Biển Đông “nóng” thêm vì Sách trắng Quốc phòng Nhật Bản

Theo Reuters, cuốn Sách trắng Quốc phòng sửa đổi vừa được Chính phủ của Thủ tướng Shinzo Abe phê chuẩn ngày 21/7 đã công khai chỉ trích Trung Quốc. Lần đầu tiên, các hình ảnh vệ tinh liên quan đến hoạt động cải tạo phi pháp các bãi đá ở Biển Đông của Trung Quốc được đưa vào một cuốn Sách trắng Quốc phòng của Nhật Bản.

Trước đó, một bản Sách trắng Quốc phòng khác của Nhật Bản đã được đệ trình lên Quốc hội nước này, tuy nhiên các Nghị sĩ Nhật Bản cho rằng, cuốn Sách trắng Quốc phòng đó có lời lẽ quá mềm mỏng đối với Trung Quốc.

Sau đó, Bộ Quốc phòng Nhật Bản đã bổ sung yêu cầu Trung Quốc phải dừng ngay việc cải tạo đảo và xây dựng phi pháp trên Biển Đông mà nước này đã làm trong suốt 2 năm qua.

“Chúng tôi xác nhận thông tin rằng Trung Quốc đã bắt đầu xây dựng các công trình mới trên các bãi đá ở Biển Đông. Chúng tôi phản đối hành động đơn phương của phía Trung Quốc và yêu cầu nước này dừng ngay việc này lại”, Bộ Quốc phòng Nhật Bản nêu rõ.

Nhật Bản đã bày tỏ lo ngại rằng, Trung Quốc có thể biến những công trình xây dựng ở Biển Đông thành các tiền đồn quân sự nhằm hiện thực hóa tham vọng của Trung Quốc trong khu vực. Ngoài ra, các công trình bất hợp pháp này có thể gây ảnh hưởng xấu đến tuyến hàng hải thương mại trọng yếu nơi có tổng kim ngạch thương mại trị giá 5 ngàn tỉ USD đi qua mỗi năm.

Tàu sân bay Liêu Ninh của Trung Quốc

Mặt khác, những chỉ trích của Nhật Bản làm tăng nhận thức về chủ nghĩa bành trướng của Trung Quốc, hỗ trợ các bên liên quan khác gồm Philippines, Malaysia và Việt Nam trong việc đối phó với yêu sách (vô lý, phi pháp) của Bắc Kinh ở Trường Sa.

Trước đó, Nhật Bản và Philippines đã tiến hành 2 cuộc tập trận hải quân chung ở Biển Đông. Tháng 6 vừa qua, Thủ tướng Abe và Tổng thống Philippines Benigno Aquino đã bắt đầu các cuộc đối thoại nhằm cho phép Nhật Bản sử dụng các căn cứ quân sự của Philippines.

Nhật Bản cũng tuyên bố, nước này đã bắt đầu tiến hành các cuộc tuần tra bằng máy bay ở Biển Đông.

Các nhà phân tích cho rằng đằng sau cách tiếp cận trực tiếp của Nhật Bản có thể là một sự thay đổi sâu sắc hơn về nhận thức, thái độ và phản ứng của người Nhật về vị trí, vai trò của mình ở châu Á.

Giáo sư Christopher Hughes - chuyên gia nghiên cứu chính trị quốc tế và Nhật Bản từ Đại học Warwick bình luận: Nếu Nhật Bản sử dụng từ “hiếu chiến" để gọi các hành động của Trung Quốc trong Sách trắng quốc phòng mới thì đó sẽ là một bước tiến về mặt ngôn ngữ.

Đô đốc Scott Swift - Tư lệnh Hạm đội Thái Bình Dương của Hoa Kỳ trực tiếp tuần tra Biển Đông hôm 18/7

Trong một diễn biến liên quan, hôm 18/7, Tư lệnh Hạm đội Thái Bình Dương - Đô đốc Scott Swift, đã trực tiếp chỉ huy tuần tra Biển Đông trên máy bay trinh sát P-8A Poseidon. Đô đốc Scott Swift đã bày tỏ "vô cùng quan ngại" đối với quy mô xây đảo và công sự (bất hợp pháp) do Trung Quốc tiến hành. Ông cho rằng cần phải theo dõi chặt chẽ các diễn biến trên Biển Đông. Bên cạnh đó, Đô đốc Swift đã đảm bảo với các đồng minh của Hoa Kỳ rằng quân đội nước này đã được trang bị đầy đủ và sẵn sàng ứng phó với bất kỳ biến động bất lợi nào trên Biển Đông.

Với những động thái mới đây từ Hoa Kỳ và Nhật Bản, tình hình trên Biển Đông đang ngày một căng thẳng. Dư luận quốc tế lo ngại, tranh chấp lãnh thổ (do Trung Quốc gây ra) kéo dài trong nhiều năm qua ở Biển Đông có thể sẽ tiếp tục gây ra xung đột vũ trang quy mô lớn ở châu Á.

Trọng Sang