Ươm mầm văn hóa đọc cho trẻ em với “Chuyến tàu kể chuyện”

Mang sách đến vùng khó

Dự án "Hỗ trợ văn học thiếu nhi Việt Nam – Đan Mạch" do Nhà xuất bản Kim Đồng phối hợp với Hội nhà văn Đan Mạch thực hiện. Gần 1 thập kỷ rong ruổi, “Chuyến tàu kể chuyện” chở sách đến cho trẻ em nghèo ở khắp mọi miền của Tổ quốc, khơi dậy ở các em niềm ham đọc.

“Chuyến tàu kể chuyện” đồng hành cùng trẻ em Việt gần 1 thập kỷ qua

Theo bà Lê Thị Dắt, Giám đốc dự án, với mong muốn gieo mầm và phát triển văn học đọc cho trẻ em, dự án thường xuyên tổ chức các “Chuyến tàu kể chuyện”, đem sách đến với thiếu nhi ở khắp các vùng miền trên Tổ quốc, tổ chức chương trình giao lưu, hướng dẫn, giúp học sinh có phương pháp đọc sách và làm văn hiệu quả.

"Hàng năm, Hội nhà văn Đan Mạch cùng các văn nghệ sĩ của Việt Nam tổ chức những "Chuyến tàu kể chuyện". Hành trình vào tận miền Tây Nam Bộ như An Giang, Cần Thơ rồi ra miền Trung như Thanh Hóa, Nghệ An, sau đó ngược lên miền Bắc như Hòa Bình, Sơn La, Phú Thọ, Tuyên Quang… với trẻ em nghèo”, bà Dắt cho biết.

Mỗi điểm tàu dừng chân là một lần nhà văn, người làm sách, họa sĩ… chia sẻ, giao lưu, tặng sách cho bạn đọc nhỏ tuổi. 16 câu lạc bộ bạn đọc được tàu “chở” tới đặt tại các trường tiểu học, nhà văn hóa… Hơn 43 ngàn bản sách đến với các em, chưa kể kinh phí gần 300 triệu đồng để hỗ trợ duy trì hoạt động của các câu lạc bộ bạn đọc.

Trên những chuyến tàu gieo mầm văn hóa đọc ấy, người ta nhiều lần thấy sự đồng hành của các cây bút tên tuổi: Hồ Anh Thái, Phan Thị Thanh Nhàn, Trần Ninh Hồ, Nguyễn Thị Thu Huệ, Sally Altschuler (người Đan Mạch)… Chương trình còn có sự góp mặt của các “cây cọ” nổi tiếng như Tạ Huy Long, Phạm Tô Chiêm, Tạ Lan Hạnh, Kim Duẩn…

Mỗi hành trình, các nhà văn trực tiếp giao lưu và biết được nguyện vọng, mơ ước của độc giả nhí, để có cơ sở làm sách phục vụ chính các em. Đồng thời, qua mỗi lần gặp gỡ, dự án sẽ phát hiện ra những tài năng đặc biệt để hướng dẫn các em trong những sáng tác của mình.

"Chuyến tàu" là cầu nối để độc giả nhí được gặp gỡ các nhà văn, họa sĩ tên tuổi

''Tôi nhớ có lần đến Thanh Hóa, bà con đồng bào đi chân đất lội suối đến tận nơi xem con em của mình được học vẽ và nghe các cô, các chú kể chuyện. Chính họ là nguồn động viên rất lớn để chúng tôi tiếp tục lên đường đến với những em bé ở vùng sâu, vùng xa khác'', bà Dắt tâm sự.

Hay kỷ niệm đáng nhớ trong một chuyến đi Tuyên Quang cách đây 3 năm. Lúc đó là tháng 10, khi cơn bão vừa đi qua nên đường lầy lội, trơn trượt. Ô tô chở đoàn như muốn đổ nhào xuống vực. Ai cũng mệt mỏi nhưng khi lên đến nơi thì một cảnh tượng hết sức ngạc nhiên đang diễn ra: 200 em thiếu nhi từ các bản đang tập tô, tập vẽ mặc cho bên ngoài nước suối đổ ào ào và những trận gió rít mạnh như muốn đánh tung tất cả. Lúc đó những nhà văn Đan Mạch rất cảm động và hiểu được rõ hơn niềm ''khát sách'' của thiếu nhi miền núi Việt Nam. Vì thế, hàng năm tại các câu lạc bộ này, Chính phủ Đan Mạch liên tục tặng 300 đầu sách cùng 200 đầu sách của Nhà xuất bản Kim Đồng để các em luôn có sách mới đọc và tìm hiểu.

Thắp niềm đam mê trong tâm hồn trẻ thơ

Chương trình không chỉ dừng lại ở việc giao lưu, trò chuyện cùng các em mà quan trọng hơn là khơi gợi được tình yêu, niềm đam mê và sự sáng tạo trong tâm hồn trẻ thơ.

Họa sĩ Tạ Huy Long (Nhà xuất bản Kim Đồng) cho biết: ''Trẻ em có tư duy khác với người lớn nên có những phát hiện rất thú vị và đúng là chỉ các em mới nghĩ như thế. Ví dụ, các em có thể vẽ một con cá lớn đang bơi tung tăng giữa dòng nước nhưng trong bụng nhìn rõ con cá con với giải thích ''con cá mẹ đang mang bầu con cá con'', hay vẽ con sâu mà trên mình chi chít những ổ điện.

“Chuyến tàu kể chuyện” còn ươm mầm, hỗ trợ những tài năng nghệ thuật nhí

Cũng có khi là vẽ con bò sữa nhưng ở bên cạnh lại có chi chít những chấm đen và con bò không chỉ có 4 chân mà rất nhiều chân bởi các em nói rằng nhiều chân để chạy nhanh hơn; trên cơ thể con bò bé quá nên không vừa hết chấm đen vì thế các em phải xếp ra bên ngoài... Những lý giải đó của các em là phi thực tế. Tuy nhiên, nó đúng với tư duy của trẻ và lại vô cùng ''hợp lý” trong mắt của trẻ thơ''.

Từ sự ươm mầm, hỗ trợ của dự án, bạn đọc nhỏ tuổi nhiều nơi cầm bút viết những tác phẩm tuổi thơ của mình. Câu lạc bộ Hoa Thạch Thảo (Hà Tĩnh) cho ra mắt 2 tập sách và nhiều tranh vẽ thể hiện sự hồn nhiên của lứa tuổi.

Bạn đọc ở câu lạc bộ Con thuyền (An Giang) tự sáng tạo ra mô hình Góc đọc sách mỗi tuần, chuyển sách đến một lớp học để bạn nào cũng có tác phẩm đọc. Sau mỗi chuyến đi như thế, số sách trong thư viện câu lạc bộ lại tăng lên vì các bạn tự đóng góp.

Nhìn về những “chuyến tàu”, ông Phạm Quang Vinh – Giám đốc Nhà xuất bản Kim Đồng cho biết: Hoạt động của các câu lạc bộ bạn đọc thực sự trở thành người bạn thân thiết, đem đến cho trẻ em ở nhiều vùng miền niềm vui đọc sách và khuyến khích các em tìm hiểu, khám phá tri thức thế giới xung quanh.

Giai đoạn 2 của dự án (2011 – 2015) sắp kết thúc, người quan tâm đến văn hóa đọc lại băn khoăn, tiếc nuối những “chuyến tàu” mang sách và niềm say mê đọc đến cho trẻ nghèo. Tuy nhiên, ông Vinh khẳng định, Nhà xuất bản Kim Đồng sẽ cố gắng duy trì các hoạt động này tới năm 2017.

Mạnh Phúc