Thị trường TPP rộng lớn, nhưng gạo Việt khó vào

Thị trường rộng lớn nhưng “khó vào”

Việt Nam chính là vựa lúa lớn nhất của TPP, với sản lượng bình quân hơn 39 triệu tấn/năm ở thời điểm này. Việt Nam chiếm 60,9% tổng sản lượng lúa của cả cộng đồng.

Theo ước tính của FAO, mỗi năm Malaysia nhập khẩu (NK) 1,1 triệu tấn gạo; Mỹ NK 700.000 tấn; Mexico NK 700.000 tấn; Canada cũng có nhu cầu NK hàng trăm ngàn tấn gạo mỗi năm… Còn tại thị trường Nhật Bản, mỗi năm khoảng 700.000 tấn gạo/năm.

Tuy nhiên, dù hợp tác song phương Việt – Nhật trong mọi lĩnh vực đều tiến triển nhưng lượng gạo Việt XK sang thị trường này vẫn được coi là thấp và chưa tương xứng với tiềm năng hiện có.

Báo Công Thương dẫn lời đại diện thương vụ Việt Nam tại Nhật Bản cho biết, gạo Việt muốn sang Nhật thì chỉ có cách doanh nghiệp Việt phải liên kết với doanh nghiệp Nhật Bản chứ không thể trực tiếp tham gia đấu thầu. Đặc biệt, gạo Việt gần như không xuất hiện tại thị trường bán lẻ của Nhật. Gạo Việt chỉ dùng chính vào vài mục đích ở Nhật như làm hồ dán công nghiệp, hoặc xuất đi viện trợ cho châu Phi… Bởi vậy, nếu muốn vào được thị trường Nhật doanh nghiệp XK gạo nên tìm cách khác như chế biến gạo thành các sản phẩm như rượu, bún, bánh gạo, phở… thì mới có cơ hội.

Chia sẻ về những khó khăn để tìm đường đưa gạo Việt Nam vào thị trường Nhật Bản với báo Giáo dục thời đại, ông Huỳnh Minh Huệ - Tổng Thư ký Hiệp hội Lương thực Việt Nam (VFA) cho biết, không ít doanh nghiệp Việt có nhiều kinh nghiệm XK gạo sang các nước châu Âu, Mỹ, châu Phi… Thậm chí, có doanh nghiệp còn đầu tư hẳn hàng trăm ngàn ha để trồng loại gạo một loại gạo tròn (japonica) vốn là loại gạo thường dùng ở Nhật, đạt các tiêu chuẩn ISO, HACCP, có hệ thống giám sát chất lượng và bảo đảm an toàn… nhưng “dò dẫm” mãi mà vẫn không có cơ hội vào thị trường Nhật.

Doanh nghiệp cần “bắt tay” nhau

Ông Huỳnh Thế Năng, Chủ tịch Hiệp hội Lương thực Việt Nam bày tỏ ý kiến trên báo Công thương cho rằng, trên thực tế, ngành lúa gạo Việt Nam rất khó để tiếp cận được với các thị trường của TPP. Theo ông Năng, từ năm 2008 đến nay, có khoảng 20 doanh nghiệp Việt Nam đưa gạo được vào thị trường Hoa Kỳ, với khoảng 76.000 tấn/năm.

Tuy nhiên, rủi ro của thị trường này khá cao. Đơn cử như trường hợp một doanh nghiệp xuất khẩu gạo trong năm 2014 đã đưa 1.000 tấn gạo vào thị trường này, nhưng khi phía Hoa Kỳ kiểm tra thì không đạt yêu cầu, do dư lượng thuốc bảo vệ thực vật quá mức cho phép. Chi phí vận chuyển, bến bãi, dịch vụ kiểm nghiệm… đã khiến doanh nghiệp này bị thua lỗ đến 4 tỷ đồng.

Bên cạnh đó, việc Thái Lan xả kho gạo cũng là tác động không nhỏ đến việc XK gạo của Việt Nam. Trước thông tin Chính phủ Thái Lan thông báo sẽ bán toàn bộ 11,4 triệu tấn gạo dự trữ với mục tiêu thu về hơn 2,8 tỷ USD, đại diện Bộ Công Thương cho biết đang đẩy mạnh các giải pháp để thúc đẩy XK gạo bằng cách “hợp lực” với các đơn vị khác.

Cụ thể, Bộ Công Thương sẽ phối hợp với Bộ Ngoại giao và chỉ đạo Thương vụ Việt Nam tại các quốc gia, vùng lãnh thổ tăng cường vận động, tháo gỡ khó khăn, rào cản, thúc đẩy phát triển thị trường XK gạo; phối hợp với VFA và các thương nhân XK, doanh nghiệp đầu mối tại các thị trường tập trung tiếp tục tăng cường nắm sát tình hình thị trường, kịp thời có giải pháp điều hành linh hoạt, phù hợp với diễn biến thị trường...

Trong bối cảnh XK gạo quý II và quý III được các chuyên gia nhận định vẫn tiếp tục khó khăn do thiếu hợp đồng tập trung, cộng với đó là sự cạnh tranh gay gắt với gạo Thái Lan, Pakistan… Vì vậy, muốn để gạo Việt vào được thị trường TPP các doanh nghiệp XK cần phải “bắt tay” nhau, cũng như phối hợp với các cơ quan liên quan giải quyết các vướng mắc liên quan đến kiểm dịch, dư lượng thuốc bảo vệ thực vật, kháng sinh... thì gạo Việt Nam mới có thể vào được các thị trường này.

Mạnh Phúc (tổng hợp)