Báo chí khơi nguồn lực văn hóa, kiến tạo tương lai Thủ đô

Ngày 15/10, Thành ủy Hà Nội tổ chức Lễ trao Giải Báo chí về phát triển văn hóa và xây dựng người Hà Nội thanh lịch, văn minh lần thứ IX - năm 2026 tại Cung Văn hóa Lao động Hữu nghị Việt Xô. Giải năm nay thu hút 244 tác phẩm của 40 cơ quan, đơn vị báo chí, cho thấy sự quan tâm của giới báo chí đối với lĩnh vực văn hóa và những vấn đề đặt ra trong quá trình phát triển Thủ đô.

Đồng hành của báo chí với Thủ đô

Được tổ chức theo Kế hoạch số 40-KH/TU ngày 27/2/2026 của Ban Thường vụ Thành ủy Hà Nội, giải thưởng hướng tới khuyến khích các tác phẩm có chất lượng, phản ánh đời sống văn hóa và góp phần tuyên truyền, lan tỏa những giá trị Thăng Long - Hà Nội. Qua chín lần tổ chức, hoạt động này từng bước tạo dựng diễn đàn sáng tạo báo chí, kết nối yêu cầu phát triển văn hóa với thực tiễn đời sống xã hội.

Ông Trần Đức Thắng, Bí thư thành uỷ Hà Nội (thứ 4, từ trái qua), trao giải thưởng cho các nhà báo đoạt giải. (Ảnh: Sở VHTTDL Hà Nội)

Để lựa chọn các tác phẩm tiêu biểu, công tác chấm giải được triển khai qua hai vòng sơ khảo và chung khảo. Từ 244 tác phẩm dự thi, Hội đồng sơ khảo lựa chọn 80 tác phẩm vào vòng chung khảo. Ngày 14/9/2026, Hội đồng chung khảo thống nhất bình chọn 34 tác phẩm xuất sắc, gồm một giải Đặc biệt, ba giải A, năm giải B, 10 giải C và 15 giải Khuyến khích. Hai cơ quan báo chí được bình chọn đồng hạng xuất sắc là Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Nội và Thông tấn xã Việt Nam.

Giải năm nay có 37 tác phẩm báo in, 139 tác phẩm báo điện tử và 68 tác phẩm phát thanh, truyền hình. Sự tham gia của các cơ quan báo chí Trung ương, ngành và Hà Nội tạo điều kiện để những vấn đề văn hóa được phản ánh bằng nhiều hình thức, từ bài viết chuyên sâu đến các sản phẩm phát thanh, truyền hình và báo chí đa phương tiện.

Bên cạnh kết quả chuyên môn, kinh nghiệm tổ chức qua chín mùa giải còn có ý nghĩa trong bối cảnh Hà Nội định hướng chuyển sang hoạt động giải báo chí chung của Thành phố từ năm 2027. Việc kế thừa những kinh nghiệm trong vận động tác phẩm, tổ chức chấm chọn và lan tỏa kết quả sẽ góp phần duy trì sự quan tâm của báo chí đối với các nhiệm vụ phát triển của Thủ đô.

Điểm đáng chú ý trong danh sách tác phẩm được vinh danh năm nay là sự đa dạng về đề tài, đồng thời xuất hiện những mối liên hệ giữa bảo tồn giá trị truyền thống với yêu cầu đổi mới và phát triển. Văn hóa không chỉ được nhìn nhận qua di sản, phong tục hay lối sống, mà còn gắn với quy hoạch, quản trị đô thị, không gian sáng tạo và khả năng hình thành các ngành kinh tế mới.

Từ di sản đến quản trị đô thị

Theo Ban tổ chức, giải Đặc biệt được trao cho nhóm tác giả Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Nội với tác phẩm “Khơi nguồn dòng di sản, kiến tạo Hà Nội văn minh”. Ngay từ hướng tiếp cận thể hiện qua nhan đề, tác phẩm đặt di sản trong mối quan hệ với việc kiến tạo diện mạo Thủ đô. Đây cũng là vấn đề có ý nghĩa thực tiễn: bảo tồn không thể chỉ dừng ở gìn giữ những giá trị đã có, mà cần tìm cách để di sản tiếp tục hiện diện trong đời sống đương đại.

Điểm đáng chú ý trong danh sách tác phẩm được vinh danh năm nay là sự đa dạng về đề tài, đồng thời xuất hiện những mối liên hệ giữa bảo tồn giá trị truyền thống với yêu cầu đổi mới và phát triển. (Ảnh: Sở VHTTVL Hà Nội)

Ba giải A mở rộng câu chuyện theo những hướng khác nhau. “Hà Nội trong tầm nhìn 100 năm: Từ mạch nguồn văn hiến đến dáng hình tương lai” của nhóm tác giả Báo Tiền Phong kết nối nền tảng văn hiến với tư duy phát triển dài hạn. “Hà Nội - Hành trình gọi tên những người đã làm nên lịch sử” của nhóm tác giả Báo Quốc phòng Thủ đô hướng sự chú ý tới con người và những đóng góp làm nên lịch sử. Trong khi đó, “Hà Nội: Quản trị mới, gần lòng dân” của nhóm tác giả Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Nội đặt vấn đề quản trị trong mối quan hệ với người dân.

Ở nhóm giải B, các tác phẩm tiếp tục gợi mở khả năng chuyển hóa giá trị văn hóa thành nguồn lực phát triển. “Thủ đô Hà Nội trong tầm nhìn vượt thế kỷ” của Trung tâm Phát thanh - Truyền hình Quân đội và “Hà Nội 100 năm, kiến tạo tương lai từ chiều sâu văn hóa” của Cơ quan Thường trú Thông tấn xã Việt Nam tại Hà Nội cùng hướng tới mối quan hệ giữa nền tảng văn hóa và tương lai đô thị.

Trong khi đó, “Để ẩm thực trở thành ‘đại sứ văn hóa’ Thủ đô” của Báo Quân đội Nhân dân gợi mở tiềm năng quảng bá bản sắc Hà Nội thông qua ẩm thực; “Kinh tế sự kiện: Trụ cột mới của công nghiệp văn hóa” của Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Nội đặt văn hóa trong mối quan hệ với hoạt động kinh tế.

Đáng chú ý, các tác phẩm đoạt giải C đưa câu chuyện văn hóa tới những không gian và vấn đề cụ thể hơn. “Sớm hiện thực hóa giấc mơ nghệ thuật làm giàu không gian công cộng” của Báo Nhân Dân đề cập mối liên hệ giữa nghệ thuật và môi trường đô thị. “15 năm đánh thức Hoàng thành Thăng Long” của Báo Thể thao và Văn hóa - Thông tấn xã Việt Nam hướng về hành trình phát huy giá trị di sản. “Hương ước, quy ước cộng đồng: Những giao kết định hình phong cách ứng xử” của Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Nội gắn văn hóa với những chuẩn mực trong đời sống cộng đồng.

Những ca trực giữa mùa thu Độc lập

Hà Nội những năm 1990 qua ống kính nhiếp ảnh gia Anh