Lễ bỏ mả của tộc người Raglai: Nghi lễ vòng đời

Theo dõi thoidai.com.vn trên Theo dõi trên Google News
Lễ bỏ mả là nghi thức quan trọng nhất trong các nghi lễ vòng đời của người Raglai - lễ chia tay vĩnh viễn giữa người sống và người chết để người chết trở về với thế giới vĩnh hằng.
aa
Đắk Lắk phục dựng nghi lễ kết nghĩa anh em của dân tộc Êđê Đắk Lắk phục dựng nghi lễ kết nghĩa anh em của dân tộc Êđê
Độc đáo lễ đuổi ma của người Phù Lá Độc đáo lễ đuổi ma của người Phù Lá

Trong lễ bỏ mả tập trung nhiều loại hình nghệ thuật như: Kiến trúc, điêu khắc, hội hoạ, âm nhạc, múa, trình diễn...với mục đích tiễn đưa người chết về “thế giới bên kia”. Đồng thời “giải thoát” hoàn toàn mọi sự ràng buộc của người sống đối với người chết. Đồng bào Raglai (Ninh Thuận) cho rằng chưa làm lễ bỏ mả là chưa cắt đứt mối quan hệ linh hồn giữa người chết với người còn sống. Vì thế, trong suốt thời gian chưa làm lễ bỏ mả, người nhà phải qua lại thăm viếng, tiếp tế thức ăn, vật dụng cho người đã khuất. Chỉ khi nào làm lễ bỏ mả thì linh hồn người chết mới được siêu thoát và đi về thế giới của ông bà tổ tiên. Sau lễ cúng bỏ mả coi như hết tang, người chồng hoặc người vợ được người quá cố cho phép đi bước nữa để thực hiện cuộc sống tự do của mình. Lễ hội bỏ mả được coi là một lễ hội lớn của gia đình, cộng đồng, một ngày vui thực sự của người sống và của cả người chết. Trong lễ bỏ mả có đánh mã la, đâm trâu, múa hát, uống rượu cần mừng cho linh hồn người chết được siêu thoát.

Lễ bỏ mả của tộc người Raglai: Nghi lễ vòng đời
Nhà mồ của người Raglai thời hiện đại.

Lễ bỏ mả thường được tổ chức vào khoảng tháng Ba, tháng Tư dương lịch, thời điểm chuyển từ mùa nắng sang mùa mưa. Thời gian tổ chức thường là 3- 5 ngày bao gồm nhiều công việc được tiến hành với nhiều lễ thức. Có một số lễ thức khác nhau do quy mô của lễ thuộc đám lớn hay đám nhỏ, tùy theo điều kiện kinh tế của gia đình, dòng tộc của người chết và cũng tùy theo phong tục địa phương.

Đối với đám bỏ mả lớn thì thường có Kagor. Kagor được làm bằng gỗ, có hình dáng chiếc thuyền chạm khắc rất đẹp và công phu, trên bề mặt lòng thuyền là cái nhà trong đó nhà ở giữa có hai tầng. Ngoài ra, Kagor còn có hình chim muôn và một số con vật khác được chạm khắc trang trí bên hông thuyền và trên nóc. Kagor là biểu tượng tài sản tượng trưng cho sự giàu sang phú quí mà người sống làm để tặng cho người chết với ước mong người chết sẽ được sống sung sướng, đầy đủ như mong ước chung của người Raglai.

Sau lễ bỏ mả, linh hồn người chết hoàn toàn tách khỏi mọi ràng buộc của người sống, người chết thực sự đi đến “quê hương mới” của mình. Còn người sống được “giải phóng” thoát khỏi mọi liên hệ với người chết. Nói cách khác, lúc này người chết chuyển sang trạng thái sống khác, không liên hệ gì với người thân nữa. Do vậy người Raglai không có tục thờ cúng giỗ chạp hay làm bàn thờ người chết sau lễ bỏ ma. Đặc biệt, trong lúc sống dù có hiền lành hay hung dữ, thật thà hay gian ngoa hoặc sống không phải đạo làm người với dân làng, với cha mẹ, vợ chồng, anh em trong gia đình thì khi chết đều được làm lễ bỏ mả chu đáo. Đây chính là tính nhân văn độc đáo trong một lễ hội mang đậm nét truyền thống của tộc người Raglai.

Lễ bỏ mả của tộc người Raglai: Nghi lễ vòng đời
Các thầy cúng đang gọi hồn người chết về chứng giám.

Người Raglai quan niệm rằng: Khi chết được về với xứ sở ông bà, họ sẽ được gặp lại những người thân đã chết trước đó và đây cũng là niềm vui, nguồn an ủi đối với con người khi chết. Tuy nhiên, muốn về xứ sở đó, người chết phải được làm lễ bỏ mả, một nghi thức kéo dài về thời gian và tốn kém về tiền bạc, không phải ai cũng có đủ điều kiện kinh tế để làm được. Mặc dù trong lễ này có sự đóng góp của mọi người trong dòng họ và cộng đồng. Quy mô lễ hội diễn ra rộng lớn thu hút cả làng và nhiều làng khác đến tham gia.

Lễ bỏ mả là một nét đẹp văn hóa nhưng cũng là một gánh nặng về tài chính đối với gia chủ. Lễ bỏ mả không qui định về số người, có thể làm cho một người hay làm chung cho nhiều người trong cùng một dòng họ. Tinh thần hướng về tổ tiên vẫn thể hiện trong tình cảm của người Raglai cho thấy họ không hề bỏ quên nguồn cội mặc dù họ không có tục thờ cúng tổ tiên, không chăm sóc khu nhà mồ của người chết sau khi đã làm lễ bỏ mả. Vào các dịp cúng lễ, người ta vẫn khấn vái mời ông bà về chứng giám và hưởng lễ vật, nhất là trong các lễ ăn đầu lúa mới.

Lễ bỏ mả của tộc người Raglai: Nghi lễ vòng đời
Đưa Kagor lên nóc nhà mồ.
Lễ bỏ mả của tộc người Raglai: Nghi lễ vòng đời
Đưa lễ vật và Kagor ra nhà mồ.

Nhìn chung, sự “đoạn tuyệt” với người chết trong lễ bỏ mả có ý nghĩa về mặt trách nhiệm vì theo quan niệm của người Raglai lúc này người chết đã được giải thoát, có một cuộc sống khác nên không cần người sống chăm lo nữa. Đối với họ, linh hồn mới là quan trọng nên sau lễ bỏ mả người chết đã được quay về với tổ tiên.

Ngày nay, tộc người Raglai Ninh Thuận vẫn gìn giữ nghi lễ tang ma và cúng bỏ mả cho người chết theo tập tục truyền thống do nhu cầu đời sống tâm linh. Riêng Lễ bỏ mả còn chứa đựng những quan niệm về sự sống, cái chết và quan niệm về thế giới tâm linh. Đối với họ, chết không phải là hết mà là bắt đầu cho cuộc sống khác ở một thế giới khác, đó là xứ sở của ông bà tổ tiên.

Lễ rước dâu của dân tộc Dao Khâu Sìn Hồ Lễ rước dâu của dân tộc Dao Khâu Sìn Hồ
Độc đáo nghi lễ cúng tổ tiên của dân tộc Lô Lô huyện Mèo Vạc, Hà Giang Độc đáo nghi lễ cúng tổ tiên của dân tộc Lô Lô huyện Mèo Vạc, Hà Giang
Theo: thegioidisan.vn
Nguồn:

Tin bài khác

Khi con cái ra ở riêng thì chữ hiếu có thay đổi?

Khi con cái ra ở riêng thì chữ hiếu có thay đổi?

Gia đình có từ hai đến bốn người đang chiếm phần lớn số hộ dân cư Việt Nam. Sự phổ biến của gia đình hạt nhân phản ánh những thay đổi trong cách sống, quan niệm hôn nhân và nhu cầu độc lập của mỗi thế hệ. Khi ông bà, cha mẹ và con cháu không còn nhất thiết chung một mái nhà, liệu tình thân có vì thế mà phai nhạt?
Người trẻ tính kỹ chuyện kết hôn, sinh con

Người trẻ tính kỹ chuyện kết hôn, sinh con

Việc làm, thu nhập, chi phí nuôi con, dịch vụ hỗ trợ, môi trường làm việc… đang được đặt vào bài toán mức sinh thấp. Những vấn đề rất cụ thể ấy cho thấy chuyện kết hôn, sinh con với nhiều người trẻ ngày nay gắn với nhiều tính toán hơn trước.
5 năm “Cùng con đi tiếp cuộc đời”: Những yêu thương ở lại sau đại dịch

5 năm “Cùng con đi tiếp cuộc đời”: Những yêu thương ở lại sau đại dịch

Sau 5 năm, những đứa trẻ mất cha, mẹ vì Covid-19 ngày nào đã dần trưởng thành. Có em biết tự học, phụ giúp ông bà, có em bắt đầu nghĩ về nghề nghiệp và tương lai. Đằng sau những thay đổi ấy là sự đồng hành của gia đình, cộng đồng và những tổ chức, doanh nghiệp đã lựa chọn ở lại đủ lâu để cùng các em đi qua những năm tháng khó khăn.
Bàn giao 8 nhà Tình thương cho các hộ gia đình khó khăn ở Đắk Lắk

Bàn giao 8 nhà Tình thương cho các hộ gia đình khó khăn ở Đắk Lắk

Hội Liên hiệp Phụ nữ (LHPN) tỉnh Đắk Lắk vừa phối hợp với Quỹ DCI tổ chức bàn giao 8 nhà Tình thương cho các hộ gia đình khó khăn tại các xã Sông Hinh, Suối Trai, Đồng Xuân và phường Phú Yên.
Xem thêm

Multimedia

Việt Nam đóng góp thực chất vào tiến trình xây dựng Cộng đồng ASEAN

Việt Nam đóng góp thực chất vào tiến trình xây dựng Cộng đồng ASEAN

Nhận lời mời của Tổng thống nước Cộng hòa Philippines Ferdinand Romualdez Marcos Jr., Chủ tịch ASEAN năm 2026, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng dẫn đầu đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam ...
[Infographic] 30 năm tổ chức World Vision International tại Việt Nam đồng hành cùng cộng đồng tại Thanh Hóa

[Infographic] 30 năm tổ chức World Vision International tại Việt Nam đồng hành cùng cộng đồng tại Thanh Hóa

Giai đoạn 1996-2026, Tổ chức World Vision International (WVI) đã triển khai nhiều chương trình, dự án tại Thanh Hóa với tổng ngân sách khoảng 63,8 triệu USD, góp phần cải thiện đời sống người ...
[Infographic] Việt Nam - Đan Mạch: 55 năm hữu nghị, hợp tác và phát triển

[Infographic] Việt Nam - Đan Mạch: 55 năm hữu nghị, hợp tác và phát triển

Năm 2026 đánh dấu 55 năm quan hệ ngoại giao Việt Nam - Đan Mạch và bước phát triển mới khi hai nước nâng cấp quan hệ lên Đối tác Chiến lược Toàn diện, mở ...
[Infographic] Chăm lo nạn nhân chất độc da cam/dioxin: Chính sách và những hỗ trợ thiết thực

[Infographic] Chăm lo nạn nhân chất độc da cam/dioxin: Chính sách và những hỗ trợ thiết thực

Công tác chăm sóc, hỗ trợ nạn nhân chất độc da cam/dioxin đạt nhiều kết quả thiết thực trong chăm sóc sức khỏe, cải thiện nhà ở và tạo sinh kế. Nhiệm kỳ 2026-2031, các ...
[Infographic] Chính thức ký kết FTA Việt Nam - EFTA sau 14 năm đàm phán

[Infographic] Chính thức ký kết FTA Việt Nam - EFTA sau 14 năm đàm phán

Ngày 18/10/2026, tại Hà Nội, dưới sự chứng kiến của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng cùng đại diện các nước thành viên Hiệp hội ...
Bí thư Thành uỷ Đà Nẵng Lê Ngọc Quang: Cảm nhận rõ nhất trong tôi lúc này là “trọng trách hành động”

Bí thư Thành uỷ Đà Nẵng Lê Ngọc Quang: Cảm nhận rõ nhất trong tôi lúc này là “trọng trách hành động”

Đà Nẵng vừa đón nhận sự kiện đặc biệt quan trọng với tương lai là Quy hoạch chung đến năm 2050 tầm nhìn 2075 của thành phố đã được Thủ tướng Chính phủ ký ban ...
Nguồn lực quốc tế góp sức giáo dục khí hậu, phục hồi rừng tại Thanh Hóa

Nguồn lực quốc tế góp sức giáo dục khí hậu, phục hồi rừng tại Thanh Hóa

Hơn 11.000 lượt học sinh, sinh viên được tiếp cận giáo dục khí hậu, 44.440 cây tràm được trồng trên diện tích 10 ha rừng tại Vườn Quốc gia Bến En là những kết quả ...
Khỏe thể chất, mạnh tinh thần

Khỏe thể chất, mạnh tinh thần

Giúp các em học sinh chủ động bước vào sân chơi, kết nối với bạn bè và cởi mở hơn với thầy cô, mô hình “Không gian thể thao tăng cường sức khỏe tâm thần” ...
Nếp than mang ấm no về Tà Lao

Nếp than mang ấm no về Tà Lao

Phụ nữ biết xây dựng kênh, mạng xã hội quảng bá văn hóa quê hương; phụ nữ trở thành những tiểu thương có thu nhập ổn định với hàng chục triệu đồng; phụ nữ tham ...
Tuần hoàn xanh ở Tà Rụt: Hướng đi bền vững từ giống lợn đen bản địa

Tuần hoàn xanh ở Tà Rụt: Hướng đi bền vững từ giống lợn đen bản địa

Tận dụng tối đa phụ phẩm nông nghiệp địa phương, dùng nước thải biogas để bón cây trồng, giảm thiểu khai thác củi rừng… Đó là những giá trị thiết thực từ dự án "Chăm ...
[Video] Điều gì giúp những nạn nhân da cam tự viết tiếp cuộc đời?

[Video] Điều gì giúp những nạn nhân da cam tự viết tiếp cuộc đời?

Từ khoản vốn vay sinh kế, học bổng đến cơ hội biểu diễn nghệ thuật, những hỗ trợ thiết thực đang giúp nhiều nạn nhân chất độc da cam từng bước tự lập, phát huy ...
[Video] World Vision hỗ trợ 102 hộ dân Điện Biên sớm ổn định cuộc sống sau mưa lũ

[Video] World Vision hỗ trợ 102 hộ dân Điện Biên sớm ổn định cuộc sống sau mưa lũ

World Vision International tại Việt Nam vừa phối hợp Hội Chữ thập đỏ tỉnh Điện Biên và chính quyền địa phương hỗ trợ khẩn cấp 441 triệu đồng cho 102 hộ gia đình bị ảnh ...
[Video] Càng hiểu càng tin càng sâu sắc

[Video] Càng hiểu càng tin càng sâu sắc

Đó là nhận định của Ngài Rogelio Polanco Fuentes, Đại sứ Cuba tại Việt Nam về quan hệ nhân dân Việt Nam - Cuba.
[Video] Dẫn dắt bằng tuổi trẻ và văn hóa

[Video] Dẫn dắt bằng tuổi trẻ và văn hóa

Đại sứ Lào tại Việt Nam Khamphao Ernthavanh cho rằng, thế hệ trẻ và các hoạt động giao lưu văn hóa sẽ là một trong những phương tiện hữu hiệu dẫn dắt tình hữu nghị ...
[Video] Bế mạc Những ngày Hội đồng Nhân dân thế giới tại Việt Nam 2026: Mở ra chương mới trong hợp tác

[Video] Bế mạc Những ngày Hội đồng Nhân dân thế giới tại Việt Nam 2026: Mở ra chương mới trong hợp tác

Chiều 27/8, sau ba ngày làm việc, sự kiện “Những ngày Hội đồng Nhân dân thế giới tại Việt Nam năm 2026” đã bế mạc, mở ra một chặng đường hợp tác sâu rộng hơn ...