Toàn cảnh thế giới: Một tuần nhìn lại

Thời Đại Online điểm lại một số tin tức nổi bật nhất tuần 4–10/4/2016:

“Tài liệu Panama” được công bố ngày 4/4, sau khi được hàng trăm nhà báo trên thế giới xem xét

Công ty luật Mossack Fonseca có chi nhánh tại hàng chục quốc gia

Ngày 4/4, báo Sueddeutsche Zeitung (Nam Đức – SZ) công bố “Tài liệu Panama”, gồm hơn 11,5 triệu tài liệu của công ty luật Mossack Fonseca tới từ Panama, trong đó hé lộ hoạt động tài chính bí mật của hơn 140 người nổi tiếng, chính trị gia… trên khắp thế giới. Lượng dữ liệu bị rò rỉ lên tới 2,6 tetrabyte, lớn nhất trong lịch sử từ trước đến nay. Tất cả cho thấy: Mossack Fonseca đã giúp đỡ các khách hàng thành lập 214.000 công ty vỏ bọc ở hơn 200 quốc gia và vùng lãnh thổ được coi là “thiên đường thuế”, nhằm trốn thuế, rửa tiền hoặc che giấu tài sản.

Người dân Iceland biểu tình đòi Thủ tướng Sigmundur Gunnlaugsson từ chức sau vụ “Tài liệu Panama”. (Ảnh: Reuters)

Tổng thống Nga Vladimir Putin (giữa) gặp rắc rối do là bạn thân của ông Sergei Roldugin (trái), người bị “Tài liệu Panama” nêu tên. (Ảnh: Reuters)

“Tài liệu Panama” là kết quả điều tra trong suốt 1 năm trời của hàng trăm nhà báo, ngay lập tức gây chấn động thế giới, và tác động mạnh mẽ tới nền chính trị toàn cầu. Trong số 12 nhà lãnh đạo bị nêu tên trong vụ bê bối lần này, Thủ tướng Iceland Sigmundur David Gunnlaugsson đã phải từ chức do chịu quá nhiều sức ép. Trong khi đó, giới lãnh đạo các nước Anh, Nga, Trung Quốc đều khẳng định không liên quan tới “Tài liệu Panama”, cũng như không hề dính líu tới hoạt động tài chính phi pháp ở nước ngoài.

Thủ tướng Anh David Cameron đang chịu nhiều sức ép từ “Tài liệu Panama”. (Ảnh: Reuters)

Cảnh sát El Savador khám xét văn phòng chi nhánh Mossack Fonseca tại nước này để phục vụ điều tra

Trong khi các cơ quan chức năng đang vào cuộc điều tra các cáo buộc, nhiều người bày tỏ nghi vấn về việc “Tài liệu Panama” không hề nêu ra bất cứ một cái tên nào đến từ Mỹ, dù cho công dân nước này không hẳn là đã tuân thủ pháp luật hơn các quốc gia khác. Thậm chí, ngay chính trong lòng nước Mỹ cũng tồn tại một số nơi được cho là “thiên đường thuế”. Mặc dù vậy, nhờ “Tài liệu Panama”, chúng ta có cơ hội hiểu thêm được “thế giới ngầm” của các hoạt động tài chính bất minh trên toàn cầu, từ đó đưa ra hướng điều chỉnh luật pháp, chính sách cho hợp lý hơn.

Ngoại trưởng các nước G7 nhóm họp tại Hiroshima (Nhật Bản)

Vấn đề tranh chấp Biển Đông sẽ nằm trong chương trình nghị sự của cuộc họp

Ngày 10/4, Hội nghị Ngoại trưởng Nhóm các nước công nghiệp phát triển hàng đầu (G7) khai mạc tại thành phố Hiroshima (Nhật Bản), dưới sự chủ trì của Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe. Đáng chú ý, bất chấp sự phản đối mạnh mẽ từ phía Trung Quốc, trong nội dung chương trình nghị sự năm nay, đại diện các nước G7 (gồm Nhật Bản, Canada, Mỹ, Anh, Pháp, Đức và Italia) đã thể hiện sự quan tâm tới vấn đề tranh chấp trên Biển Đông, bên cạnh mối đe dọa hạt nhân từ Triều Tiên, tình hình Syria và Libya, cũng như cuộc chiến chống khủng bố…

Các tàu cá Việt Nam và Malaysia bị Indonesia đánh chìm ngày 5/4. (Ảnh: Reuters)

Tranh chấp trên Biển Đông đang ngày càng căng thẳng, với hàng loạt các vụ bắt giữ, đánh đắm tàu cá và ngư dân của các quốc gia có tuyên bố chủ quyền trên vùng biển tranh chấp. Đây cũng là những động thái thể hiện sự cương quyết của các nước trong khu vực đối với vấn đề bảo vệ lãnh thổ. Tuy nhiên, cũng chính vì thế, mâu thuẫn về quyền lợi đánh bắt cá trên Biển Đông sẽ là nguy cơ tiềm ẩn có thể dẫn tới xung đột gay gắt hơn giữa các quốc gia. Trong bối cảnh biên giới biển chưa được phân định rõ ràng, các bên liên quan cần kiềm chế, tránh gây thêm căng thẳng.

Giàn khoan Hải Dương 981 khi hoạt động trái phép trong thềm lục địa Việt Nam năm 2014. (Ảnh: Tân Hoa Xã)

Bộ Ngoại giao Việt Nam tuyên bố phản đối việc Trung Quốc đưa giàn khoan Hải Dương 981 vào vùng biển tranh chấp

Tuy vậy, Trung Quốc vẫn tiếp tục “gây hấn”, thông qua việc di chuyển giàn khoan Hải Dương 981 tới vùng biển bên ngoài cửa vịnh Bắc Bộ mà Việt Nam và Trung Quốc đang tiến hành đàm phán phân định. Phản ứng trước hành động này, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Lê Hải Bình nêu rõ: “Việt Nam kiên quyết phản đối và yêu cầu Trung Quốc hủy bỏ kế hoạch khoan giếng và rút ngay giàn khoan Hải Dương 981 ra khỏi khu vực này, không có thêm các hành động đơn phương làm phức tạp thêm tình hình và có những đóng góp thiết thực cho hòa bình, ổn định ở Biển Đông".

Binh sĩ Armenia nã pháo vào các vị trí của quân đội Azerbaijan ở khu vực giao tranh. (Ảnh Reuters)

Một binh sĩ Armenia nghỉ ngơi tại thị trấn Martuni, gần Nagorny Karabakh. (Ảnh: Reuters)

Từ tuần trước, giao tranh giữa Armenia và Azerbaijan bùng phát tại Nagorny Karabakh. Theo ước tính, ít nhất 73 người thiệt mạng và hơn 200 người khác bị thương trong các cuộc đụng độ được coi là ác liệt nhất tại vùng lãnh thổ này suốt 2 thập kỷ qua. Trước nguy cơ khu vực Caucasus lại trở thành một điểm nóng mới, nhiều hoạt động ngoại giao đã được tiến hành, nhằm ngăn chặn bạo lực bùng phát, thúc đẩy các bên liên quan nối lại đàm phán. Nhờ đó, ngày 5/4, Amernia và Azerbaijan đồng thời xác nhận đã đạt được thỏa thuận ngừng bắn.

Một cậu bé tị nạn ở khu vực biên giới Idonemia (Hy Lạp). (Ảnh: AFP/Getty Images)

Người tị nạn Pakistan dọa treo cổ tự tử gần trung tâm đăng ký tị nạn ở đảo Lesbos (Hy Lạp), ngày 6/4. (Ảnh: Reuters)

Một thông tin đáng chú ý khác là việc thỏa thuận tiếp nhận người di cư giữa Liên minh châu Âu (EU) và Thổ Nhĩ Kỳ chính thức có hiệu lực từ ngày 4/4. Theo thỏa thuận, Ankara sẽ nhận lại và tái định cư cho người di cư trên đất của mình. Đổi lại, EU sẽ nhận những người tị nạn tại Thổ theo nguyên tắc “1 đổi 1”, tối đa là 72.000 người, chỉ áp dụng với người đến từ Syria. Ngoài ra, EU sẽ phải hỗ trợ Thổ Nhĩ Kỳ khoảng 6 tỷ euro để hỗ trợ cho 2,7 triệu người tị nạn ở đây, đồng thời đẩy nhanh tiến trình xét kết nạp Ankara vào khối.

Một dân thường bị thương trong vụ tấn công bằng vũ khí hóa học của IS. (Ảnh: RT)

Lực lượng an ninh châu Âu đang lo ngại trước những âm mưu tấn công tiếp theo của IS

Cuộc chiến chống chủ nghĩa khủng bố nói chung, và tổ chức Nhà nước Hồi giáo tự xưng (IS) nói riêng đang ngày càng ác liệt. Trong tuần, IS công bố đoạn video tuyên truyền, trong đó đe dọa tấn công hàng loạt mục tiêu tiềm năng ở châu Âu, như London (Anh), Berlin (Đức), Rome (Italia). Nguồn tin tình báo Đức cũng xác nhận về các âm mưu này. Trong khi đó, tại Syria, các phần tử IS đã sử dụng vũ khí hóa học trong một cuộc tấn công vào quân đội chính phủ; đồng thời ra tay sát hại 175 công nhân của một nhà máy xi măng ở phía Đông Thủ đô Damascus.

Mohamed Abrini khai nhận có liên quan tới vụ khủng bố Brussels (Bỉ) hồi tháng 3. (Ảnh: BBC)

Nguy cơ an ninh tại châu Âu càng trở nên rõ ràng hơn, sau khi nhà chức trách Bỉ bắt được tên Mohamed Abrini (31 tuổi) ngày 8/4 và khai thác được nhiều thông tin về hoạt động khủng bố của IS. Abrini vốn là nghi phạm bị truy nã gắt gao vì liên quan tới loạt vụ khủng bố tại Thủ đô Paris (Pháp) hồi tháng 11 năm ngoái, khiến 130 người thiệt mạng. Tại cơ quan điều tra, y khai nhận cũng có dính líu tới các vụ đánh bom tại Thủ đô Brussels (Bỉ) vào tháng trước. Điều này cho thấy: IS đang sở hữu một mạng lưới khủng bố đông đảo và hoạt động rộng khắp châu Âu.

Tên lửa KN-08 của Triều Tiên được cho là có thể bắn tới Mỹ. (Ảnh: Reuters)

Nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong-un (giữa) gặp gỡ các nhà khoa học phục vụ cho chương trình tên lửa của nước này. (Ảnh: KCNA)

Tình hình bán đảo Triều Tiên cũng thu hút được sự quan tâm của đông đảo giới truyền thông. Ngày 9/4, hãng thông tấn trung ương Triều Tiên (KCNA) khẳng định: nước này đã thử nghiệm thành công động cơ cho hệ thống tên lửa đạn đạo – vốn được cho là đủ tầm bắn tới tận nước Mỹ. Bất chấp việc phải hứng chịu sự chỉ trích mạnh mẽ của cộng đồng quốc tế, cũng như các lệnh trừng phạt khắc nghiệt – mà mới nhất là từ phía Trung Quốc, Bình Nhưỡng đang liên tục có những động thái gây hấn, làm leo thang căng thẳng trong khu vực.

Hiện trường vụ việc sau khi lửa bị dập tắt. (Ảnh: Reuters)

Một người đàn ông bị thương trong vụ cháy nổ. (Ảnh: AFP)

Hơn 100 người thiệt mạng và 400 người khác bị thương là hậu quả kinh hoàng sau vụ cháy ngày 10/4 tại đền thờ Puttingal ở Paravur, bang Kerala (Ấn Độ). Nhiều thi thể bị cháy đen đến mức không thể nhận dạng. Được biết, kho dự trữ pháo hoa tại đây đã bốc cháy và phát nổ, khi hàng nghìn người đang tập trung để xem màn trình diễn pháo hoa như một phần lễ hội chào năm mới của địa phương. Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi mô tả: vụ hỏa hoạn như một sự việc “đau lòng và gây sốc không tả nổi”. Hiện, cơ quan chức năng đang tiến hành điều tra vụ việc tang thương này.

Hồng Anh