Sinh viên Trung Quốc tìm cơ hội qua con chữ Việt

Theo PGS.TS Nguyễn Thị Phương Thùy, giảng viên khoa Ngôn ngữ học, Tiếng Việt và Việt Nam học, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn – Đại học Quốc gia Hà Nội, chương trình giảng dạy tiếng Việt cho người nước ngoài, đặc biệt là sinh viên Trung Quốc, đã được hình thành từ khá sớm. Từ năm 2002, khoa Ngôn ngữ học đã đặt nền móng hợp tác với nhiều trường đại học tại Trung Quốc nhằm đào tạo và trao đổi sinh viên học tiếng Việt.

PGS.TS cho biết, động lực học tiếng Việt của sinh viên Trung Quốc hiện nay khá đa dạng. Nhiều sinh viên lựa chọn tiếng Việt với định hướng làm việc trong các cơ quan ngoại giao, xuất nhập cảnh, đài phát thanh – truyền hình hoặc các doanh nghiệp thương mại giữa hai nước. Một số khác tiếp tục học lên cao học, nghiên cứu sinh để trở thành giảng viên tiếng Việt tại các trường đại học ở Trung Quốc.

Đáng chú ý, không ít sinh viên đến với tiếng Việt từ những “cơ duyên” ngoài dự tính. PGS.TS Nguyễn Thị Phương Thùy kể lại trường hợp một sinh viên từng mong muốn theo học ngoại ngữ khác nhưng do mức điểm cạnh tranh cao nên chuyển sang chuyên ngành tiếng Việt. Tuy nhiên, sau khi tốt nghiệp, chính lợi thế “ít cạnh tranh hơn nhưng có tính đặc thù cao” của tiếng Việt đã giúp sinh viên này trúng tuyển vào Đài truyền hình Bắc Kinh. “Trong cái rủi có cái may. Nhờ học tiếng Việt mà khả năng cạnh tranh thấp hơn so với sinh viên chuyên ngành tiếng Anh, từ đó cơ hội việc làm cũng rộng mở hơn”, PGS.TS Phương Thuỳ chia sẻ.

PGS.TS Nguyễn Thị Phương Thuỳ, giảng viên khoa Ngôn ngữ học, Tiếng Việt và Việt Nam học, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn – Đại học Quốc gia Hà Nội (Ảnh: Thanh Huyền)

Từ những lý do mang tính thực tiễn, hành trình học tiếng Việt của nhiều sinh viên Trung Quốc dần chuyển thành sự gắn bó về văn hóa và con người. Hùng Mai – sinh viên năm ba Đại học Dân tộc Vân Nam, hiện đang học trao đổi tại Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn – cho biết chị lựa chọn tiếng Việt vì nhận thấy ngôn ngữ này dễ tiếp cận hơn so với một số ngôn ngữ Đông Nam Á khác, đồng thời Việt Nam cũng có triển vọng phát triển và cơ hội việc làm rộng mở hơn.

Ban đầu, ấn tượng của Hùng Mai về Việt Nam chủ yếu đến từ những bài hát “viral” trên TikTok hay danh tiếng của cà phê Việt Nam. Tuy nhiên, trong quá trình học tập và sinh sống tại Việt Nam, chị dần hiểu rằng ngôn ngữ không chỉ là phương tiện giao tiếp mà còn là “cây cầu dẫn đến văn hóa”. Theo chị, chỉ khi đạt đến một trình độ tiếng Việt nhất định, người học mới có thể thực sự hiểu đời sống, cách suy nghĩ và các giá trị văn hóa của người Việt.

Chị Hùng Mai, sinh viên năm ba Đại học Dân tộc Vân Nam, Trung Quốc (Ảnh: Hải Phương)

Quá trình học tiếng Việt cũng đặt ra không ít thử thách. Với Hùng Mai, khó khăn lớn nhất là phát âm bởi tiếng Việt có hệ thống thanh điệu khá phức tạp. Để khắc phục, chị thường xuyên xem phim truyền hình Việt Nam, luyện nói theo nhân vật và đọc tiểu thuyết tiếng Việt để tích lũy vốn từ. Trong khi đó, Vương Tuấn Tình – sinh viên trao đổi tại Trường Đại học Hà Nội lại cho rằng trở ngại lớn nhất của mình là tâm lý ngại giao tiếp. Tuy nhiên, chị dần nhận ra rằng việc học ngôn ngữ không thể tách rời quá trình trò chuyện và kết nối với con người bản địa.

Không chỉ vượt qua rào cản ngôn ngữ, nhiều sinh viên Trung Quốc còn có những trải nghiệm thực tế giúp thay đổi góc nhìn về Việt Nam. Hùng Mai nhớ lại khoảng thời gian đầu khi mới đến Việt Nam, khả năng giao tiếp của chị còn hạn chế nên thường gặp khó khăn trong sinh hoạt hằng ngày. Tuy nhiên, sự nhiệt tình của những người giao hàng, sự tận tâm của giảng viên và sự giúp đỡ trong việc mua sim điện thoại hay làm thẻ ngân hàng đã khiến chị cảm nhận rõ sự thân thiện của người Việt. “Tôi nghĩ Việt Nam là một đất nước rất nhiệt tình và kiên nhẫn”, chị chia sẻ.

Đối với Vương Tuấn Tình, ấn tượng sâu sắc nhất là sự quan tâm của giảng viên khi chị vừa đặt chân tới Việt Nam. Sự hỗ trợ ấy không chỉ giúp chị nhanh chóng thích nghi với môi trường mới mà còn tạo nên cảm giác gần gũi trong quá trình học tập và sinh sống.

Chị Vương Tuấn Tình, sinh viên Trung Quốc trao đổi tại Trường Đại học Hà Nội (Ảnh: Thanh Huyền)

Từ góc độ nghề nghiệp, tiếng Việt đang dần mở ra nhiều cơ hội mới cho sinh viên Trung Quốc. Ngoài các công việc phiên dịch, biên dịch trong hoạt động giao lưu Việt – Trung, nhiều sinh viên còn tham gia các chương trình nghiên cứu, hội thảo học thuật hoặc làm việc trong doanh nghiệp xuất nhập khẩu giữa hai nước. Một số sinh viên kỳ vọng có thể giảng dạy tiếng Trung tại Việt Nam hoặc làm việc lâu dài trong môi trường hợp tác song phương.

Bên cạnh đó, sự hiện diện ngày càng nhiều của các doanh nghiệp Trung Quốc tại Việt Nam và các doanh nghiệp Việt Nam có hoạt động hợp tác với thị trường Trung Quốc cũng làm gia tăng nhu cầu tuyển dụng nhân sự người Trung Quốc biết tiếng Việt. Nhiều công ty trong lĩnh vực xuất nhập khẩu, logistics, thương mại điện tử, du lịch hay sản xuất ưu tiên tuyển dụng lao động có khả năng sử dụng song ngữ Việt – Trung để hỗ trợ kết nối đối tác, chăm sóc khách hàng và vận hành hoạt động kinh doanh. Điều này khiến tiếng Việt trở thành một lợi thế nghề nghiệp thiết thực đối với sinh viên Trung Quốc muốn làm việc lâu dài tại Việt Nam hoặc trong môi trường hợp tác kinh tế song phương.

Theo các chuyên gia, xu hướng này phản ánh vai trò ngày càng rõ nét của ngôn ngữ trong kết nối nguồn nhân lực khu vực. Khi hợp tác kinh tế và giao lưu giáo dục giữa Việt Nam – Trung Quốc ngày càng mở rộng, nhu cầu nhân lực thành thạo tiếng Việt, hiểu văn hóa Việt Nam cũng tăng lên đáng kể. Tiếng Việt vì thế không chỉ là kỹ năng ngôn ngữ mà còn trở thành lợi thế cạnh tranh trong thị trường lao động quốc tế.

Trong bối cảnh đó, nhiều ý kiến cho rằng cần tiếp tục mở rộng các chương trình trao đổi sinh viên giữa hai nước, đồng thời tăng cường đào tạo tiếng Việt cho người nước ngoài theo hướng thực hành và gắn với nhu cầu nghề nghiệp thực tế. Bên cạnh đó, việc thúc đẩy liên kết giữa nhà trường và doanh nghiệp cũng đóng vai trò quan trọng nhằm tạo đầu ra bền vững cho người học, giúp sinh viên có cơ hội tiếp cận thực tập, nghiên cứu và việc làm ngay từ khi còn trên ghế nhà trường.

Sinh viên trao đổi bài sau giờ học (Ảnh: Thanh Huyền)

Từ những lớp học tiếng Việt dành cho lưu học sinh quốc tế đến những câu chuyện cá nhân về hành trình vượt qua rào cản ngôn ngữ và văn hóa, có thể thấy tiếng Việt đang dần trở thành cầu nối quan trọng trong quan hệ giao lưu Việt Nam – Trung Quốc. Không chỉ mở ra cơ hội học tập và nghề nghiệp, ngôn ngữ còn góp phần thúc đẩy sự thấu hiểu giữa con người với con người – một nền tảng bền vững cho hợp tác khu vực trong tương lai.

Lan tỏa tiếng Việt, vun đắp tình hữu nghị Việt Nam - Lào từ thế hệ trẻ

Thúc đẩy dạy và học tiếng Việt trong thế hệ trẻ kiều bào tại Hàn Quốc