Đại hội XIV Công đoàn Việt Nam: Đổi mới để đồng hành cùng người lao động trong kỷ nguyên mới

Theo kế hoạch, Đại hội Công đoàn Việt Nam lần thứ XIV, nhiệm kỳ 2026-2031 sẽ diễn ra tại Trung tâm Hội nghị quốc gia (Hà Nội), với sự tham dự của 780 đại biểu chính thức đại diện cho hàng triệu đoàn viên, người lao động cả nước. Đoàn Chủ tịch Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam đã thành lập 51 đoàn đại biểu dự Đại hội theo các khối Liên đoàn Lao động tỉnh, thành phố; công đoàn ngành trung ương; công đoàn tập đoàn kinh tế và công đoàn tổng công ty trực thuộc.

Đại hội diễn ra vào thời điểm đoàn viên, người lao động cả nước đang cùng toàn Đảng, toàn dân, toàn quân triển khai thực hiện Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng; cả nước vừa tổ chức thành công cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031, kiện toàn các cơ quan nhà nước và chính quyền các cấp. Đây được xem là sự kiện chính trị quan trọng của giai cấp công nhân và tổ chức Công đoàn Việt Nam trong bối cảnh đất nước tiếp tục đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa và tái cấu trúc thị trường lao động dưới tác động của chuyển đổi số.

Đại hội có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong việc định hướng hoạt động công đoàn, chăm lo, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của đoàn viên, người lao động; đồng thời khẳng định vai trò của tổ chức Công đoàn trong xây dựng giai cấp công nhân Việt Nam hiện đại, lớn mạnh. Với phương châm “Đoàn kết - Dân chủ - Kỷ cương - Đổi mới - Phát triển”, Đại hội XIV được kỳ vọng sẽ tạo nền tảng cho những chuyển biến mới trong hoạt động công đoàn, nâng cao hiệu quả đại diện, chăm lo và bảo vệ quyền lợi người lao động trong giai đoạn phát triển mới.

Logo chính thức của Đại hội XIV Công đoàn Việt Nam, nhiệm kỳ 2026-2031. (Ảnh: Công đoàn Việt Nam)

Tập trung xây dựng tổ chức Công đoàn vững mạnh toàn diện

Theo Dự thảo Báo cáo của Ban Chấp hành Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam trình Đại hội XIV, nhiệm kỳ 2026-2031 xác định mục tiêu trọng tâm là tiếp tục phát triển đoàn viên, hoàn thiện mô hình tổ chức, nâng cao hiệu quả hoạt động công đoàn; đầu tư nguồn lực và đổi mới phương thức thực hiện nhiệm vụ đại diện, chăm lo, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của đoàn viên, người lao động.

Tổ chức Công đoàn cũng sẽ thúc đẩy thực hiện dân chủ tại nơi làm việc; đẩy mạnh tuyên truyền, vận động người lao động đổi mới sáng tạo, tiên phong ứng dụng khoa học - công nghệ, tham gia xây dựng lực lượng sản xuất mới và nâng cao năng suất lao động.

Để cụ thể hóa các mục tiêu này, nhiệm kỳ mới xác định hai khâu đột phá trọng tâm:

Thứ nhất, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ công đoàn, đặc biệt là cán bộ chuyên trách và chủ tịch công đoàn cơ sở nhằm đáp ứng yêu cầu ngày càng cao trong công tác đại diện, thương lượng và bảo vệ quyền lợi người lao động.

Thứ hai, ứng dụng mạnh mẽ khoa học - công nghệ, chuyển đổi số trong hoạt động công đoàn, đồng thời sử dụng công nghệ như một công cụ thúc đẩy hiệu quả sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp và nền kinh tế.

Các nhóm nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm trong nhiệm kỳ tới cũng tập trung vào nâng cao hiệu quả hoạt động đại diện, chăm lo và bảo vệ quyền lợi người lao động; phát huy vai trò công đoàn trong tham gia quản lý nhà nước, quản lý kinh tế - xã hội; tăng cường thanh tra, kiểm tra, giám sát; mở rộng hợp tác quốc tế và tiếp tục đổi mới phương thức hoạt động ở các cấp công đoàn.

Đáng chú ý, một số đề án lớn dự kiến triển khai trong giai đoạn 2026-2031 sẽ tập trung nâng cao hiệu quả đối thoại, thương lượng tập thể; thúc đẩy việc làm ổn định, thu nhập bền vững; đẩy mạnh chuyển đổi số sâu rộng trong hoạt động công đoàn; xây dựng mô hình tổ chức công đoàn theo hướng mở, linh hoạt và thích ứng với bối cảnh kinh tế mới.

Trong bối cảnh Chính phủ đặt mục tiêu tăng trưởng cao trong giai đoạn tới, tổ chức Công đoàn cũng được kỳ vọng sẽ đồng hành mạnh mẽ hơn cùng doanh nghiệp và người lao động nhằm nâng cao năng suất lao động, cải thiện chất lượng nguồn nhân lực và góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số.

Đổi mới để thích ứng với thế hệ người lao động mới

TS. Nguyễn Ngọc Ân, Chủ tịch Công đoàn Giáo dục Việt Nam. (Ảnh: Công đoàn Giáo dục Việt Nam)

Một trong những yêu cầu lớn đặt ra với tổ chức Công đoàn hiện nay là phải thích ứng với sự thay đổi nhanh chóng của lực lượng lao động, đặc biệt dưới tác động của chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo và các mô hình việc làm mới. Theo TS. Nguyễn Ngọc Ân, Chủ tịch Công đoàn Giáo dục Việt Nam, việc hình thành một lực lượng lao động mới đáp ứng yêu cầu của cuộc cách mạng công nghiệp và chuyển đổi số đang trở thành yêu cầu cấp thiết.

Ông cho rằng giáo dục và đào tạo là khâu then chốt quyết định chất lượng nguồn nhân lực trong tương lai; trong đó, đội ngũ giảng viên, nhà khoa học, cán bộ nghiên cứu tại các cơ sở giáo dục đóng vai trò nòng cốt trong việc tạo dựng nguồn nhân lực chất lượng cao.

Tuy nhiên, cùng với cơ hội cũng xuất hiện những thách thức mới đối với tổ chức Công đoàn, đặc biệt là việc thay đổi cách tiếp cận trong chăm lo, hỗ trợ và đồng hành cùng đoàn viên. “Cách tiếp cận mới là phát hiện những khó khăn trong lao động nghề nghiệp của mỗi đoàn viên; xây dựng cơ chế chính sách để các nhà khoa học toàn tâm, toàn ý, yên tâm và tự tin trong nghiên cứu, sáng tạo”, TS. Nguyễn Ngọc Ân nhấn mạnh.

Theo ông, tổ chức Công đoàn cần thay đổi cách tiếp cận nhiệm vụ, thay đổi cách tổ chức hoạt động ở cơ sở và đổi mới phương thức chỉ đạo từ cấp trên để phù hợp với thực tiễn mới.

TS. Nguyễn Ngọc Ân cũng kỳ vọng Đại hội XIV sẽ nhận diện rõ hơn đặc điểm của thế hệ công nhân, người lao động trong điều kiện mới, từ đó xác định những quan hệ lao động mới và xây dựng các công cụ công đoàn đủ hiệu quả để can thiệp, hỗ trợ người lao động.

“Điểm mong chờ ở Đại hội XIV là xác định đội ngũ cán bộ công đoàn là khâu then chốt. Cán bộ công đoàn không chỉ cần lòng nhiệt tình, ý thức cống hiến mà còn phải có trình độ, năng lực đủ để thuyết phục người lao động và giải quyết những thách thức mới”, TS. Nguyễn Ngọc Ân cho biết.

Đại hội XIV Công đoàn Việt Nam vì vậy không chỉ là dấu mốc của một nhiệm kỳ mới mà còn là bước chuẩn bị quan trọng hướng tới các cột mốc lớn của đất nước như 100 năm thành lập Công đoàn Việt Nam, 100 năm thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam và 100 năm thành lập nước. Trong bối cảnh mới, yêu cầu đổi mới tổ chức Công đoàn không chỉ xuất phát từ yêu cầu nội tại mà còn đến từ chính sự thay đổi mạnh mẽ của nền kinh tế và lực lượng lao động trong kỷ nguyên phát triển mới.

Công đoàn TP.HCM và Singapore trao đổi kinh nghiệm trong bối cảnh AI phát triển Ngày 13/5, Liên đoàn Lao động thành phố Hồ Chí Minh (TP.HCM) đã tiếp và làm việc với đoàn đại biểu Công đoàn Quốc gia Singapore (NTUC) nhằm trao đổi kinh nghiệm về phát triển nguồn nhân lực, nâng cao năng suất lao động và thúc đẩy ứng dụng công nghệ trong hoạt động công đoàn trong bối cảnh thị trường lao động khu vực đang chuyển biến mạnh mẽ dưới tác động của chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo (AI).

Học tập và làm theo Bác trở thành động lực trong lao động, sáng tạo Biểu dương 131 điển hình tiên tiến và nhìn lại kết quả 5 năm thực hiện Kết luận số 01-KL/TW, Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam đặt yêu cầu tiếp tục lan tỏa việc học tập và làm theo Bác, gắn với đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và chăm lo quyền lợi người lao động.