn tài chính công và vốn ODA vẫn giữ vai trò quan trọng, song chỉ riêng các nguồn lực này sẽ không đủ đáp ứng nhu cầu. Vì vậy, việc huy động đầu tư tư nhân, tài chính xanh và tài chính khí hậu là hết sức cần thiết.

ADB có thể hỗ trợ Việt Nam ở nhiều giai đoạn khác nhau, bao gồm chuẩn bị dự án, cấu trúc tài chính, đánh giá rủi ro, xây dựng cơ chế chia sẻ rủi ro, phát triển các dự án đối tác công tư (PPP), tuân thủ các tiêu chuẩn môi trường và xã hội, cũng như tiếp cận các nguồn tài chính khí hậu. ADB cũng có thể giúp các dự án trở nên "có khả năng huy động vốn" (bankable), tức là có khung pháp lý rõ ràng, dòng doanh thu khả thi, hồ sơ rủi ro minh bạch và tác động phát triển đủ sức hấp dẫn các nhà đầu tư cũng như các tổ chức tài chính.

Những rào cản hiện nay không chỉ nằm ở việc thiếu vốn. Chúng còn bao gồm số lượng dự án được chuẩn bị tốt còn hạn chế; quá trình chuẩn bị dự án kéo dài; năng lực triển khai chưa đồng đều; cơ chế chia sẻ rủi ro chưa rõ ràng và thị trường vốn dài hạn còn kém phát triển. Đây đều là những lĩnh vực mà ADB có thể cung cấp sự hỗ trợ thiết thực và hiệu quả./.

- Xin chân thành cảm ơn ông!

(Theo TTXVN/Vietnam+)

https://www.vietnamplus.vn/giam-doc-adb-viet-nam-can-chuyen-sang-tang-truong-dua-tren-nang-suat-post1125172.vnp

ADB giữ nguyên dự báo mức tăng trưởng 6% của kinh tế Việt Nam

ADB viện trợ 2 triệu USD giúp Việt Nam ứng phó thiên tai do bão Yagi