Tương ớt Chinsu bị Nhật thu hồi: Nguy cơ nằm ở "con số 300" trên vỏ chai!

Trong mấy ngày nay, dư luận Việt Nam đang xôn xao vụ hơn 18 ngàn chai tương ớt nhãn hiệu Chin-su sản xuất tại Việt Nam bị trung tâm y tế công cộng thành phố Osaka yêu cầu thu hồi vì vi phạm Luật Vệ sinh thực phẩm và Luật Nhãn thực phẩm.

Phía Nhật cho rằng nhà nhập khẩu đã không ghi rõ trên nhãn phụ (tiếng Nhật) rằng số tương ớt này có chứa axít Benzoic, vốn không được phép sử dụng trong tương ớt ở Nhật Bản.

Lượng axít Benzoic được kiểm tra trong 3 lô hàng lần lượt là 410 mg/kg, 420 mg/kg và 450 mg/kg.

Axít Benzoic đã được nghiên cứu nhiều và từ rất lâu. Sau khi ăn, axít Benzoic và Natri Benzoate được hấp thu nhanh trong hệ tiêu hóa đường ruột và được chuyển hóa trong gan bằng cách gắn kết với glycine để tạo thành axít hippuric, được nhanh chóng thải ra ngoài qua nước tiểu.

Ở chuột, ngưỡng an toàn (không quan sát thấy tác dụng phụ) của chất này được xác định là 1.310 mg/kg.

Ngoài ra, trên hai thí nghiệm khác quan sát trong thời gian dài trên chuột cũng cho thấy không có tác dụng gây ung thư của chất này.

Dựa trên các kết quả nghiên cứu cho tới hiện nay kết luận là chất này thuộc nhóm không gây ung thư.

Đối với người, lượng axít Benzoic được xem là an toàn là dưới 5 mg/kg/ngày qua đường ăn uống, hay nói cách khác là 1 người nặng 50 kg có thể tiêu thụ khoảng 250 mg axít Benzoic trong một ngày. Nếu thực phẩm chứa 500 mg/kg axít Benzoic thì một người 50 kg có thể tiêu thụ an toàn khoảng nửa kg thực phẩm đó mỗi ngày.

Ở nhiều nước trên thế giới (trong đó có Mỹ và Việt Nam), lượng axít Benzoic được quy định cho vào thực phẩm không quá 1.000 mg/kg.

Dựa vào kết quả kiểm nghiệm trên, chúng ta thấy lượng axít Benzoic trong chai tương ớt Chin-su vẫn đạt mức yêu cầu. Nhưng tại sao Nhật lại cấm trong tương ớt nhưng vẫn cho sử dụng ở những sản phẩm khác như bơ thực vật, xi rô, nước ngọt, nước tương?

Để trả lời cho câu hỏi này, chúng ta nên biết: các quy chuẩn về thực phẩm của các nước là khác nhau. Dựa trên các kiến thức khoa học, các nghiên cứu về độc tố, độ an toàn của các chất/hợp chất mà hội đồng khoa học của từng nước ở các tổ chức chính phủ phụ trách về an toàn thực phẩm sẽ đưa ra tiêu chuẩn riêng cho nước mình.

Luật có thể khắt khe hơn ở nước này nhưng dễ hơn ở nước khác là chuyện bình thường, do vậy khi nhập khẩu sang nước nào đó thì nhà sản xuất phải chấp hành luật về an toàn thực phẩm của nước đó.

Một câu hỏi khác được đặt ra ở đây là tại sao các nhà khoa học ở Nhật sợ axít Benzoic trong chai tương ớt?

Đó là vì axít Benzoic có thể tương tác với vitamin C để tạo thành Benzen.

Chúng ta sẽ tìm hiểu các thông tin khoa học trước khi quay lại trả lời câu hỏi này.

Benzen - một hợp chất nguy hiểm

Benzen được sử dụng nhiều trong các phòng thí nghiệm và trong các ngành công nghiệp liên quan đến tổng hợp hóa chất, sợi polymer. Trong nghiên cứu về ung thư, Benzen được biết là một chất có khả năng gây ung thư, đặc biệt là ung thư máu, nằm trong nhóm 1 theo phân loại của Tổ chức nghiên cứu ung thư quốc tế (IARC). Các chất trong nhóm này đã có đầy đủ chứng cứ về khả năng gây ung thư trên người.

Các nghiên cứu cho thấy nếu một người liên tục tiếp xúc với môi trường có nồng độ Benzen khoảng 1-2 ppm (part per million - phần triệu) trong suốt 40 năm có thể tăng nguy cơ ung thư bạch cầu (leukemia).

Trẻ em có nhiều nguy cơ hơn vì chúng có khả năng hấp thu chất ô nhiễm mạnh hơn người lớn trong cùng một điều kiện môi trường. So với người lớn, người ta ước tính trẻ em có thể hấp thu chất ô nhiễm gấp 2, 3 lần trong không khí và gấp hơn 6 lần trong thức ăn.

Cho đến nay quy định về hàm lượng Benzen có trong nước uống/nước giải khát của tổ chức y tế thế giới (WHO) là 10 ppb (part per billion, phần tỉ), của Mỹ là 5 phần tỉ và của châu Âu là 1 phần tỉ.

(st) Sự hiện diện của Benzen trong thực phẩm

Vào năm 1990, Cơ quan quản lý thuốc và thực phẩm Hoa Kỳ (FDA) lần đầu tiên nhận biết sự hiện diện của Benzen có trong sản phẩm nước uống. Khi ấy nước uống đóng chai của hãng Perrier đang bán ở Mỹ bị ghi nhận là có hàm lượng thấp Benzen, khiến nó bị thu hồi trên toàn nước Mỹ.

Thông tin đăng trên tờ New York Times ngày 10/02/1990

Từ đó, FDA và ngành công nghiệp nước giải khát bắt đầu quan tâm nhiều hơn đến hiện tượng này và đã thực hiện nhiều nghiên cứu để tìm ra câu trả lời.

Vào năm 1993, hai nhà khoa học Gardner và Lawrence công bố một nghiên cứu cho thấy trong một số sản phẩm nước giải khát chứa thành phần muối của axít Benzoic và axít Ascorbic (Vitamin C) có thể chuyển hóa thành Benzen ở nồng độ thấp. Lượng Benzen này sinh ra từ phản ứng của muối Benzoate, axít Ascorbic và các ion kim loại như đồng, sắt có trong thực phẩm.

Phản ứng này sẽ xảy ra nhanh hơn ở nhiệt độ cao hoặc dưới ánh sáng có chứa UV (trong ánh nắng mặt trời lúc nào cũng có tia UV, bạn lưu ý).

Axít Benzoic và axít Ascorbic (Vitamin C) được sử dụng rất nhiều trong thực phẩm, chúng được thêm vào để bảo quản thực phẩm lâu dài.

+ Axít Benzoic (mã số 210) rất khó tan trong nước, nhưng có thể kìm hãm sự sinh sản của nhiều loại vi sinh vật. Tuy nhiên vì tính chất khó tan nên người ta thường sử dụng muối của nó là Natri Benzoate (mã số 211) để thay thế vì muối này tan rất tốt trong nước, cao gấp 200 lần so với axít Benzoic.

Một điều thú vị là bản thân muối Natri Benzoate không có tác dụng bảo quản thực phẩm như axít Benzoic. Tuy nhiên khi được hòa vào thực phẩm hay nước uống trong môi trường axít (pH < 3,5) nó sẽ hình thành axít Benzoic dạng không phân tách và có tác dụng bảo quản thực phẩm.

Ngoài muối Natri Benzoate, người ta còn sử dụng muối Kali Benzoate (mã số 212), Canxi Benzoate (mã số 213).

Hiện nay theo tiêu chuẩn của Mỹ và nhiều nước khác trên thế giới (trong đó có Việt Nam), hàm lượng cho phép của axít Benzoic hoặc các muối của nó trong thực phẩm là không quá một phần ngàn (0,1%) hay nói cách khác là không quá 1.000 mg trong 1kg thực phẩm. Tùy theo từng quốc gia mà có những quy định cụ thể hơn về nồng độ này.

+ Axít Ascorbic (mã số 300) còn có tên gọi thông dụng hơn là vitamin C, dễ tan trong nước, được sử dụng rộng rãi trong công nghiệp thực phẩm và được sử dụng làm chất phụ gia để bảo quản nhờ vào đặc tính chống oxi hóa. Các dạng muối của nó như Natri Ascorbate (mã số 301), Canxi Ascorbate (mã số 302) cũng được sử dụng với mục đích trên. Vì hợp chất này không độc nên không có hàm lượng cụ thể giới hạn trong thực phẩm. Hầu hết các nước trên thế giới chỉ khuyến cáo cho vào thực phẩm với lượng vừa đủ.

(st) Loại tương ớt vừa bị trả về có nguy cơ gây ung thư không?

Quay lại lo ngại của người tiêu dùng hiện nay là dùng loại tương ớt vừa bị trả về có nguy cơ gây ra ung thư không.

Dựa trên các bằng chứng khoa học cho đến hiện nay thì sự lo ngại này là có cơ sở! Đó là khả năng tạo ra Benzen trong sản phẩm. Vì vitamin C là thành phần có thể tìm thấy trong nhiều loại thực vật trong tự nhiên và cao ở ớt: khoảng 2.400 mg/kg so với dâu là 580 mg/kg; cam là 530 mg/kg; cà chua là 140 mg/kg.

Hơn nữa, trong thành phần bổ sung các chất phụ gia thì sản phẩm tương ớt Chin-su còn bổ sung thêm Vitamin C dưới dạng chất chống oxi hóa với mã số 300!

Người tiêu dùng cung cấp

Do vậy, dựa trên các bằng chứng khoa học nêu trên và các số liệu ghi nhận được ở đây, cho thấy nguy cơ thực sự của sản phẩm này không phải là từ lượng axít Benzoic trong sản phẩm mà là sự tạo thành Benzen của axít Benzoic với thành phần Vitamin C có trong ớt và trong chính phụ gia mang mã số 300 mà nhà sản xuất thêm vào.

Hiện nay theo quy chuẩn an toàn thực phẩm của Việt Nam, thành phần trong tương ớt Chin-su vẫn thỏa mãn được yêu cầu. Việc hiện diện 2 chất bảo quản axít Benzoic và Vitamin C trong tương ớt Chin-su chưa thể khẳng định có đủ để tạo ra chất Benzen với nồng độ nguy hiểm gây ung thư hay không. Tuy nhiên đây vẫn là một yếu tố nguy cơ đáng lưu ý từ góc độ khoa học.

Mong nhà sản xuất và các cơ quan có thẩm quyền sớm có động thái về việc minh bạch các quy chuẩn có liên quan đến Benzen để người tiêu dùng an tâm.

Không chỉ tương ớt, còn có rất nhiều thực phẩm chế biến sẵn khác có chứa chất bảo quản. Bạn đọc nên để tâm đọc thành phần sản phẩm trước khi mua, đối chiếu, so sánh và giới hạn lượng chất bảo quản đưa vào cơ thể từ nhiều nguồn thực phẩm khác nhau (có thể sử dụng bảng đối chiếu từ link đầu tiên trong phần tài liệu tham khảo). Điều này không chỉ giúp bạn đọc có thói quen dinh dưỡng lành mạnh, khoa học mà còn giúp giảm nguy cơ ung thư.

Một chai tương ớt sản xuất ở Mỹ, trong thành phần không có Axít Benzoic.

Benzoic trong tương ớt có gây ung thư không? Vì sao VN, Nhật, Châu Âu/Mỹ ứng xử khác nhau? Trong vụ hơn 18.000 chai tương ớt Chinsu của tập đoàn Masan bị thu hồi ở Nhật Bản, có 2 vấn đề mấu chốt được ...

Cách nhận biết axit benzoic trong thực phẩm Liên quan sự việc tương ớt Chinsu bị thu hồi ở Nhật Bản vì chứa axit benzoic, vấn đề nhiều người quan tâm hiện nay ...

Bộ Y tế thông tin mới nhất vụ 18.000 chai tương ớt Chinsu bị Nhật Bản thu hồi Theo quy định của Bộ Y tế về quản lý phụ gia thực phẩm, được phép sử dụng axit benzoic (INS 210) và axit sorbic ...

Axit benzoic trong chinsu là chất gì mà Việt Nam cho phép, Nhật Bản lại cấm? Tương ớt Chin-su hiện chứa từ 0,41g/kg đến 0,45g/kg axit benzoic, liều lượng này được phép dùng ở Việt Nam nhưng lại bị cấm ở Nhật ...