Nhìn lại nạn đói năm 1945 qua nghiên cứu của hai học giả Việt-Nhật

Theo dõi thoidai.com.vn trên Theo dõi trên Google News
Đã hơn 70 năm đã trôi qua, nhưng trong ký ức của nhân dân Việt Nam, nạn đói năm 1945 vẫn còn là một cơn ác mộng, một nỗi đau nhức nhối, khó quên.
aa
Viện Nghiên cứu Việt Nam học ra mắt 4 Bộ sách phác họa Tết của người Việt tại TP Hồ Chí Minh Viện Nghiên cứu Việt Nam học ra mắt 4 Bộ sách phác họa Tết của người Việt tại TP Hồ Chí Minh
Vừa qua, tại TP Hồ Chí Minh, Viện Nghiên cứu Việt Nam học đã tổ chức ra mắt 4 bộ sách Tết phác họa nét văn hóa truyền thống về Tết cả của Việt Nam cách nay hơn 100 năm, với nguồn tư liệu được PGS.TS sử học Nguyễn Mạnh Hùng, Viện trưởng Viện nghiên cứu Việt Nam học sưu tập từ năm 1908 đến 1909.
Cần hỗ trợ, khuyến khích nghiên cứu và giáo dục lịch sử góp phần phát triển nền sử học Việt Nam Cần hỗ trợ, khuyến khích nghiên cứu và giáo dục lịch sử góp phần phát triển nền sử học Việt Nam
Sáng 3/6, tại Phủ Chủ tịch, Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc gặp mặt thân mật Đoàn đại biểu Hội Khoa học lịch sử Việt Nam. Cùng dự có lãnh đạo một số bộ, ban, ngành Trung ương.
Nhìn lại nạn đói năm 1945 qua nghiên cứu của hai học giả Việt-Nhật | Điểm Nhạc-Phim-Sách | Vietnam+ (VietnamPlus)
Cuốn sách tập hợp lời kể của nhiều nhân chứng (Ảnh: Omega Plus).

Nạn đói năm Ất Dậu (1945) đã lấy đi mạng sống của hơn 2 triệu người Việt. Đây không chỉ là sự kiện tàn khốc nhất trong lịch sử hiện đại Việt Nam, một vết sẹo trong ký ức dân tộc, mà còn là một trong những nạn đói kinh hoàng nhất từng xảy ra trong lịch sử nhân loại.

Để nhìn lại sự kiện này, Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia Sự thật và Công ty Omega Plus ấn hành cuốn sách "Nạn đói năm 1945 ở Việt Nam: Những chứng tích lịch sử." Điều đặc biệt là cuốn sách do hai học giả, một người Việt và một người Nhật cùng viết: Giáo sư Văn Tạo (nguyên Viện trưởng Viện Sử học Việt Nam) và giáo sư Furuta Motoo (Chủ tịch Hội Nhật Bản nghiên cứu Đông Nam Á).

Đây là một công trình khoa học được thực hiện công phu, nghiêm túc, là kết quả của ba đợt điều tra và khảo sát thực tế có quy mô lớn vào các năm 1992, 1993-1994, 1994-1995 ở 23 điểm thuộc 21 tỉnh, thành phố từ Quảng Trị trở ra Bắc.

Các tác giả đã nghiên cứu và tìm hiểu chi tiết các tư liệu lịch sử, khảo sát trực tiếp những địa điểm xảy ra nạn đói, phỏng vấn những nhân chứng lịch sử để dựng lại bức tranh toàn cảnh về nạn đói năm 1945 ở Việt Nam. Tác phẩm nhằm cung cấp cho độc giả một cách đầy đủ và có hệ thống những chứng tích về sự mất mát, đau thương mà nhân dân Việt Nam phải gánh chịu trong lịch sử.

Theo con số ghi chép từ cuốn sách của giáo sư Văn Tạo và giáo sư Furuta Moto, ở xã Tây Lương (thuộc Tiền Hải, Thái Bình) nơi nạn đói diễn ra kinh khủng nhất, 66,66% số dân của xã chết đói, trong đó rất nhiều gia đình chết cả nhà, nhiều dòng họ chết cả họ.

Giáo sư Furuta Motoo viết trong sách: "Số nạn nhân của nạn đói ở thôn Lương Phú, xã Tây Lương, mà những người còn may mắn sống sót đã cho là tới hơn 40% tổng số dân của thôn, tương đương với mức thiệt hại đã xảy ra ở vùng Hachinothe miền Bắc Nhật Bản, nơi gánh chịu những thiệt hại nặng nề nhất trong suốt nạn đói lớn nhất ở Tenmei ở thời kỳ Edo."

Nhìn lại nạn đói năm 1945 qua nghiên cứu của hai học giả Việt-Nhật | Điểm Nhạc-Phim-Sách | Vietnam+ (VietnamPlus)
Cuốn sách tập hợp lời kể của nhiều nhân chứng (Ảnh: Omega Plus).

Viện trưởng Viện Sử học, phó giáo sư-tiến sỹ Đinh Quang Hải cho rằng việc tìm hiểu, nghiên cứu về nạn đói năm 1945 ở Việt Nam và những hậu quả của nó không chỉ có ý nghĩa đối với các nhà nghiên cứu lịch sử mà còn có tác dụng lên án những tội ác của chủ nghĩa phátxít, sự tàn bạo của chiến tranh và nêu cao thông điệp hòa bình, hữu nghị giữa các quốc gia, dân tộc trên toàn thế giới.

Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh Việt Nam thực hiện chính sách đối ngoại độc lập tự chủ, hòa bình, hợp tác và phát triển; là bạn, đối tác tin cậy và thành viên có trách nhiệm trong cộng đồng quốc tế, góp phần vào sự nghiệp hòa bình, độc lập dân tộc, dân chủ và tiến bộ xã hội trên thế giới.

Đánh giá về cuốn sách, phó giáo sư-tiến sỹ Đinh Quang Hải nói: “Kết quả của công trình đã làm sáng rõ về số lượng hơn 2 triệu người chết đói (dân số Việt Nam lúc đó là 20 triệu người); về nguyên nhân sinh ra nạn đói năm 1945 và hậu quả nghiêm trọng của nó. Cuốn sách đã chứng minh một cách chắc chắn rằng: Nguyên nhân sinh ra nạn đói ở Việt Nam năm 1945 là do chính sách vơ vét, bóc lột tàn bạo của phátxít Nhật đối với nhân dân Việt Nam.”./.

Trích đoạn trong sách:

"Thôn tôi hầu hết ăn cháo cám. Có người mua cám, lấy trộm của Nhật một nắm gạo giấu dưới cám, thằng Nhật khám thấy, nó bắn chết luôn. Năm 1943, Nhật chủ trương vơ vét thóc. Thái Bình tổ chức được mấy vụ phá kho thóc của Nhật để tự cứu lấy mình. Thái Bình lúc đó có ban "Chấn chỉnh phong trào" mà nhiệm vụ chủ yếu là cứu đói, phá kho thóc của Nhật, nhờ đó mà cứu được một số dân bị đói. Tôi chỉ nhớ phá kho thóc làng An Lão bấy giờ thuộc xã Phong An, chặn mấy đoàn thuyền của Nhật ở sông Luộc. Năm ấy rất rét, cứ mỗi buổi sáng là hàng đoàn xe bò đi nhặt xác chết, vì ban đêm người bị đói lại bị rét nên chết rất nhiều. Người chết được xếp vào các hố lớn như xếp cá hộp, đổ vôi bột rồi lấp lại."

(Ông Giang Đức Tuệ, Nguyên Chủ tịch tỉnh Thái Bình)

Australia có viện nghiên cứu Việt Nam đầu tiên Australia có viện nghiên cứu Việt Nam đầu tiên
Viện Chính sách Australia - Việt Nam (AVPI) ra đời với tư cách là tổ chức nghiên cứu đầu tiên của Australia về Việt Nam, quy tụ các nhà lãnh đạo doanh nghiệp, nghiên cứu và chính phủ chia sẻ niềm đam mê chung đối với mối quan hệ giữa Australia và Việt Nam.
Học sinh Phú Thọ có hoàn cảnh khó khăn được nhận quà của Hội Khuyến học Việt Nam Học sinh Phú Thọ có hoàn cảnh khó khăn được nhận quà của Hội Khuyến học Việt Nam
Ngày 2/4, tại Khu Di tích lịch sử Đền Hùng, Trung ương Hội Khuyến học Việt Nam đã trao tặng 200 suất quà cho học sinh có hoàn cảnh khó khăn của Trường THPT Hùng Vương (TX Phú Thọ) và các huyện: Phù Ninh, Đoan Hùng, Thanh Sơn từ Quỹ Khuyến học Việt Nam.
Theo Minh Thu/ Vietnam+
Nguồn:

Tin bài khác

Thêm đường bay, mở rộng cơ hội du lịch Đà Nẵng - Singapore

Thêm đường bay, mở rộng cơ hội du lịch Đà Nẵng - Singapore

Ngày 17/11, Vietnam Airlines chính thức khai trương đường bay thẳng Đà Nẵng - Singapore, với tần suất một chuyến khứ hồi mỗi ngày bằng máy bay Airbus A321, thời gian bay gần 3 giờ. Qua đó bổ sung lựa chọn di chuyển giữa hai điểm đến, tạo thuận lợi thu hút khách quốc tế và phát triển các sản phẩm du lịch kết nối Đà Nẵng với những di sản, danh thắng miền Trung.
Từ chiếc bánh dày ở bản Mông đến đón bánh chưng xanh trên sân trường vùng cao

Từ chiếc bánh dày ở bản Mông đến đón bánh chưng xanh trên sân trường vùng cao

Giữa cái lạnh cắt da cắt thịt của những ngày cuối năm ở vùng cao Quảng Lâm (Điện Biên), tiếng cười nói rộn rã trên sân trường tiểu học làm xua tan đi sương mù. Ở đó, cậu học sinh lớp 4 Thao A Sinh đang lúng túng giữ mép lá dong, mắt tròn xoe nhìn chiếc bánh chưng đầu tiên trong đời dần nên hình nên dạng.
Điện ảnh châu Âu đến gần hơn với công chúng Việt

Điện ảnh châu Âu đến gần hơn với công chúng Việt

Đánh dấu 25 năm tổ chức tại Việt Nam, Liên hoan phim châu Âu 2026 giới thiệu 34 tác phẩm điện ảnh tại Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh, Đà Nẵng và trên nền tảng trực tuyến, mang đến cho công chúng cơ hội khám phá văn hóa, con người và đời sống châu Âu qua điện ảnh.
Việt Nam đề xuất ưu tiên AI và hợp tác số trong Pháp ngữ

Việt Nam đề xuất ưu tiên AI và hợp tác số trong Pháp ngữ

Ngày 14/11, Hội nghị Bộ trưởng Pháp ngữ lần thứ 48 diễn ra tại thủ đô Phnom Penh (Campuchia), với sự tham dự của đại diện các quốc gia và chính phủ thành viên, thành viên liên kết và quan sát viên của Tổ chức Quốc tế Pháp ngữ (OIF). Tại đây, Việt Nam đề xuất Tổ chức Quốc tế Pháp ngữ (OIF) ưu tiên hợp tác kinh tế, chuyển đổi số và phát triển trí tuệ nhân tạo (AI) an toàn, có trách nhiệm trong chương trình hợp tác giai đoạn 2028-2031.
Xem thêm

Multimedia

Việt Nam đóng góp thực chất vào tiến trình xây dựng Cộng đồng ASEAN

Việt Nam đóng góp thực chất vào tiến trình xây dựng Cộng đồng ASEAN

Nhận lời mời của Tổng thống nước Cộng hòa Philippines Ferdinand Romualdez Marcos Jr., Chủ tịch ASEAN năm 2026, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng dẫn đầu đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam ...
[Infographic] 30 năm tổ chức World Vision International tại Việt Nam đồng hành cùng cộng đồng tại Thanh Hóa

[Infographic] 30 năm tổ chức World Vision International tại Việt Nam đồng hành cùng cộng đồng tại Thanh Hóa

Giai đoạn 1996-2026, Tổ chức World Vision International (WVI) đã triển khai nhiều chương trình, dự án tại Thanh Hóa với tổng ngân sách khoảng 63,8 triệu USD, góp phần cải thiện đời sống người ...
[Infographic] Việt Nam - Đan Mạch: 55 năm hữu nghị, hợp tác và phát triển

[Infographic] Việt Nam - Đan Mạch: 55 năm hữu nghị, hợp tác và phát triển

Năm 2026 đánh dấu 55 năm quan hệ ngoại giao Việt Nam - Đan Mạch và bước phát triển mới khi hai nước nâng cấp quan hệ lên Đối tác Chiến lược Toàn diện, mở ...
[Infographic] Chăm lo nạn nhân chất độc da cam/dioxin: Chính sách và những hỗ trợ thiết thực

[Infographic] Chăm lo nạn nhân chất độc da cam/dioxin: Chính sách và những hỗ trợ thiết thực

Công tác chăm sóc, hỗ trợ nạn nhân chất độc da cam/dioxin đạt nhiều kết quả thiết thực trong chăm sóc sức khỏe, cải thiện nhà ở và tạo sinh kế. Nhiệm kỳ 2026-2031, các ...
[Infographic] Chính thức ký kết FTA Việt Nam - EFTA sau 14 năm đàm phán

[Infographic] Chính thức ký kết FTA Việt Nam - EFTA sau 14 năm đàm phán

Ngày 18/10/2026, tại Hà Nội, dưới sự chứng kiến của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng cùng đại diện các nước thành viên Hiệp hội ...
Bí thư Thành uỷ Đà Nẵng Lê Ngọc Quang: Cảm nhận rõ nhất trong tôi lúc này là “trọng trách hành động”

Bí thư Thành uỷ Đà Nẵng Lê Ngọc Quang: Cảm nhận rõ nhất trong tôi lúc này là “trọng trách hành động”

Đà Nẵng vừa đón nhận sự kiện đặc biệt quan trọng với tương lai là Quy hoạch chung đến năm 2050 tầm nhìn 2075 của thành phố đã được Thủ tướng Chính phủ ký ban ...
Nguồn lực quốc tế góp sức giáo dục khí hậu, phục hồi rừng tại Thanh Hóa

Nguồn lực quốc tế góp sức giáo dục khí hậu, phục hồi rừng tại Thanh Hóa

Hơn 11.000 lượt học sinh, sinh viên được tiếp cận giáo dục khí hậu, 44.440 cây tràm được trồng trên diện tích 10 ha rừng tại Vườn Quốc gia Bến En là những kết quả ...
Khỏe thể chất, mạnh tinh thần

Khỏe thể chất, mạnh tinh thần

Giúp các em học sinh chủ động bước vào sân chơi, kết nối với bạn bè và cởi mở hơn với thầy cô, mô hình “Không gian thể thao tăng cường sức khỏe tâm thần” ...
Nếp than mang ấm no về Tà Lao

Nếp than mang ấm no về Tà Lao

Phụ nữ biết xây dựng kênh, mạng xã hội quảng bá văn hóa quê hương; phụ nữ trở thành những tiểu thương có thu nhập ổn định với hàng chục triệu đồng; phụ nữ tham ...
Tuần hoàn xanh ở Tà Rụt: Hướng đi bền vững từ giống lợn đen bản địa

Tuần hoàn xanh ở Tà Rụt: Hướng đi bền vững từ giống lợn đen bản địa

Tận dụng tối đa phụ phẩm nông nghiệp địa phương, dùng nước thải biogas để bón cây trồng, giảm thiểu khai thác củi rừng… Đó là những giá trị thiết thực từ dự án "Chăm ...
[Video] Điều gì giúp những nạn nhân da cam tự viết tiếp cuộc đời?

[Video] Điều gì giúp những nạn nhân da cam tự viết tiếp cuộc đời?

Từ khoản vốn vay sinh kế, học bổng đến cơ hội biểu diễn nghệ thuật, những hỗ trợ thiết thực đang giúp nhiều nạn nhân chất độc da cam từng bước tự lập, phát huy ...
[Video] World Vision hỗ trợ 102 hộ dân Điện Biên sớm ổn định cuộc sống sau mưa lũ

[Video] World Vision hỗ trợ 102 hộ dân Điện Biên sớm ổn định cuộc sống sau mưa lũ

World Vision International tại Việt Nam vừa phối hợp Hội Chữ thập đỏ tỉnh Điện Biên và chính quyền địa phương hỗ trợ khẩn cấp 441 triệu đồng cho 102 hộ gia đình bị ảnh ...
[Video] Càng hiểu càng tin càng sâu sắc

[Video] Càng hiểu càng tin càng sâu sắc

Đó là nhận định của Ngài Rogelio Polanco Fuentes, Đại sứ Cuba tại Việt Nam về quan hệ nhân dân Việt Nam - Cuba.
[Video] Dẫn dắt bằng tuổi trẻ và văn hóa

[Video] Dẫn dắt bằng tuổi trẻ và văn hóa

Đại sứ Lào tại Việt Nam Khamphao Ernthavanh cho rằng, thế hệ trẻ và các hoạt động giao lưu văn hóa sẽ là một trong những phương tiện hữu hiệu dẫn dắt tình hữu nghị ...
[Video] Bế mạc Những ngày Hội đồng Nhân dân thế giới tại Việt Nam 2026: Mở ra chương mới trong hợp tác

[Video] Bế mạc Những ngày Hội đồng Nhân dân thế giới tại Việt Nam 2026: Mở ra chương mới trong hợp tác

Chiều 27/8, sau ba ngày làm việc, sự kiện “Những ngày Hội đồng Nhân dân thế giới tại Việt Nam năm 2026” đã bế mạc, mở ra một chặng đường hợp tác sâu rộng hơn ...