Những “Con giống” kể chuyện bảo tồn

Con gái Tổng thống Indonesia kể chuyện “Đôi dép Bác Hồ” Đạo đức, phong cách và lối sống giản dị của Chủ tịch Hồ Chí Minh giành được sự kính trọng lớn của các chính khách, nhà nghiên cứu, báo giới và người dân “quốc gia vạn đảo.”

Cuộc thi Kỷ vật kể chuyện: Nhiều câu chuyện xúc động về tình nghĩa Việt - Lào Quyết định kết nạp Đảng đợt đầu tiên trên đất Lào của người chiến sĩ khảo sát công binh Việt Nam; tấm bằng khen tặng người bạn Lào chưa kịp trao, bức ảnh chụp tập thể lưu học sinh Lào có thành tích học tập xuất sắc về thăm quê Bác; chiếc áo dài được một người mẹ Việt Nam tặng Xanita Savengxok - Á hậu 2 cuộc thi Hoa hậu Thế giới Lào 2019… Đó là những kỷ vật trong số hàng trăm kỷ vật thể hiện nghĩa tình Việt Nam – Lào sâu đậm được các tác giả gửi về cuộc thi “Kỷ vật kể chuyện” do Tạp chí Thời Đại phối hợp với Đại sứ quán Lào, Hội hữu nghị Việt Nam - Lào, Hội hữu nghị Lào - Việt Nam tổ chức.

Những con giống của nhóm 4 nghệ sĩ đã cuốn hút công chúng yêu nghệ thuật Huế.

Sau hành trình dài đi qua Hà Nội, Đà Nẵng và Hội An, triển lãm ''Con giống" của bộ tứ nghệ sĩ Lê Minh Trí, Lê Ngọc Thuận, Vũ Hữu Nhung, Lê Thiết Cương dừng chân tại không gian Lan Viên Cố Tích (120 Nguyễn Phúc Nguyên, TP. Huế) để giới thiệu đến với công chúng yêu nghệ thuật đất Cố đô.

Bằng nhiều chất liệu khác nhau, như gốm, sắt, đồng hay những thớ gỗ trôi theo dòng nước lũ từ thượng nguồn về tới hạ du đã được các nghệ sĩ tạo hình, điêu khắc con giống vô cùng sáng tạo, độc đáo khiến người xem bất ngờ. Đó là những con trâu, bò, heo, gà, chó… vô cùng đáng yêu, ngộ nghĩnh, thoát ra khỏi hình tượng thật để hòa mình với đời sống đương đại.

Tùy theo mỗi cách nhìn và sự sáng tạo riêng của mỗi nghệ sĩ, mỗi tác phẩm kể cho người xem một câu chuyện và xa hơn họ kể về làng nghề, bảo tồn và hành trình sống được giữa thời cuộc hiện đại.

“Trâu tái sinh”, điêu khắc trên gỗ của Lê Ngọc Thuận.

Ở đó, sẽ thấy rõ một Lê Minh Trí, nghệ sĩ trẻ nhất nhóm (30 tuổi) với những “lộ diện” các tác phẩm trâu, bò, lợn, gà và nhất là chó, con vật mà anh yêu thích. Tất cả các sáng tác của Trí đều bằng gỗ phủ sơn rồi vẽ thêm các họa tiết, các miếng màu, tương phản mạnh, xanh đỏ tím vàng, thành một kiểu điêu khắc pha hội họa, điêu khắc màu.

Còn với Lê Ngọc Thuận, những con giống điêu khắc gỗ voi, rồng, trâu, gà… mang dáng vẻ xuyên suốt, hiện đại trên nền văn hóa truyền thống của người Cơ Tu vùng Tây Giang, Quảng Nam. Thấp thoáng trong đó, là những chú ngựa của nghệ sĩ Vũ Hữu Nhung mang dấu ấn làng gốm hàng trăm năm tuổi nổi tiếng Phù Lãng, Bắc Ninh. Nhung đã khai thác vốn dân gian từ những con ngựa gỗ, ngựa đá, ngựa gốm, ngựa giấy. Độ đanh của chất sành, độ no của hình khối, sự cân bằng về tỉ lệ tác phẩm ngựa lần này tạo ấn tượng nhất định với người tận kiến.

Riêng nghệ sĩ Lê Thiết Cương, anh không chỉ là một trong những nghệ sĩ tham gian triển lãm, mà còn đóng vai trò rất quan trọng đó là giám tuyển. Ở người nghệ sĩ này, người xem có thể thấy được các con giống bằng chất liệu đồng, sắt được sáng tác với quan niệm nghệ thuật tối giản, dù cho đó là hội họa hay điêu khắc.

Chia sẻ với rất nhiều người yêu nghệ thuật Huế, người nghệ sĩ với giọng nói đậm đặc Hội An Lê Ngọc Thuận nói rằng, dưới góc nhìn nghệ thuật anh đã sử dụng dòng gỗ tái chế và các thanh củi gỗ được anh vớt lên từ dòng sông Thu Bồn sau mỗi mùa mưa lũ.

Mỗi tác phẩm khi được “tái sinh” anh ấn trên đó thông điệp không chỉ câu chuyện bảo vệ, sử dụng tài nguyên một cách hợp lý mà còn khôi phục, sử dụng tài nguyên, văn hóa trong sản phẩm, đưa cái hiện đại vào truyền thống, biến nó trở thành tác phẩm có giá trị, được cộng đồng tiếp cận, thừa nhận.

“Tôi đã đi đi về về giữa Hội An và vùng cao Nam Giang – nơi có đồng bào Cơ Tu sinh sống. Tôi từng lượm những thớ củi gỗ trôi từ vùng đó về hạ du vào những mùa mưa lũ. Tôi biết người dân Cơ Tu có nền điêu khắc lâu đời, nền văn hóa đặc sắc. Và tôi biết, những dòng củi ấy, khi trôi về tới Hội An sẽ giao thoa văn hóa nơi đây và tôi đã tạo ra những tác phẩm ấy”, nghệ sĩ Lê Ngọc Thuận chia sẻ.

Để có một triển lãm “con giống” thú vị, độc đáo đi qua nhiều nơi và dừng chân tại Huế là hành trình không dễ dàng. Nghệ sĩ Lê Thiết Cương bảo rằng, phải chuẩn bị 2 năm và sự đồng điệu là cơ duyên không thể không kể đến. Cơ duyên đó theo nghệ sĩ Lê Thiết Cương ngoài sự tìm thấy nhau giữa 4 nghệ sĩ còn là sự bắt nhịp, lời mời của những người yêu nghệ thuật Huế, trong đó có chủ nhân của Lan Viên Cố Tích - GS. TS. Thái Kim Lan.

Và nhờ thế, nhóm nghệ sĩ mới có dịp mang câu chuyện con giống đến Huế để tiếp tục câu chuyện “đưa truyền thống vào hiện đại”. Người họa sĩ đương đại hàng đầu Việt Nam nói rằng, con trâu, con mèo ở ngoài đời chỉ là điểm khởi hành để từ đó người nghệ sĩ làm cảm hứng cho mỗi tác phẩm. Vì thế, con giống phải là “một - con - khác”.

Hà Nội lên kế hoạch bảo tồn, phát huy di sản văn hóa phi vật thể Kế hoạch nhằm tạo chuyển biến mạnh mẽ về nhận thức trong cán bộ, nhân dân nhằm huy động nguồn lực cộng đồng trong bảo tồn, phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể trên địa bàn.

Bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa, con người xứ Huế Là vùng đất cố đô, Huế mang trong mình bao trầm tích văn hóa. Ngoài những di sản vật thể và phi vật thể đã được nhân loại vinh danh, nét văn hóa, đạo đức, lối sống và cốt cách của người Huế cũng là “đặc sản” làm nên bản sắc riêng của vùng đất này. Đây là cơ sở vững chắc cho sự phát triển của Thừa Thiên Huế - cố đô di sản, trên lộ trình trở thành thành phố trực thuộc Trung ương theo tinh thần Nghị quyết số 54-NQ/TW của Bộ Chính trị.