Hơn 150 cơ sở cà phê Sơn La được hỗ trợ chuyển đổi sản xuất tuần hoàn
| Khởi động Dự án C4G tại Sơn La do Chính phủ Canada và Tổ chức CARE tài trợ Phát triển mô hình chuỗi giá trị khoai tây bền vững tại Việt Nam |
Dự án CAFE-CIRCLE (Thúc đẩy sản xuất và sơ chế tuần hoàn cho cà phê Arabica tại tỉnh Sơn La) do CARE Pháp và CARE Quốc tế tại Việt Nam triển khai, phối hợp với Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Sơn La cùng các đối tác địa phương.
Dự án đặt mục tiêu hỗ trợ hơn 150 doanh nghiệp siêu nhỏ, nhỏ và vừa (MSME), hợp tác xã và cơ sở chế biến cà phê tại Sơn La giảm chất thải, ô nhiễm môi trường, sử dụng nước và năng lượng hiệu quả hơn, đồng thời phát triển các giải pháp có khả năng thương mại hóa từ phụ phẩm cà phê.
![]() |
| Lễ khởi động dự án CAFE-CIRCLE (Thúc đẩy sản xuất và sơ chế tuần hoàn cho cà phê Arabica tại tỉnh Sơn La). (Ảnh: CARE) |
Biến phụ phẩm cà phê thành nguồn tài nguyên có giá trị
Việt Nam là một trong những quốc gia sản xuất cà phê hàng đầu thế giới, với diện tích trồng cà phê hơn 718.000 ha và sản lượng vượt 1,95 triệu tấn vào năm 2024.
Theo nghiên cứu năm 2025 của Chương trình Phát triển Liên hợp quốc (UNDP) và Viện Chiến lược, Chính sách nông nghiệp và môi trường (ISPAE), ngành cà phê Việt Nam tạo ra khoảng 1,6 triệu tấn vỏ cà phê khô mỗi năm. Đây là nguồn nguyên liệu có tiềm năng lớn để thu hồi tài nguyên, sản xuất phân bón hữu cơ và phát triển các sản phẩm mới.
Nghiên cứu cho thấy những giải pháp sản xuất tuần hoàn như ủ vỏ cà phê làm phân bón, cải thiện hệ thống xử lý nước thải có thể góp phần giảm ô nhiễm, nâng cao chất lượng đất và tiết kiệm chi phí sản xuất. Tuy nhiên, tiềm năng này vẫn chưa được khai thác hiệu quả, đặc biệt tại các cơ sở chế biến quy mô nhỏ.
Một đánh giá khác của UNDP và Viện Quản lý Nước Quốc tế (IWMI) về chuỗi giá trị cà phê Sơn La chỉ ra nhiều rào cản trong áp dụng kinh tế tuần hoàn, gồm hạn chế về kiến thức kỹ thuật, thiếu hạ tầng xử lý nước thải, khó khăn trong thu gom và tái sử dụng phụ phẩm, cũng như thiếu nguồn vốn đầu tư cho các mô hình kinh doanh mới.
Những thách thức này đặc biệt đáng chú ý tại Sơn La, một trong những vùng trồng cà phê Arabica quan trọng của Việt Nam. Sản xuất và chế biến cà phê mang lại nguồn thu nhập cho nhiều cộng đồng địa phương, trong đó có các hộ đồng bào dân tộc thiểu số. Tuy nhiên, lượng lớn chất thải hữu cơ và nước thải phát sinh trong quá trình chế biến đang tạo áp lực lên môi trường, trong khi nhiều cơ sở nhỏ chưa đủ nguồn lực để đầu tư công nghệ xử lý phù hợp.
Phát biểu tại sự kiện, bà Brenda Candries, Tùy viên, Quản lý Chương trình thuộc Phái đoàn EU tại Việt Nam cho rằng, năng lực cạnh tranh trong tương lai của ngành cà phê Việt Nam không chỉ phụ thuộc vào chất lượng sản phẩm mà còn ở hiệu quả sử dụng tài nguyên và trách nhiệm trong quá trình sản xuất.
“Thông qua CAFE-CIRCLE, Liên minh châu Âu hỗ trợ các giải pháp kinh tế tuần hoàn thiết thực, giúp doanh nghiệp địa phương giảm tác động đến môi trường, tận dụng tài nguyên hiệu quả hơn và tạo ra những cơ hội kinh tế mới. Khoản đầu tư này thể hiện cam kết của chúng tôi đối với một chuỗi giá trị cà phê xanh hơn, có năng lực cạnh tranh cao hơn và bao trùm hơn”, bà Brenda Candries nhấn mạnh.
Để giải quyết những thách thức trên, CAFE-CIRCLE sẽ tập trung triển khai tại các vùng trồng và chế biến cà phê của Sơn La, đặc biệt ở các xã Chiềng Mung, Chiềng Mai, Mường Chanh và những cụm sản xuất cà phê lân cận.
![]() |
| Bà Brenda Candries, Tùy viên, Quản lý Chương trình thuộc Phái đoàn EU tại Việt Nam. (Ảnh: CARE) |
Dự án chú trọng 3 nhóm giải pháp chính:
Thứ nhất, tiết kiệm nước và giảm ô nhiễm thông qua hỗ trợ sử dụng thiết bị xát vỏ cà phê tiết kiệm nước, kết hợp các hệ thống xử lý nước thải sinh học có chi phí phù hợp, giúp giảm lượng nước tiêu thụ và nâng cao hiệu quả quản lý nước thải.
Thứ hai, tận dụng phụ phẩm cà phê để tạo ra sản phẩm có giá trị kinh tế. Trong đó, vỏ cà phê có thể được chuyển đổi thành phân bón hữu cơ sinh học, phục vụ trở lại hoạt động sản xuất nông nghiệp. Dự án cũng sẽ thử nghiệm khả năng phát triển các sản phẩm có giá trị cao hơn, như trà cascara từ vỏ quả cà phê.
Thứ ba, nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng và chất lượng sản phẩm bằng cách hỗ trợ các cơ sở sấy sử dụng năng lượng mặt trời và hệ thống sấy cải tiến, góp phần giảm phụ thuộc vào nguồn năng lượng truyền thống.
Các giải pháp kỹ thuật sẽ được kết hợp với hoạt động đào tạo, tư vấn và hỗ trợ phát triển kinh doanh, giúp doanh nghiệp, hợp tác xã địa phương có khả năng vận hành và duy trì các mô hình sản xuất tuần hoàn. Dự án đặt mục tiêu xây dựng 5 mô hình trình diễn tích hợp các giải pháp tuần hoàn, đồng thời thực hiện 10 nghiên cứu điển hình để chia sẻ kinh nghiệm và khuyến khích nhân rộng.
Đến khi kết thúc dự án, dự kiến ít nhất 100 cơ sở chế biến và hợp tác xã áp dụng các thực hành sản xuất tuần hoàn. Hơn 6.000 hộ nông dân có thể hưởng lợi gián tiếp thông qua việc cải thiện quản lý môi trường, giảm ô nhiễm và tăng cường liên kết trong chuỗi giá trị cà phê.
Ông Nguyễn Thành Công, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Sơn La, đánh giá cà phê là nông sản quan trọng, đồng thời là nguồn thu nhập của nhiều cộng đồng địa phương. Cùng với sự phát triển của ngành, tỉnh cần giải quyết những thách thức môi trường trong hoạt động chế biến, đặc biệt là nước thải và chất thải hữu cơ.
“CAFE-CIRCLE sẽ góp phần kết nối các giải pháp kỹ thuật với nhu cầu của doanh nghiệp và hợp tác xã địa phương, đóng góp vào nỗ lực của tỉnh trong phát triển ngành cà phê bền vững hơn, có trách nhiệm hơn với môi trường và tạo ra giá trị cao hơn”, ông Nguyễn Thành Công cho biết.
Hỗ trợ tối đa 15.000 EUR cho mỗi đơn vị được lựa chọn
Bên cạnh chuyển giao công nghệ và hỗ trợ kỹ thuật, một trọng tâm của CAFE-CIRCLE là tháo gỡ khó khăn về nguồn vốn, vốn được xác định là rào cản lớn đối với các doanh nghiệp cà phê quy mô nhỏ khi chuyển đổi sang phương thức sản xuất sạch hơn.
Dự án sẽ thiết lập cơ chế tài trợ nhỏ có tính cạnh tranh, hỗ trợ khoảng 25 doanh nghiệp siêu nhỏ, nhỏ và vừa và hợp tác xã được lựa chọn cùng đầu tư vào công nghệ tuần hoàn. Theo đó, các đơn vị đáp ứng điều kiện có thể nhận khoản tài trợ tối đa 15.000 EUR để đầu tư thiết bị, công nghệ như máy xát vỏ cà phê tiết kiệm nước, hệ thống xử lý nước thải và hạ tầng sấy sử dụng năng lượng mặt trời.
Các đơn vị được nhận tài trợ phải đóng góp vốn đối ứng ít nhất 30%. Cơ chế này nhằm khuyến khích sự chủ động của doanh nghiệp, tăng trách nhiệm đầu tư và khả năng duy trì các mô hình sau khi kết thúc hỗ trợ. Dự án cũng sẽ phối hợp với các tổ chức tài chính và đối tác liên quan nhằm cải thiện khả năng tiếp cận nguồn vốn xanh cho doanh nghiệp.
Song song với hỗ trợ tài chính, CAFE-CIRCLE sẽ triển khai các hoạt động kết nối kinh doanh, liên kết thị trường, tăng cường hợp tác giữa người trồng cà phê, cơ sở chế biến, doanh nghiệp thu mua và các nhà cung cấp dịch vụ tài chính. Qua đó, những giải pháp tuần hoàn có tiềm năng sẽ có thêm điều kiện phát triển từ mô hình thử nghiệm thành hoạt động kinh doanh khả thi.
![]() |
| Bà Vương Thái Nga, Giám đốc Chương trình của CARE Quốc tế tại Việt Nam. (Ảnh: CARE) |
Bà Vương Thái Nga, Giám đốc Chương trình của CARE Quốc tế tại Việt Nam cho rằng kinh tế tuần hoàn mang lại cơ hội kinh tế cho doanh nghiệp và hợp tác xã cà phê thông qua sử dụng tài nguyên hiệu quả, giảm chi phí vận hành và tạo ra nguồn giá trị mới. Theo bà, điều quan trọng là bảo đảm các giải pháp vừa khả thi về kỹ thuật, vừa phù hợp với khả năng tài chính, đặc biệt đối với các doanh nghiệp nhỏ.
“Thông qua CAFE-CIRCLE, chúng tôi mong muốn chứng minh rằng trách nhiệm với môi trường và năng lực cạnh tranh trong kinh doanh có thể song hành, đồng thời bảo đảm các doanh nghiệp do phụ nữ làm chủ và cộng đồng dân tộc thiểu số có cơ hội tham gia và hưởng lợi từ quá trình chuyển đổi này”, bà Vương Thái Nga cho biết.
Để hiện thực hóa mục tiêu đó, dự án sẽ phối hợp với Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Sơn La, các cơ quan chuyên môn cấp tỉnh, Hiệp hội Cà phê Sơn La, tổ chức nghiên cứu và đơn vị cung cấp dịch vụ tài chính nhằm xây dựng môi trường thuận lợi cho sản xuất cà phê tuần hoàn.
Trong quá trình triển khai, CAFE-CIRCLE ưu tiên sự tham gia của các doanh nghiệp do phụ nữ làm chủ và cộng đồng dân tộc thiểu số, phấn đấu tỷ lệ tham gia của các nhóm này đạt ít nhất 40% trong các nhóm đối tượng mục tiêu liên quan.
Thông qua các mô hình trình diễn, hoạt động chia sẻ kiến thức và đối thoại chính sách, dự án kỳ vọng đóng góp kinh nghiệm thực tiễn cho các ưu tiên tăng trưởng xanh của Sơn La, đồng thời tạo cơ sở để nhân rộng những phương thức sản xuất tuần hoàn trong ngành cà phê Việt Nam.
CAFE-CIRCLE cũng tiếp nối hoạt động hợp tác phát triển của CARE tại Việt Nam. Từ năm 1989 đến nay, CARE đã phối hợp với các cơ quan nhà nước, tổ chức xã hội, cộng đồng và doanh nghiệp triển khai hơn 400 dự án phát triển, tập trung hỗ trợ cơ hội kinh tế cho phụ nữ, sinh kế thích ứng với biến đổi khí hậu và phát triển bền vững, bao trùm.
Ngày 27/5, UBND tỉnh Sơn La phối hợp với Đại sứ quán Canada tại Việt Nam và Tổ chức CARE tại Việt Nam tổ chức hội nghị khởi động Dự án “Hỗ trợ kỹ thuật hướng tới xây dựng năng lực thực hiện kế hoạch giảm thiểu tác động của biến đổi khí hậu và huy động nguồn tài chính bền vững để bảo vệ phát triển rừng, trong đó có thị trường carbon rừng chất lượng cao” (Dự án C4G). |
Ngày 20/10, tại Thanh Hoá đã diễn ra Tọa đàm về hiện trạng, định hướng và giải pháp phát triển chuỗi giá trị khoai tây bền vững tại Việt Nam và lễ khởi động Dự án “Mùa vụ mới: Sáng kiến nông nghiệp bền vững” năm 2026. |
Tin bài khác
WWF hỗ trợ triển khai các giải pháp giảm phát thải khí nhà kính tại Đà Nẵng
ADM và World Vision hỗ trợ 1.923 hộ dân phát triển sinh kế bền vững tại Điện Biên






