Đông Cuông – nơi linh địa Thượng Ngàn Thánh Mẫu

Nổi tiếng là ngôi đền linh thiêng, thờ Mẫu Thượng Ngàn. hàng năm thu hút đông đảo nhân dân cả nước đến dâng hương, vãn cảnh đền và cầu nguyện cho mình và người thân một năm gặp nhiều may mắn. Từ thành phố Hà Nội, du khách có thể đi quốc lộ 32C đi thành phố Yến Bái, đi đến thị trấn Mậu A cách khoảng 40km là tới đền Đông Cuông, hoặc có thể đi theo quốc lộ 2 đi thị trấn Phong Châu đến thị trấn Đoan Hùng - thị trấn Yên Bình – thị trấn Cổ Phúc – thị trấn Mậu A – đền Đông Cuông. Ngôi đền được xây dựng nơi đất linh thiêng, xung quanh có đại ngàn bao phủ, phía trước đền là dòng sông Hồng, trong khuôn viên có nhiều cây cổ thụ, đặc biệt có cây Đa và cây Mít hàng trăm năm tuổi. Với dáng dấp kiến trúc của đền truyền thống, góc mái ngói cong và hình lưỡng long chầu nhật. Các cột đền được làm bằng gỗ Tứ thiết, được sơn son thiếp vàng hình rồng cuốn trang nghiêm. Khu di tich Quốc gia đền Đông Cuống cũng gắn liền với các tuyến du lịch văn hóa như Hà Nội – Yên Bái, với các tour du lịch tham quan Hà Nội – đền Đông Cuông – đền Tuần Quán – hồ Thác Bà – Di tích đồn Nghĩa Lộ, …Nơi đây có nhiều dân tục tiểu số cư trú như: Tày, Dao và H’Mông, với nhiều bản sắc văn hóa khác nhau tạo nhiều tiềm năng để phát triển du lịch. Khu du lịch đền Đông Cuông chủ yếu là người Kinh, Tày và sinh sống và sinh hoạt tín ngưỡng thờ Mẫu.

Sân đền Đông Cuông

Hệ thống điện thờ tại đền Đông Cuông cũng có đầy đủ các ban thờ giống mô hình điện thờ tại các nơi thờ Mẫu khác như: Hậu cung, cung Mẫu, ban Công Đồng – Ngũ vị Tôn quan, Ban Chúa Sơn Trang, Ban Trần Triều và Nhị vị Vương cô, lầu Thánh Cậu, am thờ Sơn Thần, cây hương thờ Mẫu Cửu Thiên và bên kia sông Hồng là đền thờ Đức Ông Ghềnh ngai (xã Tân Hợp), đền thờ Cô Bé Đông Cuông cách đền chính 500m từ ngoài đi vào, và cùng một số khu thờ khác. Hàng năm ngoài tuần rằm mồng một, tứ thời bát tiết, đền mẫu Đông Cuông có hai lễ hội chính sau:

• Lễ hội lớn nhất: Vào ngày Mão đầu tháng Giêng hàng năm. Vật tế gồm: 01 con trâu trắng, treo mổ trước cửa đền, làm sạch và dâng lễ. Rước kiệu Mẫu từ đền qua sông sang đền Đức Ông Ghềnh
• Lễ hội lớn thứ hai: Ngày Mão tháng chin âm lịch hàng năm. Vật tế gồm: Dâng gạo mới và cốm xanh. Mổ trâu đen đang lễ.

Ban thờ Công Đồng Tứ Phủ

Những ngày đầu xuân, du khách, khách thập phương đổ về không chỉ để tận hưởng cảnh đẹp hùng vĩ của mùa xuân ở vùng Tây Bắc mà còn để tham dự lễ hội, để được sống lại những giờ phút lịch sử với lễ mổ trâu khao quân, lễ rước kiệu Mẫu sang sông và cùng tham gia các trò chơi dân gian như đánh đu, ném còn, kéo co…Lễ hội đền Đông Cuông mở đầu bằng lễ mổ trâu trắng tế Mẫu, được thực hiện vào thời khắc đầu tiên của ngày Mão đầu năm. Trâu dùng để tế lễ là trâu trắng được tuyển chọn kỹ từ nhiều tháng trước. Trâu mổ ra lấy 9 chén tiết trâu xuống bến sông để tế, sau đó trâu được thui và được chủ tế dâng lên cầu mưa thuận gió hoà mùa màng tốt tươi, người dân khoẻ mạnh. Sau khi cúng tế lễ, thịt trâu được đem ra chế biến thành các món ăn mời du khách đến đền làm lễ. Tiếp sau lễ mổ trâu là lễ rước kiệu Mẫu sang sông, đây là một trong ba lễ chính của hội đền Đông Cuông. Lễ rước tượng Mẫu sang sông để thắp hương cúng tế linh hồn tướng quân Hà Đặc. Trước đó, đã có hàng ngàn người dân địa phương và du khách tập trung trước cửa đền cùng tham gia rước. Kiệu Mẫu được rước sang sông bằng chiếc bè lớn làm bằng nứa dại. Khi tượng Mẫu đã sang tới miếu Ghềnh Ngai thăm Đức ông thì các thầy cúng cũng làm thủ tục tế lễ, sau đó tượng Mẫu lại được rước quay về đền cũng là lúc bắt đầu lễ dâng hương tế Mẫu. Sau lễ dâng hương sẽ có các hoạt động hình thức sinh hoạt văn hoá mang đậm màu sắc dân gian đã tạo cho ngày hội của nhân dân vùng thượng lưu sông Hồng thêm sống động, đây thực sự là nơi giao lưu văn hoá của các dân tộc.

Lễ hội đền Đông Cuông còn là một trong những lễ hội chính của Chương trình Du lịch về cội nguồn hợp tác giữa 3 tỉnh Yên Bái – Phú Thọ – Lào Cai. Đền Đông Cuông đã thực sự trở thành điểm đến hấp dẫn, thu hút nhân dân và du khách ở khắp nơi đến thưởng ngoạn và dâng hương.

Quang Trung