Phụ nữ Quân đội Việt Nam: Chủ thể kiến tạo hòa bình trong kỷ nguyên số

Những năm qua, Việt Nam đạt nhiều kết quả tích cực trong thúc đẩy bình đẳng giới và triển khai Chương trình nghị sự Phụ nữ, Hòa bình và An ninh. Vai trò, vị thế của phụ nữ trong hệ thống chính trị, đối ngoại, quốc phòng và an ninh ngày càng được nâng cao; tỷ lệ phụ nữ tham gia các vị trí lãnh đạo, quản lý từng bước tăng lên; sự tham gia của phụ nữ trong hợp tác quốc tế ngày càng thực chất, hiệu quả.

Trong Quân đội nhân dân Việt Nam, phụ nữ là bộ phận quan trọng của lực lượng vũ trang, có nhiều đóng góp trên các lĩnh vực tham mưu, hậu cần, kỹ thuật, y tế, nghiên cứu khoa học, đào tạo và đối ngoại quốc phòng. Đặc biệt, nữ quân nhân Việt Nam đã trực tiếp tham gia hoạt động gìn giữ hòa bình của Liên hợp quốc, đảm nhiệm những vị trí đòi hỏi cao về chuyên môn, bản lĩnh, kỷ luật và khả năng làm việc trong môi trường đa quốc gia, qua đó khẳng định hình ảnh người lính Bộ đội Cụ Hồ trong thời đại mới.

Bước vào kỷ nguyên số, chuyển đổi số trong lĩnh vực quốc phòng mở ra cơ hội nâng cao hiệu quả lãnh đạo, chỉ huy, quản lý và thực hiện nhiệm vụ. Thượng tướng Nguyễn Văn Gấu, Ủy viên Trung ương Đảng, Thứ trưởng Bộ Quốc phòng cho rằng, đối với phụ nữ Quân đội, đây là điều kiện thuận lợi để tiếp cận tri thức, công nghệ mới, mở rộng không gian tham gia và khẳng định năng lực trong các lĩnh vực có hàm lượng tri thức, công nghệ cao. Tuy nhiên, môi trường số cũng tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn thông tin, tấn công mạng, lạm dụng không gian mạng và các hình thức bạo lực, quấy rối trực tuyến. Vì vậy, nâng cao năng lực số phải đi đôi với tăng cường nhận thức, kỹ năng và cơ chế bảo đảm an toàn, kỷ luật, trách nhiệm trong sử dụng không gian mạng.

Trưng bày sách, báo, tạp chí tuyên truyền về phụ nữ quân đội tại Tọa đàm Công tác Tuyên truyền về Bình đẳng giới trên báo chí và các phương tiện truyền thông trong quân đội. (Ảnh: TTXVN)

Nhận thức rõ yêu cầu đó, Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng luôn quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo công tác vì sự tiến bộ của phụ nữ và bình đẳng giới trong Quân đội. Trong tiến trình chuyển đổi số, Bộ Quốc phòng đặc biệt chú trọng phát triển nguồn nhân lực, trong đó có đội ngũ cán bộ, hội viên phụ nữ, gắn nâng cao năng lực số với bảo đảm an toàn, kỷ luật và hiệu quả công tác.

Trọng tâm hiện nay được xác định trên ba phương diện: làm rõ yêu cầu mới đối với nâng cao năng lực số cho phụ nữ Quân đội trong từng lĩnh vực, nhất là đối ngoại quốc phòng, gìn giữ hòa bình và hợp tác quốc tế; nhận diện đầy đủ các nguy cơ, rủi ro về an ninh, an toàn trong môi trường số, đồng thời chia sẻ kinh nghiệm quốc tế về xây dựng cơ chế, chính sách và môi trường làm việc an toàn cho phụ nữ; tìm kiếm các giải pháp khả thi nhằm tăng cường sự tham gia thực chất và vai trò lãnh đạo của phụ nữ trong các hoạt động vì hòa bình và an ninh, thúc đẩy lồng ghép vấn đề giới trong hoạch định chính sách, chương trình, kế hoạch hành động.

Đại tá Nguyễn Thị Thu Hiền, Trưởng ban Phụ nữ Quân đội nhấn mạnh, trong bối cảnh hòa bình và an ninh đang đối mặt những thách thức ngày càng phức tạp, đan xen giữa truyền thống và phi truyền thống, chuyển đổi số không chỉ là xu thế công nghệ mà đã trở thành yếu tố cấu thành của năng lực quốc gia, năng lực quốc phòng và năng lực của mỗi cá nhân. Việc Việt Nam ban hành Chương trình hành động quốc gia về Phụ nữ, Hòa bình và An ninh giai đoạn 2024-2030 thể hiện sự cụ thể hóa cam kết quốc tế, đồng thời cho thấy tầm nhìn chiến lược của Đảng, Nhà nước trong việc đặt con người, trong đó có phụ nữ ở vị trí trung tâm của hòa bình và an ninh.

Bộ Quốc phòng đã cụ thể hóa bằng Kế hoạch hành động vì sự tiến bộ của phụ nữ và bình đẳng giới, thực hiện Chương trình Phụ nữ, Hòa bình và An ninh trong Quân đội giai đoạn 2026-2030 với 8 mục tiêu và 26 chỉ tiêu cụ thể. Bên cạnh 6 lĩnh vực kế thừa từ các giai đoạn trước, kế hoạch bổ sung 2 lĩnh vực mới là chuyển đổi số và thực hiện Chương trình Phụ nữ, Hòa bình và An ninh. Kế hoạch được triển khai sâu rộng tới gần 800 Ban Vì sự tiến bộ của phụ nữ trong toàn quân, xác định phụ nữ Quân đội không chỉ là đối tượng được quan tâm, bảo vệ mà trước hết là chủ thể tham gia, chủ thể kiến tạo và đóng góp cho hòa bình, an ninh.

Từ góc nhìn quốc tế, bà Caroline Nyamayemombe, Trưởng đại diện UN Women tại Việt Nam cho rằng, trao quyền và bảo vệ nữ quân nhân trong kỷ nguyên số không chỉ là bảo đảm các quyền cơ bản của phụ nữ và trẻ em gái trên không gian mạng, mà còn là sự sẵn sàng thích ứng, nâng cao lợi thế chiến lược và an ninh số của quốc gia. Việc bảo đảm phụ nữ có kỹ năng, cơ chế bảo vệ và cơ hội lãnh đạo cần thiết có ý nghĩa quan trọng trong củng cố lực lượng vũ trang và nâng cao hiệu quả quốc phòng, an ninh bền vững.

Trung tá Paul Payne, Tùy viên Quốc phòng Canada tại Việt Nam cho biết, Canada thúc đẩy mạnh mẽ Chương trình nghị sự Phụ nữ, Hòa bình và An ninh thông qua các sáng kiến hợp tác huấn luyện, tăng cường năng lực lồng ghép giới và ưu tiên mới như an ninh số cho nữ quân nhân. Trong khuôn khổ quan hệ đối tác với Việt Nam, Canada hỗ trợ huấn luyện gìn giữ hòa bình, nâng cao năng lực chuẩn bị và triển khai nữ quân nhân tham gia các phái bộ, đồng thời tăng cường bảo vệ trước các rủi ro an ninh mạng, góp phần nâng cao tính bao trùm, an toàn và hiệu quả của hoạt động gìn giữ hòa bình toàn cầu.

Trong tiến trình hiện đại hóa Quân đội nhân dân Việt Nam theo hướng cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại, trí tuệ nhân tạo (AI) đang trở thành công nghệ nền tảng, tác động sâu rộng đến các lĩnh vực từ chỉ huy - tham mưu, huấn luyện - đào tạo, hậu cần - kỹ thuật, y tế quân sự đến công tác chính trị, tư tưởng và quản lý nhân sự.

Theo Đại úy Quân nhân chuyên nghiệp Vũ Thị Hạnh, chuyên viên chính Trí tuệ nhân tạo (Trung tâm Viettel AI, Tập đoàn Công nghiệp - Viễn thông Quân đội), việc xây dựng hệ thống giải pháp toàn diện nhằm nâng cao năng lực sử dụng AI hiệu quả, an toàn trong công việc và cuộc sống của phụ nữ Quân đội sẽ góp phần xây dựng Quân đội hiện đại, nhân văn, bền vững trong kỷ nguyên số.

Để sử dụng AI hiệu quả và an toàn, phụ nữ Quân đội cần được phát triển theo khung năng lực gồm 6 yếu tố cốt lõi: năng lực nhận thức về AI; năng lực sử dụng công cụ AI trong công việc; năng lực bảo đảm an toàn thông tin; năng lực tư duy phản biện với AI; năng lực đồng sáng tạo với AI; năng lực lãnh đạo và quản trị AI. Theo Đại úy Vũ Thị Hạnh, trước hết cần chuyển từ tư duy “AI là công cụ xa lạ” sang “AI là trợ lý đắc lực”, từ đó chủ động làm chủ công nghệ, thay vì bị động thích ứng.

Chuyển đổi số nếu không được quản trị tốt có thể tạo ra rủi ro mới về mất an toàn, bất bình đẳng và nguy cơ đối với phụ nữ, trẻ em. Song nếu được tiếp cận đúng, đây sẽ là không gian mới để phụ nữ tham gia sâu hơn, hiệu quả hơn và an toàn hơn vào các lĩnh vực của đời sống, trong đó có quốc phòng - an ninh. Trong dòng chảy đó, việc nâng cao năng lực số, bảo đảm môi trường làm việc an toàn và thúc đẩy vai trò lãnh đạo của phụ nữ Quân đội không chỉ là yêu cầu của tiến trình hiện đại hóa Quân đội, mà còn đóng góp thiết thực vào mục tiêu hòa bình, an ninh và phát triển bền vững của Việt Nam cũng như cộng đồng quốc tế.

Nâng cao năng lực, bảo đảm an toàn cho phụ nữ Quân đội trong kỷ nguyên số Ngày 7/2 tại Hà Nội đã diễn ra Hội thảo quốc tế “Nâng cao năng lực, bảo đảm an toàn cho phụ nữ Quân đội vì hòa bình và an ninh trong kỷ nguyên số” do Ban Phụ nữ Quân đội, Cơ quan Thường trực Ban Vì sự tiến bộ của phụ nữ Bộ Quốc phòng Việt Nam và Cơ quan Liên hợp quốc về bình đẳng giới và trao quyền cho phụ nữ (UN Women) phối hợp tổ chức, với sự hỗ trợ của Chương trình Hợp tác huấn luyện quân sự (MTCP) thuộc Bộ Quốc phòng Canada.

Mô hình trồng nấm giúp phụ nữ Vân Kiều tăng thu nhập Từ một căn nhà kho cũ, chị Hồ Thị Tiên (dân tộc Vân Kiều, xã Trường Sơn, Quảng Trị) đã xây dựng mô hình trồng nấm mộc nhĩ cho thu nhập ổn định. Đây là mô hình sinh kế thích ứng với biến đổi khí hậu trong khuôn khổ dự án do KOICA tài trợ, góp phần tạo việc làm, nâng cao vai trò và vị thế của phụ nữ tại các xã khó khăn.