Đề xuất phạt 50 triệu đồng đối với người vi phạm quyền riêng tư của trẻ em

Theo dự thảo, những tổ chức, cá nhân công bố, tiết lộ thông tin về đời sống riêng tư, bí mật cá nhân của trẻ em mà không được sự đồng ý của cha, mẹ, người giám hộ hoặc không được sự đồng ý của trẻ em từ 7 tuổi trở lên có thể bị phạt tới 50 triệu đồng.

Người giám hộ vẫn ngộ nhận quyền

Đề xuất trên của Bộ LĐ,TB&XH không phải là mới. Bởi trước đó đã có nhiều thông tin liên quan đến vấn đề trên được bàn luận. Điều này là cần thiết, nhất là đối với trẻ em bị xâm hại tình dục, bị bạo hành, bị trầm cảm, tự kỷ…

Đăng ảnh trẻ em, cha mẹ cũng phải xin phép. Ảnh L.C.

Trên thực tế đã từng xảy ra, gia đình, người giám hộ, cha mẹ và chính trẻ em không muốn công khai danh tính, nhưng vì rất nhiều lý do, họ bị công khai danh tính mà không thể làm gì được. Trẻ em bị xâm hại tình dục, bị bạo hành, nhất là trẻ em gái, cha mẹ, người giám hộ và bản thân các em không muốn công khai danh tính nhưng đã bị lộ danh tính, người lộ danh tính, thông tin về cá nhân của trẻ em đó phải bị xử phạt.

Bà Nguyễn Thị Nga, thành viên ban soạn thảo Nghị định, Phó Cục trưởng Cục Bảo vệ, chăm sóc trẻ em, Bộ LĐ,TB&XH phát biểu với báo giới: “Dự thảo là quy định nối dài của những quy định trước đó về việc tiết lộ đời sống riêng tư của trẻ em, là nhóm hành vi nghiêm cấm trong Luật Bảo vệ trẻ em”.

Theo khoản 11, Điều 6, Luật Trẻ em 2016, những hành vi được coi là vi phạm hình ảnh trẻ em (hành vi trái phép) là: Công bố, tiết lộ thông tin về đời sống riêng tư, bí mật cá nhân của trẻ em mà không được sự đồng ý của trẻ em từ đủ 7 tuổi trở lên và của cha, mẹ, người giám hộ của trẻ em. Còn theo Nghị định 56/2017 (Nghị định quy định chi tiết một số điều của Luật Trẻ em), những thông tin về bí mật đời tư của trẻ (tên tuổi, đặc điểm nhận dạng, tình trạng sức khỏe, hình ảnh cá nhân, số điện thoại, địa chỉ, kết quả học tập,...) khi đưa lên mạng phải được sự đồng ý của cha, mẹ, người chăm sóc trẻ em và của trẻ em từ 7 tuổi trở lên.

Ảnh cả gia đình đi dã ngoại, có hình trẻ em, phải xin phép trẻ mới được đăng, nếu không, bị phạt lên tới 50 triệu đồng. Ảnh L.C

Như vậy, cha mẹ và người chăm sóc, giám hộ cần tránh ngộ nhận rằng, mình có toàn quyền được đăng tải những hình ảnh, thông tin của trẻ mà không cần xin phép trẻ và không bị xử phạt.

Bác sĩ Nguyễn Trọng An, nguyên Cục Phó Cục Bảo vệ, chăm sóc trẻ em phân tích: “Trước và trong khi Luật Trẻ em được thực thi, nhiều cha mẹ vẫn ngộ nhận về quyền của họ đối với con dưới 13 tuổi. Họ cho rằng, mình là cha mẹ, người giám hộ hợp pháp nên có toàn quyền quyết định liên quan đến tình cảm, chuyện riêng tư, học hành, chơi, ăn… của con mình. Như thế là họ không hiểu Luật. Thế nên mới có chuyện, con muốn phản ánh với ông bà tình trạng mình bị dưỡng quấy rối, xâm hại tình dục nhưng mẹ bắt phải im lặng. Thế là con phải chịu đựng. Khi chuyện vỡ lở, không thể che đậy được thì mới lộ ra là mẹ không cho con phản ánh…”

Cũng theo ông An, những tình huống ông gặp phải thật trớ trêu. Người giám hộ của trẻ đã thiếu hiểu biết đôi khi họ còn khá “cùn”, cãi lý với những người bảo vệ quyền của trẻ em như ông và đồng nghiệp. Ông nhớ, một câu chuyện, người bác ruột của cháu bé, cũng là người giám hộ của cháu. Mẹ cháu đã mất, cha cháu lấy vợ khác, cháu bị dì ghẻ bạo hành. Đầu tiên, bác ruột yêu cầu cháu phải chịu đựng để ở với bố. Dù bác là người giám hộ nhưng chỉ thích trên danh nghĩa chứ không muốn nuôi cháu. Cháu bé không chịu được đòn roi, mách mới bố, với bà ngoại. Sự việc vỡ lở, người bác khi đó lại lấy quyền người giám hộ để yêu cầu xử lý dì ghẻ thật nặng. Người bác không biết được rằng, chính bác cũng bị xử lý. Vì cháu đã thưa chuyện với bác mong bác giúp đỡ nhưng bác lại bảo cháu rằng, cứ chịu đựng… Và, quan trọng hơn, khi sự việc xảy ra, người bác này công bố tất cả những thông tin cá nhân, riêng tư của cháu gái 12 tuổi, không hỏi ý kiến cháu một lời, làm cháu mặc cảm với bạn bè, không dám đến lớp học gần 1 tháng. Sau đó, được sự động viên của bà ngoại, bố và cô giáo, cháu mới tiếp tục đi học nhưng vẫn trong trạng thái lo sợ mất nhiều thời gian sau đó…

Thế mới biết, dù luật quy định khá rõ ràng những hành vi không được phép, nhưng không ít các bậc phụ huynh, người giám hộ vẫn mơ hồ cho rằng, mình có toàn quyền quyết định việc đăng thông tin, hình ảnh về con mình, thậm chí đăng cả hình ảnh những đứa trẻ là bạn của con và những đứa trẻ mà họ tình cờ chụp được.

Phải phạt thì … người giám hộ “sẽ hiểu”

Anh Trần Hoàng Tuấn (Ngô Quyền, Hải Phòng) phân tích: “Dự thảo có một số nội dung máy móc. Cần phân biệt rõ trường hợp nào thì bị phạt và trường hợp nào thì người giám hộ có quyền. Chính vì không rõ ràng nên cha mẹ, người giám hộ hiểu nhầm. Cụ thể, là con trong gia đình, cha mẹ, anh chị em có quyền đăng tải hình ảnh con, cháu mình trong ảnh chụp chung, nói chuyện về bé trong khuôn khổ gia đình… Còn những hình ảnh, thông tin riêng tư liên quan đến trẻ em bị xâm hại tình dục, bạo hành, trầm cảm… thì tuyệt đối phải tuân thủ Luật Trẻ em, phải được sự đồng ý của người giám hộ, của chính trẻ em từ 7 tuổi trở lên. Sự đồng ý này không có sự tác động của người giám hộ. Người nào vi phạm, cần xử lý nghiêm…Hiện nay, dự thảo quy định chung chung, việc đăng hình ảnh con cùng gia đình đi dã ngoại, nghỉ dưỡng, không được con đồng ý cũng bị phạt thì quá máy móc, giáo điều.”

Cần phân biệt rõ, thông tin, hình ảnh gì thì không phải xin phép trẻ trước khi đăng, dù đó là toàn thể gia đình. Ảnh L.C.

Theo anh Tuấn, trẻ em bị xâm hại tình dục, bị dâm ô, bị bạo hành, bị trầm cảm, người giám hộ, cha mẹ vì bất kỳ mục đích gì, đưa thông tin riêng, hình ảnh của các em lên, đều bị phạt. Vì hậu quả về tinh thần đối với các em rất lớn. Chị một thông tin, hình ảnh với lý do là bằng chứng để tố cáo đối tượng thôi nhưng các em bị dư luận xì xào, bàn tán, thậm chí xa lánh, dị nghị…ảnh hưởng lớn đến tâm sinh lý, sự phát triển của các em. Và, điều đó xảy ra, ngoài bị phạt, người giám hộ, cha mẹ còn cần phải chịu trách nhiệm khác nữa…

Cần phải chọn ra vài vụ đưa thông tin của trẻ lên mạng một cách trái phép có tác động xấu tới trẻ để xử lý nghiêm mới có tác dụng răn đe.

Theo ông Đặng Hoa Nam, Cục trưởng Cục Bảo vệ, chăm sóc trẻ em thì, dù Luật Trẻ em và Nghị định 56 đã quy định như vậy, nhưng trên thực tế những vi phạm trong việc đăng tải hình ảnh trẻ và tiết lộ những thông tin cá nhân của trẻ chưa bị xử lý. Vì vậy, ngoài việc giáo dục, các bậc phụ huynh và người dân hiểu luật và những tác hại có thể xảy ra với trẻ khi thông tin cá nhân của trẻ bị phổ biến rộng rãi cũng cần rà soát lại và bổ sung luật để những hành vi gây hại cho trẻ phải được xử lý.

Phạt tiền từ 40 đến 50 triệu đồng đối với một trong số các hành vi sau: Công bố, tiết lộ thông tin về đời sống riêng tư, bí mật cá nhân của trẻ em mà không được sự đồng ý của của cha, mẹ, người giám hộ của trẻ em; Công bố, tiết lộ thông tin về đời sống riêng tư, bí mật cá nhân của trẻ em mà không được sự đồng ý của trẻ em từ đủ 07 tuổi trở lên. Điều 34, dự thảo Nghị định xử phạt vi phạm hành chính về bảo trợ, cứu trợ xã hội và bảo vệ, chăm sóc trẻ em, Bộ LĐ, TB&XH.

Nguyễn Hòa