Tiểu sử, chân dung Giáo sư Hoàng Tụy

Theo thông tin từ gia đình, GS Hoàng Tụy vừa qua đời hồi 15h30 ngày 14/7 tại Hà Nội, hưởng thọ 92 tuổi.

GS Hoàng Tụy sinh ngày 7/12/1927 tại làng Xuân Đài, xã Điện Quang, thị xã Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam.

GS Hoàng Tụy là cháu nội của cụ Hoàng Văn Bảng, đỗ Cử nhân và từng giữ chức Án sát sứ nhiều tỉnh như: Quảng Ngãi, Quảng Bình, Quảng Nam, Hà Tĩnh. Cha của ông là ông Hoàng Kỵ, từng làm quan dưới thời Duy Tân, Khải Định, được thăng chức Thị Giảng học sĩ.

GS Hoàng Tụy có 7 người anh em thì thì 5 người làm giáo sư đại học như GS Hoàng Phê (Ngôn ngữ học), GS Hoàng Quý (Vật lý), GS Hoàng Kiệt (Mỹ thuật), GS Hoàng Tụy và Hoàng Chúng (Toán học)…

Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc mừng sinh nhật lần thứ 90 của GS Hoàng Tụy tại Viện Toán học Việt Nam. Ảnh: Báo Chính phủ

Năm 1951, ông theo học Trường khoa học cơ bản do Lê Văn Thiêm phụ trách.

Năm 1954, Hoàng Tụy bắt đầu dạy toán tại trường Đại học Khoa học, sau là Đại học Tổng hợp Hà Nội.

Tháng 3/1959, Hoàng Tụy trở thành một trong hai người Việt Nam đầu tiên bảo vệ thành công luận án phó tiến sĩ khoa học toán - lý tại Đại học Lomonosov tại Moskva.

Từ năm 1961 - 1968 ông là Chủ nhiệm Khoa Toán của Đại học Tổng hợp Hà Nội; là Viện trưởng Viện Toán học Việt Nam từ năm 1980 đến 1989.

Năm 1964, ông đã phát minh ra phương pháp "lát cắt Tụy" (Tuy's cut) và được coi là cột mốc đầu tiên đánh dấu sự ra đời của một chuyên ngành toán học mới: Lý thuyết tối ưu toàn cục (global optimization).

Vào tháng 8/1997, Viện Công nghệ Linköping (Thụy Điển) đã tổ chức một hội thảo quốc tế với chủ đề "Tìm tối ưu từ địa phương đến toàn cục", được tổ chức để tôn vinh Giáo sư Hoàng Tụy, "người đã có công trình tiên phong trong lĩnh vực tối ưu toàn cục và quy hoạch toán học tổng quát" và nhân dịp giáo sư tròn 70 tuổi.

Ngày 27/9/2007, ông cùng 9 nhà nghiên cứu độc lập tên tuổi khác là: Nguyễn Quang A, Phạm Chi Lan, Lê Đăng Doanh, Chu Hảo, Tương Lai, Phan Huy Lê, Trần Đức Nguyên, Trần Việt Phương thành lập Viện Nghiên cứu Phát triển IDS mà ông là Chủ tịch Hội đồng Viện.

Viện IDS với tư cách một tổ chức độc lập, vừa là tổ chức mở, phi vụ lợi chuyên nghiên cứu các vấn đề liên quan đến các chính sách, chiến lược, kế hoạch phát triển cho các cơ quan nhà nước và các tổ chức kinh tế xã hội.

Tháng 12/2007, một hội nghị quốc tế về "Quy hoạch không lồi" đã được tổ chức ở Rouen, Pháp để ghi nhận những đóng góp tiên phong của GS Hoàng Tuỵ cho lĩnh vực này nói riêng và cho ngành Tối ưu Toàn cục nói chung nhân dịp ông tròn 80 tuổi.

Trong những năm của thế kỉ 21, GS Hoàng Tuỵ đã có một số bài viết phê phán, góp ý thẳng thắn về sự yếu kém, lạc hậu và tiêu cực trong ngành giáo dục Việt Nam cũng như tham gia nhiều hội nghị tham luận về cải cách giáo dục.

Tháng 9/2011, Giáo sư Hoàng Tụy vinh dự là người đầu tiên nhận được giải thưởng Constantin Caratheodory do Đại hội Quốc tế Tối ưu Toàn cục đề xướng cho những đóng góp tiên phong và nền tảng của ông trong lĩnh vực này.

GS Hoàng Tụy đã có trên 100 công trình đăng trên các tạp chí có uy tín quốc tế về nhiều lĩnh vực khác nhau của toán học như: Quy hoạch toán học, Tối ưu toàn cục, Lý thuyết điểm bất động, Định lý minimax, Lý thuyết các bài toán cực trị, Quy hoạch lõm..

Ông cũng được trao nhiều giải thưởng như: Tiến sĩ danh dự Trường ĐH Linköping, Thụy Điển (1995); Giải thưởng Hồ Chí Minh đợt I (1996); Giải thưởng Phan Châu Trinh (2010); Giải thưởng Constantin Carathéodory (2011).

Với cương vị là Viện trưởng Viện Toán học, GS Hoàng Tụy đã dẫn dắt viện phát triển, khẳng định vai trò trụ cột trong nền toán học Việt Nam và uy tín quốc tế. Năm 1994, Viện Toán học đã được Viện Hàn lâm Khoa học thế giới thứ 3 công nhận là trung tâm xuất sắc của các nước đang phát triển.

GS Hoàng Tụy đã vinh dự được Đảng, nhà nước tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh về khoa học kỹ thuật đợt I năm 1996.

Trong suốt cuộc đời sự nghiệp, GS Hoàng Tụy thường xuyên tranh luận, lên tiếng trên các diễn đàn để thẳng thắn chỉ ra những điều bất cập, lệch lạc, gây trở ngại cho sự tiến bộ của khoa học, giáo dục, cũng như sự nghiệp phát triển đất nước.

GS Hồ Ngọc Đại và 12 chia sẻ ấn tượng GS Hồ Ngọc Đại cho hay, học sinh phải làm thế nào để mỗi một thành tựu trong quá khứ phải được nuôi sống đứa ...

GS Đàm Thanh Sơn – Người làm rạng rỡ quê hương... TĐO-Giới khoa học Việt Nam một lần nữa được rạng danh trên trường quốc tế khi Giáo sư Đàm Thanh Sơn, người hiện đang giảng ...

Ra mắt sách “Cẩm nang nghiên cứu khoa học” của GS. Nguyễn Văn Tuấn Nói đến GS Nguyễn Văn Tuấn, hẳn giới nghiên cứu khoa học trong và ngoài nước không còn xa lạ, những nghiên cứu của ông, ...