Muôn điệu thu Hà Nội qua những nhạc phẩm nổi tiếng (P2)

"Hà Nội mùa thu" – hoài niệm thu Cách mạng

Thu Hà Nội đẹp với những cơn gió heo may nhẹ nhàng, làn sương khói giăng, con phố tràn ngập lá vàng rơi. Không chỉ có thế, “Hà Nội mùa thu” còn mang ý nghĩa về sức sống mãnh liệt của Thủ đô: từng trải qua kháng chiến trường kỳ với những khó khăn, gian khổ nhưng "vẫn ngát xanh, xanh mùa thu". Lời ca của nhạc sỹ Vũ Thanh mang nỗi nhớ khắc khoải về mùa thu những “năm ấy”.

Quảng trường Ba Đình trong nắng thu.

"... Em nghe chăng, trong lắng sâu nơi hồng trái tim mình

Hà Nội mùa thu, ôi xao xuyến trong lòng ta

Như bâng khuâng, nghe gió đưa

Vang vọng giữa Ba Đình

Lời Người thu năm ấy

Màu cờ thu năm ấy

Vẫn đây xanh trời mây…

Em bên anh, ta bước đi nghe lòng nghĩ suy gì

Hà Nội, tim ta đó

Dặm dài trong gian khó

Vẫn ngát xanh, xanh mùa thu”.

Phần video của nhạc phẩm này với hình ảnh nữ ca sỹ Thùy Dung duyên dáng bên cây đàn piano trong ngôi nhà cổ, được coi là một trong những hình ảnh đại diện của thiếu nữ Hà Nội lúc bấy giờ và đã trở nên khó phai trong tâm trí người hâm mộ.

"Hà Nội mùa lá bay" – ký ức Thăng Long nghìn năm

"... Mùa thu, xanh một trời Hà Nội

Em nghe thu hát ngang lưng trời

Từng con đường năm xưa

Lối ta đi qua những ngày thơ ấu..."

Thiếu nữ Hà thanh khoe sắc bên thảm lá vàng.

Hẳn đã một lần chứng kiến, khó ai có thể quên được sắc xanh trời thu Hà Nội. Thu còn gợi những kỷ niệm thân thương của thời thơ ấu. Đó cũng chính là nội dung trong ca khúc “Hà Nội mùa lá bay” của nhạc sỹ Hữu Xuân, được thể hiện qua tiếng hát ấm áp, mượt mà của cố nghệ sỹ Ngọc Tân.

Hình ảnh chàng trai đi tìm lại những ký ức của năm tháng cũ giữa mùa thu đất Thăng Long là một hình ảnh thật giản dị nhưng lại vô cùng lãng mạn. Chàng trai ấy cứ mải miết trong cuộc hành trình tìm lại mùi hương cốm đầu mùa dịu ngọt, hương hoa sữa ngào ngạt và cả hình bóng của người thiếu nữ ngày xưa với tà áo trắng tung bay trong chiều thu.

Hình ảnh làm nao lòng người.

Để rồi sau đó, bất chợt anh nhận ra trong lòng mình đang mang một nỗi buồn man mác không thể gọi tên bởi lẽ, mùa thu cũng là mùa của những hoài niệm.

"Im lặng đêm Hà Nội" – chất Hà thành lãng tử

Cũng là một sáng tác nổi tiếng về mùa thu Hà Nội nhưng “Im lặng đêm Hà Nội” của nhạc sỹ Phú Quang (thơ Phạm Thị Ngọc Liên) dường như mang nỗi buồn da diết hơn cả. Nỗi buồn ấy đã chạm đến trái tim cảm xúc bao người, để rồi khi người ta có nỗi lòng thì ca khúc lại vang lên đầy da diết, khắc khoải.

Chiều thu, sương giăng mặt hồ.

"... Chỉ còn mùi hoa sữa nồng nàn, trong căn phòng nhỏ

Đêm cuối thu, trăng lạnh mờ sương

Chỉ còn nỗi im lặng phố khuya

Không gian dạ hương sâu thẳm..."

Có lẽ, chẳng cần bàn thêm về vị trí của Phú Quang trong những tình khúc bất hủ về mùa thu. Ca khúc của nhạc sỹ phảng phất nỗi cô đơn của một con người luôn day dứt với những điều đã qua. Trong sáng tác của Phú Quang, thơ và nhạc hòa quyện với nhau tạo thành những giai điệu huyền ảo.

Nội dung bài hát là lời tâm sự của cô gái trẻ về mối tình đầu tan vỡ trong đêm thu Hà Nội; với “hương hoa sữa nồng nàn trong căn phòng nhỏ”, “trăng lạnh mờ sương”, “không gian dạ hương sâu thẳm” và cả “tiếng chim đêm khắc khoải”. Những cơn gió heo may se lạnh làm cho nỗi cô đơn càng trở lên mênh mông, sâu lắng hơn. Người thiếu nữ ấy chỉ mong tìm được một tâm hồn đồng điệu, để xoa dịu đi nỗi cô đơn trong lòng. Nhưng tất cả cũng chỉ là trong mơ ước: “Chỉ còn em, còn em, im lặng đến tê người”.

Có một Hà thành đầy hoài niệm.

Nhắm mắt lại, nghe từng giai điệu của bài hát, ta dễ dàng cảm nhận khí chất người Hà Thành lãng tử, hoài niệm. Từng ca từ, nốt nhạc lắng đến trái tim mỗi người yêu nhạc. Ca khúc đi sâu vào lòng người không chỉ bởi nó buồn mà trên hết, những giai điệu ấy chạm vào sâu thẳm tâm hồn khiến xúc cảm lắng đọng trong ta bỗng trào dâng mãnh liệt, như nỗi ám ảnh không bao giờ dứt.

Những bài hát của nhạc sỹ Phú Quang mộc mạc và giản dị. Điều đó toát ra từ trong chính tâm hồn của người nghệ sỹ tài hoa. Nghe những ca từ của ông, bất cứ ai cũng có thể cảm nhận mùa thu dành riêng cho mình trong đó.

"Hoa sữa" – nồng nàn hương hoa

Sẽ là thiếu xót nếu trong những nhạc phẩm về mùa thu Hà Nội mà không nhắc đến “Hoa sữa”. NSND Lê Dung là người đầu tiên thể hiện ca khúc này nhưng đến những năm 1990, “Hoa sữa” lại được khán giả biết đến nhiều hơn qua giọng ca của nữ ca sỹ Thanh Lam. Những ca từ của bài hát được vang lên lần đầu tiên trong bộ phim “Hà Nội mùa chim làm tổ” của nữ đạo diễn Đức Hoàn vào năm 1978.

Không có một ca từ nào trong bài hát nhắc đến địa danh Hà Nội nhưng chỉ mùi hoa sữa nồng nàn, đặc trưng của Hà thành thì không thể lẫn. Có lẽ bởi thế mà tác phẩm của nhạc sỹ Hồng Đăng mãi sống trong tiềm thức của người yêu nhạc Việt Nam.

Chính nhạc sỹ từng thú nhận, ông sáng tác bài hát này trong sự hồi tưởng về những điều đã nghe, đã đọc về hoa sữa mà chưa một lần nhìn thấy cành hoa.

Hoa sữa vẫn ngọt ngào đầu phố đêm đêm.

Ta như thấy hơi may, hương thu vương trên từng giai điệu:

"... Kỷ niệm ngày xưa, vẫn còn đâu đó

Những bạn bè chung, những con đường nhỏ

Hoa sữa vẫn ngọt ngào đầu phố đêm đêm

Có lẽ nào, anh lại quên em, có lẽ nào..."

Chỉ trong mùa thu Hà Nội hương hoa sữa mới nồng nàn đến vậy. Cảnh thu êm đềm nhưng thấm đượm nỗi buồn. “Hoa sữa” được người yêu nhạc Việt Nam nhắc đến như một trong những ca khúc hay nhất về mùa thu Hà Nội, vừa khắc họa được bức tranh thu, lại chứa đựng bao nỗi niềm được tác giả tha thiết gửi gắm.

"Nồng nàn Hà Nội" – thu tươi mới

Bên cạnh những bản tình ca đi cùng năm tháng, mùa thu Hà Nội còn xuất hiện trong nhiều ca khúc mang phong cách sôi động của các tác giả trẻ, mới lạ mà vẫn đằm thắm, dịu dàng.

Hình ảnh thanh bình trong ngày thu ươm nắng.

Một Hà Nội “dịu dàng và đậm chất thơ” với hình ảnh Hồ Gươm lung linh vào mỗi buổi chiều tà, các quán ăn ven đường, dòng người vội vã trên những con phố, hương hoa sữa thơm nồng nàn được nhạc sỹ trẻ Nguyễn Đức Cường thể hiện thật đầy lôi cuốn.

Đó là những dư vị rất riêng của thu Hà Nội khiến cho bất kỳ ai từng đặt chân tới nơi đây đều không khỏi xao xuyến trước một vẻ đẹp thật bình yên và nhẹ nhàng. Tình yêu Hà Nội của một chàng thanh niên trẻ trong bài hát mang chút tinh nghịch dễ thương nhưng vẫn nồng nàn tha thiết. Chính bởi thế, thu Hà thành không còn man mác buồn, thay vào đó là không khí vui tươi ngập tràn cảm xúc.

Hà Nội lãng mạn, nên thơ.

“... Đưa em đi qua thăng trầm, bao tháng năm đã úa màu

Gọi tên từng phố cổ, chiều nhạt nhòa Hồ Gươm lung linh

Ngọt ngào hoa sữa thơm

Gọi mùa thu về thật lâu, để ta biết, nồng nàn...”

"Thu Hà Nội" – giai điệu của một tâm hồn trẻ

Là một trong những ca khúc mới nhất về mùa thu Hà Nội, bài hát mang phong cách vui nhộn mà vẫn tha thiết được chàng ca sỹ trẻ Tô Minh Vũ viết bằng cả trái tim.

"Thu Hà Nội" thể hiện tình yêu của những người trẻ dành cho Thủ đô.

Với sự kết hợp khéo léo giữa giai điệu nhẹ nhàng và những đoạn rap vui nhộn, “Thu Hà Nội” nhanh chóng chiếm trọn tình cảm của các bạn trẻ yêu âm nhạc. Bên cạnh giai điệu mang phong cách trẻ trung hiện đại, ca từ trong bài hát lại là sự đồng điệu giữa hồn người với hồn thu, giữa bức tranh Hà Nội ngàn năm với tình yêu nồng nàn tha thiết của những con người trẻ tuổi.

Thu Hà Nội trong cuộc sống hiện đại vẫn là hương hoa sữa, bụi hồng trong nắng sớm, là cơn mưa bay, tà áo, là “ký ức tuổi học trò” với “nụ cười xinh xao xuyến trong tim”.

Thu Hà Nội trong cuộc sống hiện đại vẫn là hương hoa sữa, lá vàng bay...

Ca khúc khép lại với lời tỏ tình chân thành của những người con Hà Nội dành tặng mùa thu nơi đây: “Dòng người đi cuối phố, miệng cười thật vu vơ, lại từng khoảnh khắc cứ rơi nhẹ. Thật nhẹ nhàng, tôi yêu thu Hà Nội…”

An Vinh