Niềm vui lao động của nạn nhân chất độc da cam

Có sinh kế, chủ động hơn trong cuộc sống

“Mệt… Đau lắm… Nhưng vui vì đó là sức lao động của chính mình!”. Đó là câu trả lời của ông Từ Văn Hân (sinh năm 1963, ngụ ấp 8, xã Khánh Bình, tỉnh Cà Mau) khi được hỏi về việc vẫn tự lao động dù sức khỏe ngày càng suy giảm.

Là con của người tham gia kháng chiến, ông Từ Văn Hân mang di chứng chất độc hóa học từ khi chào đời, với hai tay co quắp và khả năng giao tiếp hạn chế. Thời trẻ, ông đi làm thuê, dành dụm tiền trang trải cuộc sống. Đến nay, dù sức khỏe yếu, ông vẫn cố gắng tự lo sinh hoạt, ít nhờ cậy người thân.

Ông Từ Văn Hân cùng em trai Từ Văn Vĩnh và ông Nguyễn Thành Út, Chủ tịch Hội Nạn nhân chất độc da cam/dioxin xã Khánh Bình (giữa), thăm ao cá của gia đình. (Ảnh: Báo Cà Mau)

Năm 2025, thông qua chương trình vay vốn sinh kế của Hội Nạn nhân chất độc da cam/dioxin Việt Nam, ông Hân vay 10 triệu đồng để nuôi gà, vịt. Sau lứa nuôi đầu tiên, trừ chi phí, ông thu lãi 3 triệu đồng. Ông tiếp tục nuôi thêm cá dồ, cá trê, cá lóc, từng bước đa dạng hóa sinh kế và tạo thêm thu nhập.

Ông Từ Văn Vĩnh, em trai ông Hân, kể rằng dù đi lại khó khăn, cơ thể đau nhức mỗi khi trở trời, người anh vẫn tự chăm sóc vật nuôi và làm những công việc hàng ngày. Chỉ khi đau bệnh, cần mua thuốc hoặc mua thức ăn cho cá, ông Hân mới nhờ em giúp đỡ.

Ở thôn Đắk Trung, xã Nam Đà (tỉnh Lâm Đồng), anh Lý Quốc Phú mở xưởng sản xuất cửa nhôm kính bằng nguồn vốn vay ưu đãi từ Ngân hàng Chính sách Xã hội.

Anh Lý Quốc Phú được vay vốn Ngân hàng Chính sách Xã hội để mở xưởng sản xuất cửa nhôm kính. (Ảnh: Báo Lâm Đồng)

Anh Phú chịu ảnh hưởng chất độc hóa học từ bố. Sức khỏe yếu, không thể làm những công việc nặng nhọc, anh tìm hướng làm ăn phù hợp với khả năng của mình. Ba năm trước, anh được tiếp cận nguồn vốn vay ưu đãi, dùng tiền đầu tư máy móc, mở xưởng sản xuất cửa nhôm kính. Sau một thời gian hoạt động, cơ sở từng bước ổn định, mang lại thu nhập cho gia đình.

“Công việc hiện tại phù hợp với sức khỏe, vừa có thêm thu nhập, vừa giúp tôi lo cho cuộc sống gia đình và bảo đảm cho các con đi học đầy đủ”, anh Phú nói.

Được làm đúng nghề đã học

Ở tuổi 25, anh Lê Tấn Đạt (ngụ xã Nhị Quý, tỉnh Đồng Tháp) đảm nhiệm nhiều công việc tại Học viện Công nghệ MCI Việt Nam. Anh tham gia nghiên cứu, xây dựng chương trình đào tạo phân tích dữ liệu, khoa học dữ liệu; tư vấn, đào tạo chuyển đổi số cho doanh nghiệp, đồng thời đảm nhiệm công việc tuyển dụng nhân sự và hướng dẫn học viên, thực tập sinh.

Anh Lê Tấn Đạt đảm nhiệm nhiều công việc tại Học viện Công nghệ MCI Việt Nam. (Ảnh: Tạp chí Điện tử Da cam)

Đồng Tháp là một trong những địa phương từng bị phun rải chất độc hóa học trong chiến tranh. Đến tháng 8/2026, toàn tỉnh có hơn 17.000 nạn nhân chất độc da cam. Lê Tấn Đạt là một trong những người mang di chứng từ khi chào đời.

Cha mẹ Đạt đều làm công nhân may. Ông Lê Văn Ga, cha Đạt, kể rằng anh sinh thiếu tháng, phải nằm lồng ấp. Theo lời ông, Đạt mang di chứng chất độc hóa học từ khi chào đời, chân bị teo cơ, không thể đi lại. Hơn một tuổi, anh vẫn chưa thể đứng, đi như những đứa trẻ cùng trang lứa. Trong những năm đầu đời, Đạt phải dựa vào một chiếc ghế gỗ để di chuyển.

Kinh tế khó khăn, gia đình vẫn đưa Đạt đi chữa trị ở nhiều nơi. Trước khi vào tiểu học, anh được phẫu thuật tại Bệnh viện Nhi Đồng 1 (Thành phố Hồ Chí Minh) và bắt đầu tập đứng, tập đi. Năm 9 tuổi, Đạt tiếp tục trải qua một cuộc phẫu thuật nối gân hai chân. Sau quá trình điều trị và tập luyện, anh dần có thể đi lại bằng nạng.

Suốt những năm phổ thông, mẹ thường xuyên đưa đón Đạt đến trường. Hoàn thành lớp 12, anh thi đỗ vào Trường Đại học Công nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh, theo học lĩnh vực công nghệ thông tin.

Những năm đại học, việc đi lại giữa ký túc xá và giảng đường vẫn là trở ngại đối với Đạt. Anh được thầy cô, bạn bè giúp đỡ; Hội Khuyến học tỉnh Tiền Giang (cũ) vận động nhà hảo tâm tặng một chiếc xe lăn để anh di chuyển thuận tiện hơn.

Đạt còn nhận được học bổng VietSeeds, giúp gia đình giảm bớt chi phí học tập. Ngoài giờ lên lớp, anh đi làm thêm, tích lũy kinh nghiệm chuyên môn. Khi còn là sinh viên, Đạt đã bắt đầu làm việc tại Học viện Công nghệ MCI Việt Nam, tham gia nghiên cứu, phát triển nội dung đào tạo. Anh từng chia sẻ mong muốn tiếp tục gắn bó với MCI sau khi tốt nghiệp, bởi đây là nơi giúp anh trưởng thành hơn trong công việc.

Sau khi hoàn thành chương trình đại học, Đạt tiếp tục làm việc tại MCI, đảm nhiệm thêm các nhiệm vụ tuyển dụng nhân sự và đào tạo. Ông Lê Văn Tiệp, Tổng Giám đốc Học viện, đánh giá anh làm việc nghiêm túc, kiên nhẫn và tâm huyết, đặc biệt khi trực tiếp hướng dẫn học viên, thực tập sinh.

Học viện cũng tạo điều kiện để Đạt làm việc tại nhà khi không có những cuộc họp quan trọng cần tham dự trực tiếp ở Thành phố Hồ Chí Minh hoặc Hà Nội. Cách bố trí này giúp anh giảm bớt khó khăn trong di chuyển, có thể tiếp tục nghiên cứu, tham gia đào tạo và phát triển nghề nghiệp trong lĩnh vực mình đã lựa chọn.

Những người bạn Thụy Sĩ: Từ phản đối chiến tranh đến đồng hành cùng nạn nhân da cam Việt Nam

Tăng cường hợp tác giữa Việt Nam và Hoa Kỳ để xoa dịu nỗi đau da cam