Các thỏa thuận thương mại trên toàn cầu đã thay đổi vĩnh viễn như thế nào?

Theo dõi thoidai.com.vn trên Theo dõi trên Google News
Giờ đây, người ta không còn quan tâm đến giảm thuế mà nhiều vấn đề khác, từ bản quyền trong lĩnh vực số cho đến chất lượng không khí, công nghệ và tiêu chuẩn sản phẩm.
aa
Kim ngạch thương mại Việt Nam - Lào tăng vượt kỳ vọng Kim ngạch thương mại Việt Nam - Lào tăng vượt kỳ vọng
Tổng kim ngạch thương mại Việt Nam - Lào cả năm 2022 đạt giá trị 1,703 tỷ USD, tăng 24% so với cả năm 2021.
Thúc đẩy hợp tác thương mại giữa Việt Nam – Ấn Độ Thúc đẩy hợp tác thương mại giữa Việt Nam – Ấn Độ
Ngày 14/2/2023, tại Hà Nội, Bộ trưởng Nguyễn Hồng Diên đã tiếp và làm việc với Ngài Sandeep Arya, Đại sứ đặc mệnh toàn quyền Ấn Độ tại Việt Nam.

Chỉ riêng trong năm vừa qua, chính quyền Tổng thống Mỹ Joe Biden đã có các cuộc đối thoại với chính phủ Nhật, các nước thuộc Liên minh châu Âu (EU) và hơn 20 quốc gia khác ví như Ấn Độ hay Peru về các mối liên kết kinh tế liên biên giới. Đáng chú ý, trong các cuộc đối thoại này, có những thuật ngữ không được nhắc đến bao gồm “thương mại tự do” và “thuế quan”.

Theo Wall Street Journal, các thỏa thuận thương mại trên thế giới đã thay đổi vĩnh viễn. Giờ đây, người ta không còn quan tâm đến giảm thuế mà nhiều vấn đề khác, từ bản quyền trong lĩnh vực số cho đến chất lượng không khí, công nghệ và tiêu chuẩn sản phẩm, những vấn đề trước đây vốn được bàn đến ở cấp chính phủ chứ không phải các hiệp định toàn diện.

Việc các hiệp định tự do thương mại (FTA) được định hình lại có nguyên nhân chủ yếu từ các yếu tố chính trị và kinh tế. Khi mà lĩnh vực dịch vụ và thương mại trực tuyến phát triển, hàng hóa vật chất giờ đang giữ vai trò nhỏ hơn trong thương mại toàn cầu. Chênh lệch về mức lương và chi phí sản xuất giữa nước giàu và nước nghèo thu hẹp, chính vì vậy người ta đang chuyển sự chú ý sang nhiều vấn đề, chi phí gián tiếp ví như các quy định về môi trường. Ngoài ra, sự dịch chuyển kinh tế tạo ra do toàn cầu hóa đã khiến cho mô hình thương mại kiểu cũ không còn hấp dẫn trong mắt các chính trị gia.

FTA bắt đầu thu hút sự quan tâm từ thập niên 1990 khi mà các lý thuyết kinh tế ủng hộ tự do thị trường được yêu thích sau khi liên bang Xô Viết sụp đổ. Năm 1992, ứng cử viên tranh cử Tổng thống Mỹ H. Ross Perot đã cảnh báo về việc việc làm ở Mỹ được chuyển dần sang Mexico bởi Hiệp định Thương mại Tự do Bắc Mỹ (NAFTA), khi đó các cơ quan hải quan đã phải rất cố gắng để đảm bảo thu đủ thuế quan với hàng hóa vận chuyển qua biên giới.

NAFTA chính thức có hiệu lực từ năm 1994, sau đó có thêm nhiều thỏa thuận giảm thuế quan khác giữa các nước trên thế giới. Yếu tố khác củng cố cho sự phát triển của thương mại tự do chính là việc Tổ chức Thương mại Tự do (WTO) vào năm 1995 và việc cộng đồng châu Âu (EC) chuyển sang hoạt động theo mô hình Liên minh châu Âu (EU), khu vực thương mại tự do với 27 thành viên và nhiều quốc gia có liên quan. Mức thuế bình quân gia quyền thương mại Mỹ giảm 46% trong thập niên 1990, theo WB.

Xu thế này vẫn tiếp diễn cho đến đầu thập niên 2000, đỉnh điểm với hai nỗ lực của chính quyền Tổng thống Obama khi đó bao gồm Hiệp định Đối tác Xuyên Thái Bình Dương (TPP) nhắm đến việc kết nối 12 quốc gia tại châu Á và châu Mỹ, ngoài ra là Hiệp định Thương mại Đầu tư Liên Đại Tây Dương giữa Mỹ và EU (TTIP).

TTIP từng vấp phải sự phản đối mạnh mẽ tại châu Âu vào năm 2014. Đến năm 2016, khi mà cả hai đảng của Mỹ lên tiếng phản đối, TTIP chính thức “chết yểu”.

Dưới thời của Tổng thống Mỹ Donald Trump, một trong những quyết định chính sách đầu tiên của ông chính là rút nước Mỹ khỏi TPP trước khi nó được phê chuẩn và có hiệu lực.

Dù vậy, việc TPP không còn nữa cũng không đồng nghĩa kỷ nguyên tự do thương mại đã chấm dứt.

Bên ngoài nước Mỹ, nhiều nước khác vẫn tiếp tục ký kết các FTA, dù rằng có rất ít các thỏa thuận có thể gây ra ảnh hưởng lớn lên kinh tế Mỹ. TPP được tái sinh bằng một cái tên dài hơn, kết nối 11 quốc gia mà không có Mỹ. Nội bộ EU cũng tăng gấp đôi các thỏa thuận FTA.

Ngay cả như vậy, các thỏa thuận trên nhấn mạnh đến nhiều vấn đề khác chứ không phải chỉ riêng thuế quan. Điều tương tự áp dụng với ngoại giao kinh tế quốc tế của Mỹ. Tư vấn an ninh quốc gia của chính quyền Tổng thống Joe Biden, ông Jake Sullivan, nhấn mạnh: “Thập niên 2020 và 2030 sẽ khác so với thập niên 1990. Washington có nhiều ưu tiên căn bản khác hơn là chỉ giảm thuế quan”.

Chính quyền Tổng thống Mỹ Joe Biden hiện đang cố gắng để cung cấp cho Nhật với EU khả năng tiếp cận với các chương trình trợ cấp năng lượng sạch. Các thỏa thuận khu vực với Ấn Độ - Thái Bình Dương cũng như các nước châu Mỹ sẽ củng cố các các mối quan hệ kinh tế, kết nỗi chuỗi cung ứng và các hệ tiêu chuẩn mà không hề động chạm đến thuế quan. Và cũng không có điều khoản nào cần đến sự chấp nhận của quốc hội các nước.

Trên thực tế, việc các FTA dịch chuyển khỏi các vấn đề thuế quan đã diễn ra từ rất lâu, một phần bởi thuế suất từ trước đó vốn đã rất thấp. Với thỏa thuận TTIP đã “chết yểu”, người ta cũng chủ yếu chỉ nói đến các vấn đề quy định và tiêu chuẩn công nghiệp.

Chuyên gia cao cấp tại Viện Chính sách Ngoại giao thuộc đại học John Hopkins, ông Dan Hamilton, chỉ ra thuế áp với hàng hóa từ Liên minh châu Âu (EU) vào Mỹ trung bình khoảng 2,5% so với ngưỡng 10% tại nhiều thị trường khác, và nhìn chung thấp so với tiêu chuẩn của toàn cầu.

Chính vì vậy, thuế thấp cũng sẽ khó tạo ra những thay đổi vậy nên cần đến nhiều sự điều chỉnh khác về chính sách. Chính phủ các nước vì vậy phải thay đổi định hướng nhắm đến nhiều mục tiêu khác để đảm bảo các thỏa thuận thương mại có thể phát huy tác dụng.

Intel gặp nhiều thách thức trong bối cảnh khó khăn chung của toàn cầu Intel gặp nhiều thách thức trong bối cảnh khó khăn chung của toàn cầu
Intel công bố cũng đang có kế hoạch cắt giảm chi phí thông qua việc sa thải bớt nhân viên nhằm tiết kiệm khoảng 3 tỷ USD trong năm 2023, con số này có thể lên đến 10 tỷ USD vào năm 2025.
Đồng USD yếu sẽ mang đến “cú huých” tăng trưởng cho kinh tế toàn cầu? Đồng USD yếu sẽ mang đến “cú huých” tăng trưởng cho kinh tế toàn cầu?
Việc Fed thắt chặt chính sách đã khiến cho đồng USD tăng mạnh trong năm ngoái lên ngưỡng cao nhất trong nhiều thập kỷ so với nhiều loại tiền tệ khác như đồng euro và đồng yên.
Ngọc Diệp
Nguồn:

Tin bài khác

Giới khoa học bàn về ứng dụng AI trong chăm sóc sức khỏe tại VinFuture 2026

Giới khoa học bàn về ứng dụng AI trong chăm sóc sức khỏe tại VinFuture 2026

Diễn ra ngày 08/12 tại Hà Nội trong khuôn khổ Tuần lễ Khoa học Công nghệ VinFuture 2026, Tọa đàm “Trí tuệ nhân tạo và Chuyển đổi số trong chăm sóc sức khỏe” quy tụ các nhà khoa học hàng đầu thế giới về AI, y sinh và y học lâm sàng. Theo các diễn giả, AI không chỉ giúp hỗ trợ bác sĩ chẩn đoán và điều trị chính xác hơn mà còn mở ra cơ hội để Việt Nam đi tắt đón đầu trong chăm sóc sức khỏe.
VinFuture kết nối chuyên gia quốc tế tìm lời giải cho tương lai đại dương bền vững và hàng hải thông minh

VinFuture kết nối chuyên gia quốc tế tìm lời giải cho tương lai đại dương bền vững và hàng hải thông minh

Từ ứng dụng AI giải mã hệ sinh thái biển, chuyển đổi số ngành hàng hải đến cải thiện quản trị nguồn lợi thủy sản và cải cách chính sách kinh tế, các chuyên gia quốc tế hàng đầu sẽ mang đến những góc nhìn đa chiều tại tọa đàm “Đại dương Bền vững và Tương lai Hàng hải Thông minh”, diễn ra ngày 8/12 trong khuôn khổ Tuần lễ Khoa học Công nghệ VinFuture 2026.
Từng được tiên lượng “chỉ còn 6 tháng”, nữ bệnh nhân chiến thắng ung thư tạng đặc nhờ liệu pháp tế bào gốc

Từng được tiên lượng “chỉ còn 6 tháng”, nữ bệnh nhân chiến thắng ung thư tạng đặc nhờ liệu pháp tế bào gốc

Năm 2015, bà Nguyễn Thị Chi Mai (Hà Nội) được các bác sĩ Nhật Bản tiên lượng chỉ còn sống không quá 6 tháng do ung thư tái phát, di căn. Quyết định trở về điều trị tại Vinmec bằng phác đồ kết hợp hóa trị và liệu pháp tế bào miễn dịch tự thân đã mở ra bước ngoặt cho cuộc đời bà.
Vingroup khởi công Dự án Khu nhà ở xã hội Bà Điểm tại Tây Bắc thành phố Hồ Chí Minh

Vingroup khởi công Dự án Khu nhà ở xã hội Bà Điểm tại Tây Bắc thành phố Hồ Chí Minh

Ngày 19/11/2026 – Tập đoàn Vingroup khởi công Dự án đầu tư xây dựng Khu nhà ở xã hội xã Bà Điểm với quy mô gần 192 héc ta, thuộc nhóm dự án nhà ở xã hội lớn nhất cả nước. Nằm tại cửa ngõ Tây Bắc thành phố, kết nối với các trục giao thông huyết mạch, dự án được quy hoạch theo mô hình đô thị sinh thái tất cả trong một, đáp ứng nhu cầu mua và thuê nhà lâu dài của hàng chục nghìn người lao động trên địa bàn, tạo động lực thúc đẩy phát triển đô thị và kinh tế bền vững cho TP HCM.
Xem thêm

Multimedia

Việt Nam đóng góp thực chất vào tiến trình xây dựng Cộng đồng ASEAN

Việt Nam đóng góp thực chất vào tiến trình xây dựng Cộng đồng ASEAN

Nhận lời mời của Tổng thống nước Cộng hòa Philippines Ferdinand Romualdez Marcos Jr., Chủ tịch ASEAN năm 2026, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng dẫn đầu đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam ...
[Infographic] 30 năm tổ chức World Vision International tại Việt Nam đồng hành cùng cộng đồng tại Thanh Hóa

[Infographic] 30 năm tổ chức World Vision International tại Việt Nam đồng hành cùng cộng đồng tại Thanh Hóa

Giai đoạn 1996-2026, Tổ chức World Vision International (WVI) đã triển khai nhiều chương trình, dự án tại Thanh Hóa với tổng ngân sách khoảng 63,8 triệu USD, góp phần cải thiện đời sống người ...
[Infographic] Việt Nam - Đan Mạch: 55 năm hữu nghị, hợp tác và phát triển

[Infographic] Việt Nam - Đan Mạch: 55 năm hữu nghị, hợp tác và phát triển

Năm 2026 đánh dấu 55 năm quan hệ ngoại giao Việt Nam - Đan Mạch và bước phát triển mới khi hai nước nâng cấp quan hệ lên Đối tác Chiến lược Toàn diện, mở ...
[Infographic] Chăm lo nạn nhân chất độc da cam/dioxin: Chính sách và những hỗ trợ thiết thực

[Infographic] Chăm lo nạn nhân chất độc da cam/dioxin: Chính sách và những hỗ trợ thiết thực

Công tác chăm sóc, hỗ trợ nạn nhân chất độc da cam/dioxin đạt nhiều kết quả thiết thực trong chăm sóc sức khỏe, cải thiện nhà ở và tạo sinh kế. Nhiệm kỳ 2026-2031, các ...
[Infographic] Chính thức ký kết FTA Việt Nam - EFTA sau 14 năm đàm phán

[Infographic] Chính thức ký kết FTA Việt Nam - EFTA sau 14 năm đàm phán

Ngày 18/10/2026, tại Hà Nội, dưới sự chứng kiến của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng cùng đại diện các nước thành viên Hiệp hội ...
Bí thư Thành uỷ Đà Nẵng Lê Ngọc Quang: Cảm nhận rõ nhất trong tôi lúc này là “trọng trách hành động”

Bí thư Thành uỷ Đà Nẵng Lê Ngọc Quang: Cảm nhận rõ nhất trong tôi lúc này là “trọng trách hành động”

Đà Nẵng vừa đón nhận sự kiện đặc biệt quan trọng với tương lai là Quy hoạch chung đến năm 2050 tầm nhìn 2075 của thành phố đã được Thủ tướng Chính phủ ký ban ...
Nguồn lực quốc tế góp sức giáo dục khí hậu, phục hồi rừng tại Thanh Hóa

Nguồn lực quốc tế góp sức giáo dục khí hậu, phục hồi rừng tại Thanh Hóa

Hơn 11.000 lượt học sinh, sinh viên được tiếp cận giáo dục khí hậu, 44.440 cây tràm được trồng trên diện tích 10 ha rừng tại Vườn Quốc gia Bến En là những kết quả ...
Khỏe thể chất, mạnh tinh thần

Khỏe thể chất, mạnh tinh thần

Giúp các em học sinh chủ động bước vào sân chơi, kết nối với bạn bè và cởi mở hơn với thầy cô, mô hình “Không gian thể thao tăng cường sức khỏe tâm thần” ...
Nếp than mang ấm no về Tà Lao

Nếp than mang ấm no về Tà Lao

Phụ nữ biết xây dựng kênh, mạng xã hội quảng bá văn hóa quê hương; phụ nữ trở thành những tiểu thương có thu nhập ổn định với hàng chục triệu đồng; phụ nữ tham ...
Tuần hoàn xanh ở Tà Rụt: Hướng đi bền vững từ giống lợn đen bản địa

Tuần hoàn xanh ở Tà Rụt: Hướng đi bền vững từ giống lợn đen bản địa

Tận dụng tối đa phụ phẩm nông nghiệp địa phương, dùng nước thải biogas để bón cây trồng, giảm thiểu khai thác củi rừng… Đó là những giá trị thiết thực từ dự án "Chăm ...
[Video] Điều gì giúp những nạn nhân da cam tự viết tiếp cuộc đời?

[Video] Điều gì giúp những nạn nhân da cam tự viết tiếp cuộc đời?

Từ khoản vốn vay sinh kế, học bổng đến cơ hội biểu diễn nghệ thuật, những hỗ trợ thiết thực đang giúp nhiều nạn nhân chất độc da cam từng bước tự lập, phát huy ...
[Video] World Vision hỗ trợ 102 hộ dân Điện Biên sớm ổn định cuộc sống sau mưa lũ

[Video] World Vision hỗ trợ 102 hộ dân Điện Biên sớm ổn định cuộc sống sau mưa lũ

World Vision International tại Việt Nam vừa phối hợp Hội Chữ thập đỏ tỉnh Điện Biên và chính quyền địa phương hỗ trợ khẩn cấp 441 triệu đồng cho 102 hộ gia đình bị ảnh ...
[Video] Càng hiểu càng tin càng sâu sắc

[Video] Càng hiểu càng tin càng sâu sắc

Đó là nhận định của Ngài Rogelio Polanco Fuentes, Đại sứ Cuba tại Việt Nam về quan hệ nhân dân Việt Nam - Cuba.
[Video] Dẫn dắt bằng tuổi trẻ và văn hóa

[Video] Dẫn dắt bằng tuổi trẻ và văn hóa

Đại sứ Lào tại Việt Nam Khamphao Ernthavanh cho rằng, thế hệ trẻ và các hoạt động giao lưu văn hóa sẽ là một trong những phương tiện hữu hiệu dẫn dắt tình hữu nghị ...
[Video] Bế mạc Những ngày Hội đồng Nhân dân thế giới tại Việt Nam 2026: Mở ra chương mới trong hợp tác

[Video] Bế mạc Những ngày Hội đồng Nhân dân thế giới tại Việt Nam 2026: Mở ra chương mới trong hợp tác

Chiều 27/8, sau ba ngày làm việc, sự kiện “Những ngày Hội đồng Nhân dân thế giới tại Việt Nam năm 2026” đã bế mạc, mở ra một chặng đường hợp tác sâu rộng hơn ...