Quốc hội bàn về phạm vi chịu trách nhiệm hình sự của người từ đủ 14 tuổi đến 16 tuổi

Ủy ban thường vụ Quốc hội (UBTV) họp phiên họp thứ 7 trong hai ngày 20-21/2 dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Kim Ngân. Tại phiên khai mạc, Chủ tịch Quốc hội cho biết, UBTV Quốc hội sẽ cho cho ý kiến về một số vấn đề lớn còn có ý kiến khác nhau của 2 dự án luật: dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật hình sự số 100/2015/QH14 và dự án Luật Thủy lợi. Đồng thời, cho ý kiến về dự thảo Nghị quyết của UBTV Quốc hội về chế độ và các điều kiện bảo đảm hoạt động của đại biểu Quốc hội.

Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Kim Ngân phát biểu khai mạc tại phiên họp thứ 7 UBTV Quốc hội. (Ảnh: Quốc hội)

Ngoài ra, UBTV Quốc hội cho ý kiến về một số nội dung để làm cơ sở cho Chính phủ triển khai thực hiện, trong đó gồm có danh mục dự án và mức bố trí vốn cụ thể cho từng dự án trong kế hoạch đầu tư công trung hạn 2016- 2020; cho ý kiến về việc ban hành nghị định của Chính phủ về một số cơ chế, chính sách, tài chính-ngân sách đặc thù đối với đối với thành phố Hồ Chí Minh; cho ý kiến về việc cho phép áp dụng hệ số đặc thù ưu tiên phân bổ vốn ngân sách Trung ương thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2016- 2020 đối với các xã vùng đồng bằng sông Cửu Long;...

Về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật hình sự (BLHS) số 100/2015/QH13, UBTV Quốc hội đã cho ý kiến về các vấn đề lớn còn ý kiến khác nhau. Cụ thể, theo báo cáo một số vấn đề lớn về dự án luật này của Ủy ban Tư pháp của Quốc hội nêu ra 13 vấn đề lớn. Vấn đề đáng chú ý tại phiên họp sáng nay là phạm vi chịu trách nhiệm hình sự của người từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi (khoản 2 Điều 12 BLHS năm 2015).

Theo báo cáo của Chủ nhiệm Ủy ban Tư pháp Lê Thị Nga, so với BLHS năm 1999 thì BLHS năm 2015 đã hình sự hóa theo hướng nặng hơn đối với người từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi về 3 tội danh: Tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác, Tội hiếp dâm và Tội bắt cóc nhằm chiếm đoạt tài sản, theo đó, ngoài việc phải chịu trách nhiệm hình sự về tội rất nghiêm trọng do cố ý và tội đặc biệt nghiêm trọng thì những người này còn phải chịu trách nhiệm hình sự về tội ít nghiêm trọng hoặc tội nghiêm trọng ở 3 tội danh nêu trên. Quy định này là chưa phù hợp với chính sách hình sự của Nhà nước ta từ trước đến nay và xu hướng chung của quốc tế. Tuy nhiên, kết quả thăm dò ý kiến đại biểu Quốc hội (ĐBQH) tại Kỳ họp thứ 2 Quốc hội khóa XIV, có 266/397 ĐBQH lại đồng ý với phương án vẫn cần thiết xử lý người từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi về cả trường hợp phạm tội ít nghiêm trọng và tội nghiêm trọng ở 3 tội danh trên.

Ủy ban Tư pháp trình Ủy ban thường vụ Quốc hội hai phương án: Phương án 1 là giữ như quy định của BLHS năm 2015: Tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác, Tội hiếp dâm và Tội bắt cóc nhằm chiếm đoạt tài sản thì người từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi phải chịu trách nhiệm hình sự về cả tội ít nghiêm trọng hoặc nghiêm trọng, rất nghiêm trọng, đặc biệt nghiêm trọng. Phương án 2 là giữ như dự thảo Chính phủ trình, theo đó người từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi chỉ phải chịu trách nhiệm hình sự về loại tội rất nghiêm trọng do cố ý và tội đặc biệt nghiêm trọng đối với 03 tội danh trên.

Theo Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa, Giáo dục, Thanh niên, Thiếu niên và Nhi đồng Phan Thanh Bình tán thành phương án 2 của Ủy ban Tư pháp và cho rằng theo công ước về quyền trẻ em của Liên Hợp Quốc thì tuổi trẻ em được xác định là dưới 18 tuổi. Ông Bình cho rằng, dưới tuổi này, về hình thái có thể các em phát triển nhưng thần kinh lại chưa hoàn toàn phát triển đầy đủ nên chưa có sự nhận thức và kiểm soát hoàn toàn đầy đủ hành vi. Ngoài ra, các biện pháp xử lý đối với các em chưa thành niên phải nhìn đến tương lai của các em. Để có cơ sở chính xác và thuyết phục trong việc quy định tội phạm cần có thống kê số lượng trẻ em phạm tội, trong các tội phạm nghiêm trọng có bao nhiêu phần trăm là trẻ em... thay vì nhận định chung chung về hiện tượng trẻ hóa tội phạm để tăng nặng trách nhiệm hình sự đối với các em.

Chủ tịch Hội đồng Dân tộc Hà Ngọc Chiến cũng có đồng quan điểm và cho rằng, phương án 2 là phù hợp với tinh thần nhân đạo của Hiến pháp 2013, chính sách thu hẹp đối tượng chịu trách nhiệm hình sự và xu hướng quốc tế. Tuy nhiên, phương án 1 lại dựa trên kết quả thăm dò ý kiến của đại biểu Quốc hội từ khóa XIII. Vì vậy, Chủ tịch Hội đồng Dân tộc đề nghị cơ quan thẩm tra và các cơ quan liên quan tiếp tục giải trình và làm rõ vấn đề này theo hướng bảo đảm tinh thần nhân đạo của Hiến pháp 2013, thu hẹp phạm vi chịu trách nhiệm hình sự và có thể lấy phiếu xin ý kiến của đại biểu Quốc hội.

Minh Anh