Tiến sĩ Nguyễn Thế Dương: Giữ tiếng Việt để Việt Nam vươn mình mà không mất gốc

Tiến sĩ Nguyễn Thế Dương, đồng sáng lập và Giám đốc Trường Yêu Tiếng Việt tại Brisbane (Australia). (Ảnh: NVCC)

- Thưa ông, ông nhìn nhận Đại hội XIV của Đảng diễn ra trong bối cảnh nào?

Đại hội XIV diễn ra trong bối cảnh rất đặc biệt - “kỷ nguyên vươn mình” của đất nước. Việt Nam hôm nay không còn ở vị thế “vươn ra” thế giới, mà thực sự đã và đang ở trong dòng chảy toàn cầu, tham gia và đóng góp tích cực vào những chuyển động chung của thế giới.

Trong bối cảnh địa chính trị biến động nhanh, cạnh tranh chiến lược gia tăng và đặc biệt là sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo (AI), Việt Nam đứng trước cơ hội trở thành một quốc gia phát triển. Vị thế quốc tế của Việt Nam ngày càng ổn định, uy tín ngày càng được củng cố, với mạng lưới bạn bè, đối tác quốc tế không ngừng mở rộng…

Nhưng với tôi, điều quan trọng hơn cả là phát triển mà không đánh mất bản sắc. Trong quan hệ Việt Nam - Australia, việc hai nước nâng cấp lên Đối tác Chiến lược Toàn diện đã mở ra nhiều cơ hội hợp tác thiết thực, phản ánh sự tin cậy lẫn nhau và triển vọng phát triển dài hạn của cả hai quốc gia.

- Những điểm đổi mới nào trong tư duy phát triển của Đảng khiến ông quan tâm?

Tôi đặc biệt ấn tượng với chủ trương tinh giản bộ máy và sắp xếp lại các đơn vị hành chính. Đây là một việc rất khó, phức tạp, thậm chí “đụng chạm” đến lợi ích của nhiều cá nhân, tổ chức. Tuy nhiên, trong một thời gian không dài, chủ trương này đã được triển khai thực chất, cho thấy quyết tâm cải cách rõ ràng.

Theo tôi, đây chính là sự đổi mới mang tính “xóa điểm nghẽn của điểm nghẽn”. Từ trải nghiệm tại Australia, tôi thấy bộ máy nhà nước vận hành gọn nhẹ giúp quyết sách nhanh hơn, minh bạch hơn. Trong khi đó, ở Việt Nam, sự chồng chéo qua nhiều tầng nấc trung gian đôi khi làm chậm nhịp phát triển.

Khi bộ máy được tinh gọn, đó cũng là tiền đề quan trọng để thúc đẩy chuyển đổi số, ứng dụng AI và công nghệ trong quản trị quốc gia, giúp người dân và kiều bào có thể thực hiện thủ tục từ xa, hạn chế tiếp xúc trực tiếp và giảm phiền hà. Đồng thời, cải cách bộ máy cũng tạo dư địa để trọng dụng nhân tài, thu hút đội ngũ trí thức, trong đó có các chuyên gia kiều bào, tham gia đóng góp lâu dài cho đất nước.

- Theo ông, Việt Nam có thể tham khảo những bài học nào trong quản trị và phát triển từ kinh nghiệm Australia?

Australia có 03 kinh nghiệm mà Việt Nam có thể chắt lọc:

Thứ nhất là chính sách đa văn hóa. Australia coi đa dạng văn hóa là nguồn lực phát triển và có nhiều chính sách hỗ trợ các cộng đồng gìn giữ tiếng mẹ đẻ. Trong cách tiếp cận đó, tiếng Việt được nhìn nhận như một tài sản quốc gia. Điều này gợi mở cho Việt Nam về việc xây dựng cơ chế để biến tiếng Việt ở hải ngoại thành một “sức mạnh mềm” thông qua hỗ trợ giáo trình, phương pháp giảng dạy và nâng cao vị thế tiếng Việt trong cộng đồng quốc tế.

Thứ hai là khoa học gắn với thực tiễn. Australia không nghiên cứu khoa học theo kiểu “để ngăn kéo”, mà xây dựng hệ sinh thái chặt chẽ giữa Đại học - Doanh nghiệp - Chính phủ. Nhờ đó đào tạo và thị trường lao động có sự kết nối, giúp nguồn nhân lực phát huy hiệu quả cao hơn.

Thứ ba là mô hình chính phủ điện tử. Tại Australia, người dân có thể giải quyết hầu hết các thủ tục từ thuế, y tế đến an sinh xã hội thông qua một tài khoản duy nhất. Khi chính phủ điện tử vận hành trơn tru, các biểu hiện quan liêu, tiêu cực trong bộ máy được giảm thiểu đáng kể.

- Theo ông, cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài có thể đóng góp như thế nào cho chặng đường phát triển mới của đất nước?

Tôi cho rằng kiều bào, dù sinh sống ở đâu vẫn luôn mong muốn được đóng góp cho quê hương theo cách phù hợp với điều kiện và hoàn cảnh của mình. Là một người làm giáo dục và trực tiếp giảng dạy tiếng Việt cho con em kiều bào, mối quan tâm lớn nhất của tôi là thế hệ trẻ ở nước ngoài.

Các em là những “công dân toàn cầu”, mang tư duy hiện đại, hội nhập. Nếu được nuôi dưỡng bằng tiếng mẹ đẻ, các em sẽ trở thành những đại sứ văn hóa, kinh tế và tri thức cho Việt Nam trên toàn thế giới. Giữ được tiếng Việt chính là giữ được sợi dây cảm xúc và căn tính dân tộc.

Để làm được điều đó, trước hết cần tối giản các thủ tục liên quan đến quốc tịch, căn cước đối với người Việt ở nước ngoài, để kiều bào không cảm thấy mình là “người ngoài”, mà là những người con đang xây dựng sự nghiệp gắn với quê hương.

Việt Nam cần một chiến lược quốc gia về giảng dạy tiếng Việt ở nước ngoài, với các gói hỗ trợ cụ thể về học liệu, đào tạo giáo viên, hỗ trợ các trường dạy tiếng Việt, cũng như tổ chức các trại hè, chương trình giao lưu văn hóa thường niên quy mô lớn…

Chúng tôi luôn sẵn sàng tham gia vào quá trình này để duy trì và phát huy tiếng Việt trong các cộng đồng người Việt ta ở nước ngoài. Tôi hy vọng tiếng Việt sẽ được coi là một tài sản chiến lược của quốc gia. Một đất nước mạnh không chỉ được đo bằng các chỉ số kinh tế, mà còn ở chỗ ngôn ngữ và giá trị văn hóa của dân tộc đó được thế giới tôn trọng, học hỏi và lan tỏa.

- Trân trọng cảm ơn ông!

Phân luồng giao thông tạm thời phục vụ Đại hội XIV của Đảng Để bảo đảm trật tự, an toàn giao thông phục vụ Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, ngày 12/01, Cục Cảnh sát giao thông, Bộ Công an phát đi thông báo phân luồng giao thông tạm thời.

Bạn bè quốc tế chúc mừng Đại hội XIV của Đảng Cộng sản Việt Nam Nhân dịp Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng Cộng sản Việt Nam, nhiều tổ chức nhân dân, hội hữu nghị là bạn bè, đối tác của Liên hiệp các tổ chức hữu nghị Việt Nam đã gửi thư, điện, thông điệp chúc mừng tới Đảng, Nhà nước và nhân dân Việt Nam.