Bảo hiểm tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp: Điểm tựa của người lao động

Chỗ dựa thực tế, hữu hình

Tai nạn lao động và bệnh nghề nghiệp (TNLĐ–BNN) vẫn là những rủi ro thường trực, có thể xảy ra với bất kỳ ai, ở bất kỳ ngành nghề nào. Chính vì vậy, chính sách bảo hiểm TNLĐ–BNN đang ngày càng cho thấy vai trò như một “lá chắn” quan trọng, giúp người lao động không đơn độc khi biến cố ập đến.

Vài năm trước, chị N.T.T (Hà Nội) là nhân viên Công ty TNHH MTV Môi trường đô thị Hà Nội bị xe ô tô đâm phải trong khi đẩy xe rác. Vụ tai nạn khiến chị bị chấn thương sọ não, trong khi kẻ gây tai nạn bỏ chạy và đến nay vẫn chưa tìm ra.

Với tỷ lệ tổn thương cơ thể do thương tật là 31%, chị Tin được hưởng trợ cấp BH TNLĐ-BNN theo từng tháng với mức bằng 30% lương cơ sở. Từ năm 2021 đến nay, đều đặn hàng tháng chị đều được nhận được số tiền trợ cấp 447.000 đồng.

Hoặc một trường hợp khác ở Lai Châu là ông N.V.C (Sở Tài chính), gặp rủi ro trên đường đi làm về với mức suy giảm lao động 15%. Tháng 5.2025 vừa qua, ông đã được giải quyết chi trả chế độ một lần với số tiền hơn 162 triệu đồng.

Câu chuyện ở 2 trường hợp trên không phải là cá biệt. Trong những thời khắc mong manh ấy, bảo hiểm TNLĐ–BNN không đơn thuần là một điều khoản trong luật hay một dòng trích nộp bắt buộc, mà trở thành chỗ dựa cụ thể, hữu hình.

Bảo hiểm tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp: Điểm tựa của người lao động. (Ảnh minh họa)

Chính sách không “đóng khung”

Theo thiết kế chính sách, người lao động khi không may bị tai nạn lao động hoặc mắc bệnh nghề nghiệp được bảo đảm nhiều quyền lợi thiết thực: từ chi trả chi phí y tế, trợ cấp một lần hoặc hằng tháng, hỗ trợ phục hồi chức năng lao động, đến hỗ trợ chuyển đổi nghề nếu không thể tiếp tục công việc cũ. Những khoản hỗ trợ này, trong nhiều trường hợp, đã trở thành điểm tựa giúp người lao động và gia đình vượt qua giai đoạn khó khăn nhất.

Điểm đáng chú ý là chính sách không “đóng khung” quyền lợi tại một thời điểm. Người lao động được tổ chức giám định hoặc giám định lại mức suy giảm khả năng lao động khi thương tật, bệnh tật đã điều trị ổn định nhưng vẫn để lại di chứng; khi bệnh tái phát; hoặc với những trường hợp đặc thù không thể điều trị ổn định, việc giám định có thể được thực hiện ngay trong quá trình điều trị. Cách tiếp cận này giúp quyền lợi bảo hiểm bám sát hơn với tình trạng sức khỏe thực tế của người lao động.

Với những người bị suy giảm khả năng lao động từ 5% đến 30%, trợ cấp một lần là khoản hỗ trợ kịp thời để trang trải chi phí điều trị, phục hồi và ổn định cuộc sống. Mức hưởng được tính theo tỷ lệ suy giảm khả năng lao động và tăng dần theo mức độ tổn thương.

Cụ thể, người lao động suy giảm 5% khả năng lao động được hưởng mức trợ cấp bằng năm lần mức lương cơ sở; cứ suy giảm thêm mỗi 1% thì được hưởng thêm 0,5 lần mức lương cơ sở. Ngoài ra, người lao động còn được hưởng thêm khoản trợ cấp tính theo số năm đã đóng vào Quỹ bảo hiểm TNLĐ–BNN. Cách tính này thể hiện rõ nguyên tắc đóng – hưởng, khuyến khích người lao động và doanh nghiệp tham gia đầy đủ, liên tục.

Với những trường hợp suy giảm khả năng lao động từ 31% trở lên, trợ cấp hằng tháng trở thành nguồn thu nhập ổn định, lâu dài. Đây thường là những người không còn khả năng lao động như trước, thậm chí mất hoàn toàn khả năng làm việc.

Theo quy định, người suy giảm 31% khả năng lao động được hưởng mức trợ cấp hằng tháng bằng 30% mức lương cơ sở; cứ suy giảm thêm mỗi 1% thì được hưởng thêm 2% mức lương cơ sở. Song song với đó là khoản trợ cấp bổ sung tính theo số năm đã đóng vào quỹ. Với nhiều gia đình, khoản trợ cấp này không chỉ mang ý nghĩa tài chính mà còn là sự bảo đảm để người lao động yên tâm điều trị, phục hồi.

Từ chi trả đến thúc đẩy phòng ngừa rủi ro

Không dừng lại ở việc chi trả khi tai nạn xảy ra, chính sách bảo hiểm TNLĐ–BNN còn góp phần thúc đẩy phòng ngừa rủi ro. Thông qua các chương trình huấn luyện an toàn, vệ sinh lao động, các cuộc thanh tra, kiểm tra tại doanh nghiệp, cùng nhiều sáng kiến cải thiện điều kiện làm việc, nguy cơ tai nạn và bệnh nghề nghiệp từng bước được nhận diện và hạn chế.

Thực tế triển khai tại nhiều địa phương cho thấy, cùng với việc giải quyết kịp thời chế độ cho người lao động, công tác cải cách thủ tục hành chính, ứng dụng công nghệ thông tin trong lĩnh vực bảo hiểm xã hội cũng được đẩy mạnh, giúp người thụ hưởng tiếp cận chính sách thuận lợi hơn.

Một số địa phương đẩy mạnh chi trả không dùng tiền mặt, phối hợp với Bưu điện tỉnh rà soát để đảm bảo tiền đến tay người hưởng qua tài khoản cá nhân một cách thuận tiện nhất; sử dụng mạng xã hội (Zalo, Facebook) và ứng dụng VssID để tuyên truyền, giúp người lao động tự giám sát quyền lợi của mình.

Song song đó, các cơ quan quản lý cũng tăng cường siết chặt kỷ cương, đề xuất chế tài nghiêm minh đối với các đơn vị trốn đóng bảo hiểm hoặc vi phạm an toàn lao động.

Tựu trung lại, trong bối cảnh tai nạn lao động vẫn là rủi ro khó tránh, bảo hiểm tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp đang từng bước phát huy vai trò như một “lá chắn” an sinh vững chắc. Khi chính sách được thực thi hiệu quả và an toàn lao động thực sự trở thành ưu tiên, người lao động sẽ có thêm niềm tin để yên tâm làm việc, đóng góp cho sự phát triển bền vững của nền kinh tế.

Quy định mới về bảo lưu thời gian đóng bảo hiểm thất nghiệp từ 1/1/2026 Từ ngày 1/1/2026, việc bảo lưu thời gian đóng bảo hiểm thất nghiệp (BHTN) của người lao động được quy định cụ thể, chặt chẽ và thống nhất hơn theo Nghị định số 374/2025/NĐ-CP của Chính phủ ngày 31/12/2025, quy định chi tiết một số điều của Luật Việc làm năm 2025 về bảo hiểm thất nghiệp.

Lá chắn an sinh từ chính sách bảo hiểm tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp Trong bối cảnh tai nạn lao động vẫn là rủi ro thường trực, bảo hiểm tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp không chỉ là cơ chế bù đắp sau sự cố mà đang dần trở thành động lực thúc đẩy phòng ngừa, cải thiện điều kiện làm việc.