Gánh nặng ung thư

Trẻ hóa ung thư

Bộ Y tế cho biết: số ca mắc ung thư sau 10 năm (2000 – 2010) đã tăng khoảng 50% (từ 68.810 ca lên 126.307 ca), và dự báo sẽ tăng thêm 50% vào năm 2020 với 190.000 ca mắc.

Cùng với số ca mắc ung thư gia tăng là tỉ lệ tử vong cao (3/4 trường hợp tử vong sau khi phát hiện bệnh) và gánh nặng tài chính đè nặng lên người bệnh.

Thống kê của Bệnh viện K cho thấy, 5 năm trước, mỗi ngày phòng khám Bệnh viện K tiếp nhận khoảng 700 – 800 bệnh nhân, nhưng gần đây con số này tăng lên hơn 1.000 bệnh nhân/ngày. Ngoài ra, tại 2 cơ sở điều trị khác của bệnh viện luôn có khoảng 2.000 bệnh nhân điều trị nội trú. PGS.TS Trần Văn Thuấn, Phó Giám đốc bệnh viện K cho biết, Bệnh viện K là một trong những cơ sở y tế quá tải nhất nước, có lúc chịu đựng tới gần 300% so với năng lực. Mỗi năm, lượng bệnh nhân ung thư vào Bệnh viện K tăng 10–20%.

Thống kê của Bệnh viện Bạch Mai năm 2014 cho thấy, hơn 73% số bệnh nhân ung thư tử vong mỗi năm. Điều này khiến Việt Nam trở thành nước có tỷ lệ tử vong do ung thư cao nhất trên thế giới. Trong khi đó, tỷ lệ tử vong trung bình do ung thư trên thế giới là 59,7%. Ở các nước đang phát triển, tỷ lệ tử vong trung bình là 67,8% và ở các nước phát triển, tỷ lệ này thấp hơn nhiều, chỉ có 49,4%.

Người mắc ung thư ở Việt Nam ngày càng trẻ hóa

Theo khảo sát của Viện Nghiên cứu phòng chống ung thư, trong 15 năm qua, hầu hết các loại ung thư tại Việt Nam đều gia tăng. Đáng chú ý ung thư phổi đã tăng gấp đôi sau 10 năm, năm 2000 số mắc ung thư phổi là 17/100.000 dân, đến 2010 đã tăng lên gấp đôi, tới mức 34 người/100.000 dân. Hay ung thư đường tiêu hóa cũng gia tăng gấp rưỡi sau 10 năm.

Điểm đáng lo ngại là bệnh nhân ung thư đang có xu hướng trẻ hóa. Theo GS.TS Mai Trọng Khoa, Phó Giám đốc Bệnh viện Bạch Mai, chuyên gia đầu ngành về nghiên cứu ung thư, tại một số cơ sở điều trị ung bướu đầu ngành ở Hà Nội và TP.HCM tiếp nhận nhiều bệnh nhân ung thư ở độ tuổi 20, thậm chí không ít trường hợp là trẻ em. Đáng lo ngại, một số loại ung thư như dạ dày, phổi, trực tràng, vú cũng có chiều hướng tăng cao. Trong đó, chỉ riêng ung thư dạ dày ở Việt Nam có tỷ lệ tử vong cao gấp 5 lần so một số quốc gia trong khu vực.

Khó chống?

Kết quả nghiên cứu chi phí điều trị ung thư tại các quốc gia Đông Nam Á (ACTION) do Viện Nghiên cứu Sức khỏe toàn cầu George thực hiện được tiến hành tại 8 quốc gia với 9.500 bệnh nhân, trong đó bệnh nhân Việt Nam chiếm 20% cho thấy, 88% bệnh nhân được chẩn đoán ở giai đoạn muộn dẫn đến tỷ lệ tử vong cao. Bệnh nhân ung thư Việt Nam hiện đang phải gánh chịu những hệ lụy tài chính nghiêm trọng và tỷ lệ tử vong lên đến 55% trong vòng một năm sau khi được chẩn đoán.

Theo ông Khoa, sau khi điều trị một năm có 34% bệnh nhân không đủ tiền mua thuốc, 22% không thể thanh toán kể cả chi phí đi lại, 24% bệnh nhân không đủ khả năng chi trả chi phí thường xuyên trong gia đình như tiền điện nước, gas… Đây mới chỉ là kết quả sau 12 tháng. Nếu tiếp sau đó thì không biết có bao nhiêu người bệnh còn đi tiếp được đường đi này.

Vấn đề khó khăn tài chính của gia đình bệnh nhân là một trong những yếu tố khiến cho việc điều trị ung thư chưa thực sự hiệu quả. Nhiều bệnh nhân sau quá trình điều trị phải bỏ cuộc, về nhà nằm chờ chết.

Chữa ung thư bằng trị xạ tương đối tốn kém

Bên cạnh đó, nguồn nhân lực y khoa phục vụ chuyên ngành ung thư cũng đang là thách thức tại Việt Nam. Ông Bùi Diệu, giám đốc Bệnh viện K, cho biết hiện cơ sở y tế đầu ngành của chuyên ngành ung thư có quy mô 1.800 giường bệnh, trong đó có 1.500 giường nội trú, tuy nhiên mới chỉ có 1.000 cán bộ y tế, tỉ lệ cán bộ/giường bệnh mới đạt 0,5 – 0,6 cán bộ/giường, trong khi tối thiểu cần 1,1 cán bộ/giường và nếu tính theo nhu cầu tối thiểu này, Bệnh viện K thiếu 50% cán bộ.

Trong khi đó, hệ thống bệnh viện, khoa ung bướu hiện có mới đáp ứng được 70% nhu cầu khám chữa bệnh của người dân, 30% còn lại đang bị quá tải.

Theo bà Nguyễn Thị Xuyên, thứ trưởng Bộ Y tế, năm 2000 cả nước mới có 3 bệnh viện ung thư và 12 khoa ung bướu ở các bệnh viện địa phương. 15 năm sau, năm 2015 con số này tăng lên hơn gấp đôi với 6 bệnh viện ung thư và khoảng 50 trung tâm, khoa ung bướu.

Tuy nhiên, theo ông Mai Trọng Khoa, muốn đáp ứng được nhu cầu khám chữa bệnh của người dân, mỗi tỉnh thành phải có một khoa, trung tâm ung bướu có khả năng phát hiện bệnh sớm và điều trị cơ bản. Ước tính phải năm 2025 Việt Nam mới đáp ứng được nhu cầu điều trị của bệnh nhân ung thư.

Hà Linh