Theo ông Lương Xuân Hòa, Chủ tịch Hội người Việt Nam tỉnh Udon Thani, cộng đồng người Việt tại đây hiện có khoảng 15.000 người, phần lớn kinh doanh buôn bán, có địa vị pháp lý ổn định và hội nhập sâu trong xã hội Thái Lan. Dù cuộc sống an cư lạc nghiệp, họ vẫn dành sự trân trọng đặc biệt cho tiếng mẹ đẻ. Hiện tỉnh có 8 lớp học tiếng Việt được duy trì đều đặn, nhiều lớp hoàn toàn dựa vào sự tự nguyện của các thầy cô cao tuổi.

Một buổi chiều cuối tuần, khi những cửa hàng trên Phố Việt Nam (Vietnam Town) đóng cửa là lúc ánh đèn từ trường tiếng Việt Khánh An (trong khuôn viên trụ sở Hội người Việt tỉnh Udon Thani) bừng sáng. Những người thầy, người cô tóc đã pha sương đang đợi học trò tới lớp. Hàng chục năm giảng dạy không lương, không danh vị, trong họ, chỉ mang theo duy nhất một tình yêu tiếng Việt và luôn mong những đứa trẻ lớn lên trên mảnh đất Thái Lan vẫn giữ được âm sắc quê nhà.

Đại biểu và kiều bào cùng học sinh trường tiếng Việt Khánh An chụp ảnh lưu niệm.

Giờ học mở đầu trong sự trang nghiêm: học sinh hát Quốc ca Việt Nam, đọc 5 điều Bác Hồ dạy rồi tỏa về 9 nhóm học theo từng trình độ. Nhóm luyện đánh vần, nhóm tập viết, nhóm học thơ, nhóm ghép vần qua những câu hát thiếu nhi Việt Nam.

Trong lớp cô Hà (còn gọi là cô Tun), chị Túc-ta (tên tiếng Việt là Hằng Nga) cùng chồng và con trai tỉ mỉ ôn lại bài hát của buổi trước. Sinh ra ở Thái Lan trong gia đình gốc Việt, chị không có nhiều cơ hội sử dụng tiếng mẹ đẻ nên quyết định cùng chồng và con trai út 10 tuổi đến trường tiếng Việt Khánh An.

"Chị muốn nói được tiếng Việt và muốn cho con học tiếng Việt. Chị tự hào là người Việt Nam và muốn con cũng tự hào có dòng máu Việt", chị Túc-ta chia sẻ.

Những lớp học hai buổi mỗi tuần như vậy không chỉ giúp trẻ nói được tiếng Việt mà còn gieo vào các em tình yêu với nguồn cội. Các thầy cô tự hào khi học sinh có thể tự giới thiệu về gia đình, trường lớp, có thể hát và đọc thơ tiếng Việt, hiểu 5 điều Bác Hồ dạy.

Cắt băng khánh thành Tủ sách Tiếng Việt phục vụ cộng đồng ở tỉnh Udon Thani (Thái Lan).

Trường tiếng Việt Khánh An, thành lập năm 2017 theo ý tưởng của nguyên Đại sứ Việt Nam tại Thái Lan Nguyễn Tất Thành và ông Lương Xuân Hòa, là trung tâm của phong trào dạy tiếng Việt ở Udon Thani. Những giáo viên gắn bó với trường từ những ngày đầu đều là kiều bào lớn tuổi, coi việc dạy tiếng Việt là trách nhiệm với Tổ quốc.

Thầy Trần Trọng Tài, tên thường gọi là thầy Chun, gần 80 tuổi, cười hiền khi kể rằng học trò nhỏ tuổi nhất nay đã đếm số tiếng Việt rất thành thạo.

"Dạy ở đây vất vả như dạy người ngoại quốc. Các em không có vốn tiếng Việt nào hết, phải kèm từng chút, phải dịch sang tiếng Thái. Nhưng tiếng Việt còn thì người Việt còn", thầy Chun nói.

Lớp học tiếng Việt tại trường tiếng Việt Khánh An do cô Nguyễn Thị Xuân Oanh đứng lớp.

Cô Nguyễn Thị Xuân Oanh (77 tuổi) tâm sự: "Chúng tôi góp sức bằng cách truyền dạy tiếng Việt, để các cháu biết yêu Tổ quốc, biết nguồn gốc. Biết đâu sau này có em sẽ quay về đóng góp cho đất nước". Cô Oanh mừng vì trường tiếng Việt Khánh An ngày càng được quan tâm, ủng hộ. Ai cũng nhận ra dạy tiếng Việt cho con em Việt kiều là rất quan trọng và cần thiết.

Nỗ lực của các thầy cô được đáp lại bằng những thành tích đáng tự hào. Em Thanakorn (tên tiếng Việt là Huy Hoàng), học sinh lớp 10 trường Udonpittayanukoon, đã giành giải Nhất với điểm tuyệt đối 30/30 môn viết và nói tiếng Việt tại cuộc thi Nói tiếng Việt Spelling Bee 2024 của trường Đại học Maha Sarakham. "Em học tiếng Việt 6 năm. Nếu có điều kiện, em muốn được đi dạy tiếng Việt và góp sức nhỏ bé cho Việt Nam", Huy Hoàng cho biết.

Tháng 11/2023, Trung tâm Việt Nam học tại Đại học Hoàng gia Udon Thani được thành lập, tạo luồng sinh khí mới cho phong trào học tiếng Việt. Chỉ trong thời gian ngắn, Trung tâm đã tổ chức nhiều hoạt động lớn như chương trình Tết Nguyên đán 2024, Hội trại Ngôn ngữ - Văn hóa ở tỉnh Nongkhai, các khóa bồi dưỡng tiếng Việt cho học sinh trung học…

Cô Dương Bích Ngọc, thành viên Ban Quản lý Trung tâm Việt Nam học, cho biết, khu vực Đông Bắc Thái Lan hiện có hơn 30 trường dạy tiếng Việt. Trong tương lai, Trung tâm muốn mở các lớp tiếng Việt từ cơ bản đến nâng cao, tiến tới nghiên cứu sâu hơn về văn hóa và ngôn ngữ Việt.

Sinh viên Phiraphat Thongkaem (Đại học Hoàng gia Udon Thani) chia sẻ rằng em thích Việt Nam, ẩm thực và du lịch Việt Nam nên muốn học tiếng Việt.

Lễ ra mắt Trung tâm Việt Nam học tại Đại học Hoàng gia Udon Thani (Thái Lan), ngày 01/11/2023.

Khóa bồi dưỡng tiếng Việt đầu tiên do trường tổ chức đã thu hút gần 50 học sinh trung học. Nhiều em bày tỏ mong muốn sang Việt Nam học tập và làm việc. Em Chayanan Panmapuek (trường liên cấp Thực nghiệm, Đại học Hoàng gia Udon Thani) nói: "Em thấy Việt Nam đang mở cửa và ngày càng có nhiều du khách đến Việt Nam. Vì thế, em muốn đến Việt Nam tìm kiếm cơ hội việc làm và trải nghiệm".

Trong chuyến công tác tháng 8/2024, Đại sứ Việt Nam tại Thái Lan Phạm Việt Hùng đánh giá cao Đại học Hoàng gia Udon Thani vì đã đưa Trung tâm Việt Nam học vào hoạt động. Đại sứ mong Trung tâm sẽ có thêm nhiều hoạt động phong phú, đem lại hiểu biết về Việt Nam cho sinh viên, nhà nghiên cứu và cả những người Thái Lan muốn tìm hiểu về Việt Nam.

Khóa đào tạo tiếng Việt cơ bản dành cho mọi đối tượng lần thứ 2 năm 2025 do Trung tâm Việt Nam học, Đại học Hoàng gia Udon Thani tổ chức.

Phó Tỉnh trưởng Udon Thani Nathapol Withee cho biết tỉnh có nhiều chính sách khuyến khích sinh viên Việt Nam đến học tập và nghiên cứu tại các cơ sở giáo dục trên địa bàn tỉnh.

Ông Sompon Baolophet, Giám đốc Trung tâm Việt Nam, Đại học Hoàng gia Udon Thani, cho biết: Trung tâm Việt Nam học đang chuẩn bị khóa học tiếng Việt dài hạn hơn để những người thực sự muốn nói được tiếng Việt trong thời gian ngắn hạn có thể sang Đại học Hoàng gia Udon Thani và Trung tâm Việt Nam học để học.

Từ lớp học tiếng Việt Bác Hồ mở gần một thế kỷ trước đến những lớp học ở Phố Việt Nam và Trung tâm Việt Nam học hôm nay, phong trào dạy và học tiếng Việt ở Udon Thani là mạch ngầm chưa bao giờ đứt. Nó đã trở thành một phần bền vững trong đời sống văn hoá của cộng đồng gốc Việt nơi đây. Sự tiếp nối ấy không chỉ gìn giữ tiếng Việt cho con em kiều bào, mà còn tạo thêm những không gian học thuật mới để người trẻ Thái Lan tìm hiểu sâu hơn về Việt Nam. Trên vùng đất từng ghi dấu bước chân Người, tiếng Việt hôm nay được gìn giữ và phát triển nhờ sức bền của cộng đồng gốc Việt cùng sự tham gia ngày càng nhiệt thành của thế hệ trẻ.

Kiều bào, giáo viên khu vực Đông Bắc Thái Lan hoàn thành "Khóa tập huấn, đào tạo nâng cao năng lực giảng dạy tiếng Việt" do Tổng Lãnh sự quán Việt Nam tại Khon Kean, Thái Lan tổ chức, tháng 9/2025.