Nhà tù La Modelo: Tù nhân mang súng, cai ngục tay không

Hiện có khoảng hơn 11.000 phạm nhân bị giam giữ tại nhà tù La Modelo

Tù nhân ở La Modelo chia làm 2 phe chính: phiến quân cánh tả của phong trào du kích FARC bị giam cầm ở khu phía Bắc, và những người ủng hộ chính phủ cánh hữu ở phía Nam. Những cuộc ẩu đả thường xuyên nổ ra, thậm chí khiến nhiều người thiệt mạng.

Do sự cấu kết của các quan chức tham nhũng với những đối tượng xấu, đạn dược, súng ống được đưa vào nhà tù một cách trái phép. Mỗi khẩu súng được “bán” với giá 1.000 USD, dù theo luật là bị cấm tuyệt đối.

Súng không phải là đặc quyền duy nhất mà tù nhân được hưởng. Họ có thể tự do sử dụng điện thoại di động, được quyền truy cập vào thông tin vệ tinh, cho phép thực hiện các hoạt động phạm pháp ngay từ trong tù, như buôn bán ma túy, bắt cóc, tống tiền…

Thậm chí, các tù nhân còn có cả nhà hàng bên trong La Modelo. Một trong số đó được FARC tài trợ, cung cấp thực phẩm miễn phí cho những đối tượng cánh tả nổi loạn. Những nhà hàng khác thì được tù nhân mở ra, và cũng chịu các khoản “bảo kê” hàng tháng cho các băng nhóm trong tù.

Khó hiểu nhất trong số những đặc quyền ở đây là “Ciambiazo” (hay còn gọi là “Tráo người”), trong đó một tù nhân có thể “đổi chỗ” cho một người ở bên ngoài với chỉ 2.000–2.500 USD.

Cai ngục không được mang vũ khí vào bên trong nhà tù La Modelo

Một quản giáo chia sẻ với tờ The Sun: “Tù nhân là những người kiểm soát nhà tù. Họ tự tổ chức, quản lý. Chúng tôi (cai ngục) chỉ giám sát các bức tường, và kiểm soát rào chắn. Ngoài ra, không còn việc gì”.

Trong những năm qua, có nhiều báo cáo ghi lại tình trạng bạo lực đẫm máu xảy ra bên trong La Modelo. Tháng 4/2000, 25 tù nhân bị sát hại trong một vụ xung đột. Vụ việc gây ra nhiều bức xúc, khiến chính phủ Colombia phải nỗ lực thiết lập lại trật tự, đóng cửa các nhà hàng trái phép và đẩy mạnh an ninh.

Tuy nhiên, những cố gắng đó là không đủ để tạo ra sự thay đổi. 100 tù nhân trốn thoát, chỉ 1 năm sau đó, vào tháng 6/2001, sau khi các thành viên FARC phá thủng một lỗ lớn trên tường. Người đứng đầu FARC – Jorge Briceno – còn mạnh dạn tuyên bố “sẽ tiếp tục thực hiện các hành động tương tự để giải phóng thành viên khỏi nhà tù”.

Sự cố này dẫn tới việc ông Fabio Campos Silva – người đứng đầu Viện Kiểm sát quốc gia Colombia phải từ chức, cùng với hàng trăm nhân viên – nghi ngờ tham nhũng – bị sa thải. Mức cảnh báo khẩn cấp kéo dài 3 tháng được áp đặt, trong đó an ninh tiếp tục được tăng cường.

Tất cả các nhà hàng trong nhà tù phải đóng cửa, và nhiều tù nhân bị chuyển tới trại giam khác. Hiện nay, chính phủ Colombia đang xây dựng các nhà tù hiện đại để quản thúc những tù nhân có nguy cơ cao, nhờ sự tài trợ của Mỹ.

Tù nhân bị quản thúc tại La Modelo

Mặc cho tất cả các biện pháp này, nhà chức trách vẫn không thể chấm dứt hoàn toàn tình trạng buôn lậu súng. Đầu năm nay, người ta phát hiện ra một vụ việc gây sốc: các tù nhân La Modelo xử tử nhiều người, sau đó phi tang bằng cách ném các phần thi thể của nạn nhân vào hệ thống thoát nước.

Những phần tay, chân còn lại của ít nhất 100 người – bao gồm cả tù nhân và người đến thăm nom – được tìm thấy trong ống cống ở La Modelo. “Số lượng các nạn nhân chưa được xác định rõ, nhưng có thể là hơn 100 người, hoặc còn cao hơn nhiều” – điều tra viên Caterina Heyck cho biết.

Với tình trạng bạo lực dường như không thể kiểm soát, cũng như các “đặc quyền” cho tù nhân mà không nơi nào có được, La Modelo xứng đáng là nhà tù kỳ quặc và bạo lực nhất thế giới.

Trọng Sang