Gìn giữ điệu then của dân tộc Tày, Nùng, Thái

Theo dõi thoidai.com.vn trên Theo dõi trên Google News
Hát then - văn hoá đặc sắc của người Tày, Nùng, Thái đã được UNESCO ghi danh vào danh mục di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại. Và theo nhiều người dân vùng núi phía Bắc, những điệu then cổ bên cây đàn tính trầm bổng luôn có sức hút đặc biệt.
aa
Giữ gìn và phát triển quan hệ hữu nghị đặc biệt Việt Nam - Lào Giữ gìn và phát triển quan hệ hữu nghị đặc biệt Việt Nam - Lào
Tối 2/9, Đại sứ quán Việt Nam tại Lào đã long trọng tổ chức tiệc chiêu đãi kỷ niệm 77 năm Quốc khánh nước CHXHCN Việt Nam và kỷ niệm 60 năm ngày Việt Nam - Lào thiết lập quan hệ ngoại giao.
Lực lượng gìn giữ hòa bình Việt Nam tại Sudan tổ chức Lễ kỷ niệm ngày Quốc khánh Lực lượng gìn giữ hòa bình Việt Nam tại Sudan tổ chức Lễ kỷ niệm ngày Quốc khánh
Lực lượng gìn giữ hòa bình Việt Nam tại Phái bộ UNMISS do Bệnh viện dã chiến cấp 2 số 4 của Việt Nam chủ trì đã tổ chức Lễ kỷ niệm 77 năm Quốc khánh Việt Nam (2/9/1945-2/9/2022).

Nghệ nhân nhân dân Hà Thuấn (xã Tân An, huyện Chiêm Hoá) là người đã dành cả cuộc đời để hát và truyền dạy những điệu then của người Tày ở Tuyên Quang. Dù đã ngoài 80 tuổi, nhưng ông vẫn rất rành rọt và nhớ không thiếu một chi tiết nào trong các câu chuyện về then cổ của người Tày quê hương.

Nghệ nhân Hà Thuấn kể, trước đây, những làn điệu then chủ yếu do các thầy cúng hát vào những dịp làm lễ cho các gia đình trong thôn bản. Ngày nhỏ, ông thường theo chân các cụ già đi xem lễ cúng, rồi những điệu then cứ thế ngấm vào người lúc nào không hay. Cả cuộc đời mình, nghệ nhân Hà Thuấn dành phần lớn thời gian để sưu tầm và truyền dạy những điệu then cổ và giới trẻ chính là lớp người được ông ưu tiên, đặt nhiều kỳ vọng để gìn giữ và phát triển những làn điệu then cổ.

Nghệ nhân Hà Thuấn nói: "Trước đây có một thời gian người ta bảo mê tín, nhưng bây giờ UNESCO công nhận rồi tôi rất phấn khởi, nên tôi cố gắng làm sao gìn giữ bản sắc của dân tộc mình, mở các lớp để truyền dạy cho các thế hệ trẻ, để người ta biết được, giữ gìn được. Tôi cũng nói với các lớp tôi dạy rằng, truyền dạy cho các cô, các cháu học mà biết, sau này các cô, các cháu phải truyền dạy để giữ gìn, không là sau này mai một".

Gìn giữ điệu then của dân tộc Tày, Nùng, Thái
Đưa hát then vào trường học tại Lạng Sơn (Ảnh: Duy Thái).

Có thể thấy ở đâu có người Tày, Thái, Nùng là ở đó có then, nghi lễ then. Nghi lễ then có giá trị nghệ thuật rất cao, rất nhân văn và đều hướng đến cuộc sống con người. Người xưa giải thích về mối quan hệ sâu sắc giữa con người với với con người; con người với thiên nhiên, vạn vật cũng như bày tỏ khát vọng, lòng tin, chỗ dựa tinh thần (tín ngưỡng tâm linh) để vượt qua những khó khăn, trở ngại trong cuộc sống thời bấy giờ khi chưa có khoa học làm nền tảng.

Nghệ nhân Hà Ngọc Cao, ở huyện Chiêm Hóa, tỉnh Tuyên Quang cho biết then chứa đựng tính nhân văn rất cao, phản ánh khả năng sáng tạo tuyệt vời về đời sống văn hóa tinh thần của tổ tiên xa xưa, thể hiện tình yêu giữa con người với con người, con người với thiên nhiên vạn vật cỏ cây, tình yêu quê hương, yêu Tổ quốc... Do đó, qua việc truyền dạy then cũng là giáo dục con cháu nhớ về cội nguồn.

"Then cổ ý nghĩa giáo dục con người làm ăn, đạo đức cha mẹ tổ tiên, ông bà, giáo dục con người làm công việc thiện, phản ánh những việc làm sai trái, đạo lý sống thế nào cho tốt đời đẹp đạo. Chúng tôi cũng đã mở một lớp truyền dạy cho các cháu từ 8 tuổi rồi người lớn 60 tuổi học một lớp, cũng thành đạt được một lớp rồi, cũng mong các cấp lãnh đạo quan tâm hơn nữa để sau này dần phát triển mở rộng thêm nhiều lớp" - nghệ nhân Hà Ngọc Cao nói.

Để lan tỏa những điệu Then của dân tộc, những nghệ nhân then không chỉ dạy trực tiếp cho thế hệ trẻ và những người yêu thích then, mà họ còn tổ chức các lớp học trực tuyến cho những người ở xa, đưa những điệu hát then, nghi lễ then lên mạng xã hội. Thậm chí có nghệ nhân đã lan tỏa những điệu then tới nhiều nước trên thế giới.

Nghệ nhân Chu Văn Thạch, ở huyện Chiêm Hóa, tỉnh Tuyên Quang và nghệ nhân Nguyễn Xuân Hữu, ở Hà Giang cho biết: "Tới bây giờ tôi đã dậy nhiều lớp then, vừa dạy trực tiếp và dạy online cũng đạt hiệu quả cao. Trong những học sinh tôi dạy, đã có người lại đi truyền dạy cho những người khác. Hiện mình vẫn đang dạy trực tuyến cho các bạn ở xa, đặc biệt có những bạn ở TP.HCM. Trong thời gian mình truyền dạy, đưa lên Youtube mình gặp những vị khách nước ngoài, cũng có những bạn nước ngoài là học sinh ở bên Mỹ thích học hát then, đàn tính... Mình cũng có dạy cả một số bạn ở Đức. Qua đó, mình thấy hát then rất tuyệt vời, vì để lan tỏa sang nước ngoài là điều khó và khi làm được mình thấy rất tự hào".

Tại nhiều tỉnh, thành phía Bắc, bảo tồn then trong cộng đồng đã được chú trọng thực hiện, với việc mở các lớp truyền dạy then, khuyến khích thành lập các câu lạc bộ. Then được các bạn trẻ đón nhận tích cực qua nhiều hoạt động cụ thể, hiện hữu trong cuộc sống.

Người giữ “hồn” chiêng dân tộc ở xã Đạ M’Rông Người giữ “hồn” chiêng dân tộc ở xã Đạ M’Rông
Giữ gìn và tô thắm tình hữu nghị, đoàn kết đặc biệt giữa Bình Định với các tỉnh Nam Lào Giữ gìn và tô thắm tình hữu nghị, đoàn kết đặc biệt giữa Bình Định với các tỉnh Nam Lào
Theo Phương Thoa/VOV1
Nguồn:

Tin bài khác

“Mời Bác về ăn Tết” - Nét đẹp văn hóa tri ân nơi Đất Mũi-Cà Mau

“Mời Bác về ăn Tết” - Nét đẹp văn hóa tri ân nơi Đất Mũi-Cà Mau

Ở vùng sông nước Cà Mau, Tết không chỉ là dịp đoàn viên bên mâm cơm gia đình, mà còn là thời khắc thiêng liêng để người dân làm mâm cơm cúng ông, bà, dựng bàn thờ Tổ quốc và “mời Bác về ăn Tết”. Nét sinh hoạt văn hóa tín ngưỡng độc đáo này thể hiện tấm lòng son sắt của người dân vùng Đất Mũi-Cà Mau mỗi độ Xuân về.
Vì sao chén nước dâng cúng luôn hiện diện trên bàn thờ gia tiên?

Vì sao chén nước dâng cúng luôn hiện diện trên bàn thờ gia tiên?

Theo dân gian, thắp hương là cách kết nối tâm linh, "mời" tổ tiên, thần linh về chứng giám lòng thành. Khói hương (hỏa) và chén nước (thủy) tạo nên sự cân bằng âm dương, hoàn thiện nghi lễ.
Mời ông bà về ăn Tết

Mời ông bà về ăn Tết

“Ra mộ mời ông bà về ăn Tết đi con”. Câu nhắc quen thuộc ấy cứ đến cuối năm lại vang lên trong nhiều gia đình Việt.
Những việc nên làm dịp Tết Thanh minh

Những việc nên làm dịp Tết Thanh minh

Tết Thanh minh là một trong những ngày lễ quan trọng không chỉ mang ý nghĩa tâm linh sâu sắc mà còn là dịp để tưởng nhớ tổ tiên và kết nối các thế hệ trong gia đình.
Xem thêm

Multimedia

Việt Nam đóng góp thực chất vào tiến trình xây dựng Cộng đồng ASEAN

Việt Nam đóng góp thực chất vào tiến trình xây dựng Cộng đồng ASEAN

Nhận lời mời của Tổng thống nước Cộng hòa Philippines Ferdinand Romualdez Marcos Jr., Chủ tịch ASEAN năm 2026, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng dẫn đầu đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam ...
[Infographic] 30 năm tổ chức World Vision International tại Việt Nam đồng hành cùng cộng đồng tại Thanh Hóa

[Infographic] 30 năm tổ chức World Vision International tại Việt Nam đồng hành cùng cộng đồng tại Thanh Hóa

Giai đoạn 1996-2026, Tổ chức World Vision International (WVI) đã triển khai nhiều chương trình, dự án tại Thanh Hóa với tổng ngân sách khoảng 63,8 triệu USD, góp phần cải thiện đời sống người ...
[Infographic] Việt Nam - Đan Mạch: 55 năm hữu nghị, hợp tác và phát triển

[Infographic] Việt Nam - Đan Mạch: 55 năm hữu nghị, hợp tác và phát triển

Năm 2026 đánh dấu 55 năm quan hệ ngoại giao Việt Nam - Đan Mạch và bước phát triển mới khi hai nước nâng cấp quan hệ lên Đối tác Chiến lược Toàn diện, mở ...
[Infographic] Chăm lo nạn nhân chất độc da cam/dioxin: Chính sách và những hỗ trợ thiết thực

[Infographic] Chăm lo nạn nhân chất độc da cam/dioxin: Chính sách và những hỗ trợ thiết thực

Công tác chăm sóc, hỗ trợ nạn nhân chất độc da cam/dioxin đạt nhiều kết quả thiết thực trong chăm sóc sức khỏe, cải thiện nhà ở và tạo sinh kế. Nhiệm kỳ 2026-2031, các ...
[Infographic] Chính thức ký kết FTA Việt Nam - EFTA sau 14 năm đàm phán

[Infographic] Chính thức ký kết FTA Việt Nam - EFTA sau 14 năm đàm phán

Ngày 18/10/2026, tại Hà Nội, dưới sự chứng kiến của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng cùng đại diện các nước thành viên Hiệp hội ...
Bí thư Thành uỷ Đà Nẵng Lê Ngọc Quang: Cảm nhận rõ nhất trong tôi lúc này là “trọng trách hành động”

Bí thư Thành uỷ Đà Nẵng Lê Ngọc Quang: Cảm nhận rõ nhất trong tôi lúc này là “trọng trách hành động”

Đà Nẵng vừa đón nhận sự kiện đặc biệt quan trọng với tương lai là Quy hoạch chung đến năm 2050 tầm nhìn 2075 của thành phố đã được Thủ tướng Chính phủ ký ban ...
Nguồn lực quốc tế góp sức giáo dục khí hậu, phục hồi rừng tại Thanh Hóa

Nguồn lực quốc tế góp sức giáo dục khí hậu, phục hồi rừng tại Thanh Hóa

Hơn 11.000 lượt học sinh, sinh viên được tiếp cận giáo dục khí hậu, 44.440 cây tràm được trồng trên diện tích 10 ha rừng tại Vườn Quốc gia Bến En là những kết quả ...
Khỏe thể chất, mạnh tinh thần

Khỏe thể chất, mạnh tinh thần

Giúp các em học sinh chủ động bước vào sân chơi, kết nối với bạn bè và cởi mở hơn với thầy cô, mô hình “Không gian thể thao tăng cường sức khỏe tâm thần” ...
Nếp than mang ấm no về Tà Lao

Nếp than mang ấm no về Tà Lao

Phụ nữ biết xây dựng kênh, mạng xã hội quảng bá văn hóa quê hương; phụ nữ trở thành những tiểu thương có thu nhập ổn định với hàng chục triệu đồng; phụ nữ tham ...
Tuần hoàn xanh ở Tà Rụt: Hướng đi bền vững từ giống lợn đen bản địa

Tuần hoàn xanh ở Tà Rụt: Hướng đi bền vững từ giống lợn đen bản địa

Tận dụng tối đa phụ phẩm nông nghiệp địa phương, dùng nước thải biogas để bón cây trồng, giảm thiểu khai thác củi rừng… Đó là những giá trị thiết thực từ dự án "Chăm ...
[Video] Điều gì giúp những nạn nhân da cam tự viết tiếp cuộc đời?

[Video] Điều gì giúp những nạn nhân da cam tự viết tiếp cuộc đời?

Từ khoản vốn vay sinh kế, học bổng đến cơ hội biểu diễn nghệ thuật, những hỗ trợ thiết thực đang giúp nhiều nạn nhân chất độc da cam từng bước tự lập, phát huy ...
[Video] World Vision hỗ trợ 102 hộ dân Điện Biên sớm ổn định cuộc sống sau mưa lũ

[Video] World Vision hỗ trợ 102 hộ dân Điện Biên sớm ổn định cuộc sống sau mưa lũ

World Vision International tại Việt Nam vừa phối hợp Hội Chữ thập đỏ tỉnh Điện Biên và chính quyền địa phương hỗ trợ khẩn cấp 441 triệu đồng cho 102 hộ gia đình bị ảnh ...
[Video] Càng hiểu càng tin càng sâu sắc

[Video] Càng hiểu càng tin càng sâu sắc

Đó là nhận định của Ngài Rogelio Polanco Fuentes, Đại sứ Cuba tại Việt Nam về quan hệ nhân dân Việt Nam - Cuba.
[Video] Dẫn dắt bằng tuổi trẻ và văn hóa

[Video] Dẫn dắt bằng tuổi trẻ và văn hóa

Đại sứ Lào tại Việt Nam Khamphao Ernthavanh cho rằng, thế hệ trẻ và các hoạt động giao lưu văn hóa sẽ là một trong những phương tiện hữu hiệu dẫn dắt tình hữu nghị ...
[Video] Bế mạc Những ngày Hội đồng Nhân dân thế giới tại Việt Nam 2026: Mở ra chương mới trong hợp tác

[Video] Bế mạc Những ngày Hội đồng Nhân dân thế giới tại Việt Nam 2026: Mở ra chương mới trong hợp tác

Chiều 27/8, sau ba ngày làm việc, sự kiện “Những ngày Hội đồng Nhân dân thế giới tại Việt Nam năm 2026” đã bế mạc, mở ra một chặng đường hợp tác sâu rộng hơn ...