Tổng Thư ký Hội hữu nghị Brazil - Việt Nam: Quốc hội khóa XVI sẽ tiếp tục thúc đẩy Việt Nam phát triển

- Việt Nam đang hoàn tất những khâu chuẩn bị cuối cùng cho ngày bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026-2031. Là một người bạn của Việt Nam, ông theo dõi sự kiện chính trị quan trọng này như thế nào?

- Như tôi đã viết trong cuốn sách "Hồ Chí Minh: Cuộc đời và sự nghiệp vị lãnh tụ giải phóng dân tộc Việt Nam", kể từ khi Đảng Cộng sản Việt Nam được thành lập năm 1930, Đảng đã kiên định và nhất quán khẳng định vai trò của mình như một lực lượng chính trị chân chính, có uy tín và năng lực lãnh đạo, luôn trung thành với các mục tiêu và lý tưởng cách mạng của Đảng cũng như của toàn thể dân tộc Việt Nam: độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội.

Trong suốt 96 năm qua, Đảng luôn đồng hành cùng dân tộc. Dưới sự lãnh đạo của Ban Chấp hành Trung ương và Chủ tịch Hồ Chí Minh, cùng với sự chỉ đạo trực tiếp, liên tục của Bộ Chính trị, Ban Bí thư và các Tổng Bí thư qua các thời kỳ, nhân dân Việt Nam đã đạt được nhiều thành tựu to lớn, dù phải đối mặt với những thử thách hết sức khắc nghiệt trong lịch sử: từ cuộc đấu tranh giành độc lập năm 1945 và thống nhất đất nước năm 1975, đến công cuộc Đổi mới, xây dựng, phát triển đất nước theo con đường xã hội chủ nghĩa từ năm 1986.

Những ngày đầu năm 2026, khắp các vùng miền Việt Nam tràn ngập không khí phấn khởi đón Tết Nguyên đán truyền thống và chào mừng thành công của Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng Cộng sản Việt Nam, đất nước các bạn cũng đang chuẩn bị bầu ra các nhà lãnh đạo chính trị chủ chốt.

Nhà báo, nhà sử học Pedro de Oliveira, Tổng Thư ký Hội hữu nghị Brazil - Việt Nam. (Ảnh: KT)

- Theo ông, sự kiện này có ý nghĩa như thế nào đối với đời sống chính trị và quá trình phát triển của Việt Nam?

- Việc bầu ra đội ngũ lãnh đạo mới của đất nước chắc chắn sẽ tiếp tục thúc đẩy công cuộc xây dựng và chỉnh đốn Đảng, một quá trình đã đạt được nhiều kết quả mang tính đổi mới. Kỷ luật của Đảng được thực thi nghiêm minh; cuộc đấu tranh phòng, chống tham nhũng, lãng phí và các biểu hiện tiêu cực được đẩy mạnh với quyết tâm chính trị rất cao, theo nguyên tắc "không có vùng cấm, không có ngoại lệ".

Phương thức lãnh đạo và cầm quyền của Đảng tiếp tục được đổi mới theo hướng ngày càng khoa học, dân chủ, hiệu lực và hiệu quả. Những kết quả này khẳng định sự đoàn kết, đồng thuận và quyết tâm cao của toàn Đảng, toàn dân và toàn hệ thống chính trị trong việc xây dựng Đảng Cộng sản Việt Nam trong sạch, vững mạnh, đồng thời nhận được sự ủng hộ rộng rãi và đánh giá tích cực của cán bộ, đảng viên và toàn xã hội.

Đáng chú ý, lần đầu tiên Việt Nam triển khai mô hình chính quyền hai cấp, ở cả cấp trung ương và địa phương (cấp tỉnh và cấp xã). Cuộc cải cách hành chính quan trọng này nhằm tinh gọn bộ máy nhà nước, giảm số lượng đơn vị hành chính cấp tỉnh và cấp xã, đồng thời bỏ cấp hành chính trung gian cấp huyện và sắp xếp lại tổ chức của quân đội, công an, các cơ quan thanh tra, tòa án, viện kiểm sát và các cơ quan quản lý theo ngành dọc ở địa phương.

- Ông hãy chia sẻ về sự khác biệt giữa bầu cử ở Brazil và bầu cử ở Việt Nam?

- Những khác biệt trong phương thức và thực tiễn tổ chức bầu cử ở Brazil tại các cấp chính quyền phản ánh sâu sắc đặc trưng văn hóa và hệ thống chính trị của Brazil, đồng thời gắn liền với cách thức phân bổ quyền lực chính trị ở mỗi quốc gia. Việt Nam là một nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa, Đảng Cộng sản giữ vai trò lãnh đạo.

Hệ thống chính trị - đảng phái của Brazil được tổ chức theo mô hình cộng hòa liên bang theo chế độ tổng thống, với cơ quan lập pháp lưỡng viện và một hệ thống đa đảng phân tán, đòi hỏi việc hình thành các liên minh chính trị để điều hành đất nước.

Brazil là một nước Cộng hòa Liên bang với sự phân quyền giữa ba nhánh quyền lực: hành pháp, lập pháp và tư pháp. Tổng thống là nguyên thủ quốc gia đồng thời là người đứng đầu chính phủ, được bầu trực tiếp bởi cử tri với nhiệm kỳ bốn năm.

Cơ quan lập pháp quốc gia là Quốc hội (National Congress), một cơ quan lưỡng viện gồm: Hạ viện (Chamber of Deputies) - đại diện cho nhân dân theo tỷ lệ dân số; Thượng viện Liên bang (Federal Senate) - đại diện cho 26 bang và quận liên bang.

Brazil có hệ thống đa đảng với số lượng đảng chính trị rất lớn. Năm 2025 có 35 đảng được đăng ký chính thức. Sự phân mảnh đảng phái là một đặc điểm nổi bật và kéo dài của hệ thống chính trị Brazil, đặc biệt gia tăng kể từ quá trình tái dân chủ hóa.

Hệ thống bầu cử theo tỷ lệ với danh sách mở đối với cơ quan lập pháp là một trong những yếu tố khuyến khích sự phân mảnh này, đồng thời làm nổi bật vai trò cá nhân của các chính trị gia.

Do mức độ phân mảnh cao của hệ thống đảng phái, đảng của tổng thống được bầu hiếm khi giành được đa số ghế trong Quốc hội. Vì vậy, để điều hành đất nước, tổng thống cần xây dựng và duy trì một liên minh rộng rãi giữa các đảng trong Quốc hội. Cơ chế này thường được gọi là “chế độ tổng thống liên minh” (coalition presidentialism).

Mô hình này, dựa trên quá trình thương lượng và phân chia quyền lực giữa các đảng trong liên minh cầm quyền, giúp bảo đảm khả năng điều hành của chính phủ. Tuy nhiên, nó cũng bộc lộ một số hạn chế, như nguy cơ bất ổn chính trị, tình trạng phân bổ lợi ích mang tính bảo trợ chính trị, cũng như rủi ro tham nhũng.

Hệ thống chính trị Brazil cũng chịu tác động của nhiều hiện tượng khác như: sự biến động lớn trong lựa chọn đảng phái của cử tri, liên hệ tương đối yếu giữa các đảng và xã hội (do truyền thống lãnh đạo mang tính cá nhân), và tình trạng các nghị sĩ thay đổi đảng phái khá thường xuyên, dù pháp luật đã có những nỗ lực nhằm hạn chế hiện tượng này.

Ông Pedro de Oliveira nhận giải Nhất loại hình Sách, ngôn ngữ tiếng Bồ Đào Nha, Giải thưởng toàn quốc về thông tin đối ngoại lần thứ VIII, ngày 05/11/2022. (Ảnh: Minh Quyết)

- Ông kỳ vọng gì vào Quốc hội Việt Nam khóa XVI trong việc thúc đẩy sự phát triển của đất nước và tăng cường hợp tác giữa Việt Nam với các quốc gia khác, trong đó có Brazil?

- Theo quan sát của tôi và qua các hội thảo được tổ chức tại Đại sứ quán Việt Nam tại Brazil, tôi tin rằng Quốc hội mới và các nhà lãnh đạo mới được bầu sẽ tiếp tục phát huy những thành tựu quan trọng mà nhân dân Việt Nam đã đạt được.

Ổn định kinh tế vĩ mô được duy trì; lạm phát, nợ công và thâm hụt ngân sách được kiểm soát hiệu quả. Cán cân thương mại liên tục đạt thặng dư cao. Tốc độ tăng trưởng GDP bình quân giai đoạn 2021-2025 đạt khoảng 6,3% mỗi năm, thuộc nhóm cao nhất thế giới.

Năm 2025, quy mô GDP của Việt Nam vượt 510 tỷ USD, cao gấp 1,47 lần so với năm 2020; thu nhập bình quân đầu người vượt 5.000 USD, đưa Việt Nam vào nhóm quốc gia có thu nhập trung bình cao. Chất lượng tăng trưởng được cải thiện; cơ cấu kinh tế chuyển dịch tích cực theo hướng hiện đại hóa với sự gia tăng tỷ trọng của công nghiệp và dịch vụ.

Nhiều dự án tồn đọng kéo dài và các tổ chức hoạt động kém hiệu quả trước đây đã được xử lý; hệ thống kết cấu hạ tầng được mở rộng đồng bộ với nhiều dự án quy mô lớn và có ý nghĩa chiến lược quốc gia được đưa vào vận hành.

Khu vực kinh tế tư nhân được khuyến khích phát triển mạnh mẽ, trở thành một động lực quan trọng của nền kinh tế, với sự xuất hiện của nhiều tập đoàn tư nhân lớn có khả năng cạnh tranh trên thị trường quốc tế.

Trong lĩnh vực văn hóa, xã hội và phát triển con người cũng đạt được nhiều tiến bộ đáng kể; hệ thống an sinh xã hội và mức sống của người dân được cải thiện rõ rệt. Các chính sách phát triển con người toàn diện được triển khai hiệu quả; Chỉ số Phát triển Con người (HDI) của Việt Nam tăng đáng kể, đạt 0,766, tăng 14 bậc và gia nhập nhóm quốc gia có mức phát triển cao. Đồng thời, thứ hạng của Việt Nam trong Chỉ số Hạnh phúc Thế giới tăng 33 bậc, lên vị trí 46 trong số 143 quốc gia.

Giáo dục và đào tạo được cải cách căn bản; khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được thúc đẩy mạnh mẽ.

- Ông kỳ vọng gì vào sự kiện bầu cử này tại Việt Nam?

- Tôi tin tưởng rằng, Quốc hội mới được bầu sẽ tiếp tục triển khai kế hoạch thực hiện các mục tiêu phát triển bền vững Việt Nam, qua đó tiếp tục trở thành một hình mẫu cho thế giới về cách một đất nước đoàn kết có thể bảo vệ mình trước mọi hình thức can thiệp, giữ vững chủ quyền và tiếp tục xây dựng chủ nghĩa xã hội.

- Trân trọng cảm ơn ông!

Tiến sĩ Michael Parsons (Australia): Ngày bầu cử ở Việt Nam mang không khí lễ hội

Bầu cử tại Việt Nam qua góc nhìn của bạn bè quốc tế: Nền tảng cho ổn định và hợp tác