Tin quốc tế ngày 30/5: Nga thúc đẩy liên minh AI quốc tế, Liên hợp quốc cảnh báo bảo vệ trẻ em trên mạng xã hội là ưu tiên cấp bách

Nga thúc đẩy liên minh AI quốc tế, đề xuất xây dựng hạ tầng tính toán chung

Theo Đài RT, Tổng thống Nga Vladimir Putin ngày 28/5 công bố kế hoạch mở rộng hợp tác quốc tế trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo (AI), đồng thời đề xuất sáng kiến toàn cầu mới nhằm phát triển các hệ thống AI và hạ tầng tính toán dùng chung, trong bối cảnh cuộc cạnh tranh công nghệ giữa các cường quốc ngày càng gia tăng.

Phát biểu tại Diễn đàn Kinh tế Á - Âu diễn ra tại thành phố Astana (Kazakhstan), ông Putin cho biết Nga đã tham gia thành lập một liên minh AI quốc tế quy tụ các nhà khoa học, giới học thuật và cộng đồng doanh nghiệp từ nhiều quốc gia. Đồng thời, Nga cũng đề xuất tổ chức một hội nghị quốc tế cấp cao về AI vào năm tới nhằm thúc đẩy hợp tác đa phương trong lĩnh vực này.

Tổng thống Nga Vladimir Putin phát biểu tại Diễn đàn Kinh tế Á - Âu ở Astana, Kazakhstan. (Ảnh: Điện Kremlin)

Theo Tổng thống Nga, hội nghị dự kiến tập trung vào ba ưu tiên chính gồm: phát triển các mô hình AI mang tính chủ quyền, xây dựng hệ thống hạ tầng tính toán và năng lượng liên kết giữa các quốc gia, cũng như điều chỉnh công nghệ AI phù hợp với đặc thù và nhu cầu của từng địa phương.

Nhấn mạnh lợi thế cạnh tranh của Nga trong lĩnh vực AI, ông Putin cho rằng nước này sở hữu nền tảng khoa học mạnh, hệ thống giáo dục phát triển cùng nguồn năng lượng dồi dào - những yếu tố then chốt để vận hành các trung tâm dữ liệu và hệ thống tính toán quy mô lớn. “Việc phát triển trí tuệ nhân tạo đòi hỏi mức tiêu thụ năng lượng khổng lồ”, ông Putin nói, đồng thời nhắc tới năng lực phát điện hạt nhân, thủy điện và các nguồn năng lượng truyền thống của Nga như một lợi thế chiến lược.

Bên cạnh yếu tố hạ tầng, ông Putin cũng nhấn mạnh yêu cầu bảo đảm chủ quyền công nghệ. Theo ông, Nga hiện nằm trong nhóm số ít quốc gia có khả năng tự phát triển hệ sinh thái AI nội địa và đủ nguồn lực để đầu tư cho các dự án quy mô lớn trong lĩnh vực này.

Đề cập đến tác động xã hội của AI, Tổng thống Putin cảnh báo công nghệ này sẽ làm thay đổi sâu sắc thị trường lao động toàn cầu khi quá trình tự động hóa ngày càng thay thế con người ở nhiều lĩnh vực. Hiện một số doanh nghiệp lớn của Nga đã đẩy mạnh phát triển các mô hình AI nội địa. Trong đó, Yandex và Sberbank được xem là hai đơn vị đi đầu trong cuộc đua công nghệ AI tại Nga.

Theo hãng tin Tass, Yandex mới đây đã giới thiệu mô hình ngôn ngữ lớn Alice AI LLM Flash, được thiết kế để tối ưu hóa đối thoại tốc độ cao và xử lý dữ liệu. Doanh nghiệp này cho biết mô hình mới đạt kết quả vượt trội hơn GPT-4.5 mini của OpenAI trong 56% các bài kiểm tra liên quan tới tác vụ doanh nghiệp.

Liên hợp quốc cảnh báo bảo vệ trẻ em trên mạng xã hội là ưu tiên cấp bách

Việc trẻ em đối mặt với nguy cơ nghiện mạng xã hội, xâm phạm quyền riêng tư hay ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe tinh thần không phải là hệ quả tất yếu của công nghệ, mà bắt nguồn từ cách các nền tảng được thiết kế và vận hành. Đây là cảnh báo được Cao ủy Nhân quyền Liên hợp quốc Volker Turk đưa ra trong bối cảnh nhiều quốc gia đang tăng cường siết chặt quản lý không gian mạng đối với trẻ vị thành niên.

Theo Hãng tin AFP ngày 29/5, phát biểu nhân dịp Văn phòng Cao ủy Nhân quyền Liên hợp quốc công bố bộ nguyên tắc “Bảo vệ an toàn trực tuyến cho trẻ em”, ông Volker Turk nhấn mạnh mạng xã hội mở ra nhiều cơ hội cho trẻ em trong học tập, sáng tạo và kết nối cộng đồng, song đồng thời cũng đặt các em trước hàng loạt rủi ro liên quan đến an toàn, quyền riêng tư và sức khỏe tâm thần.

Các thanh thiếu niên tại Bonn, Đức, dùng điện thoại di động khi tụ họp với bạn bè. (Ảnh: Reuters)

Ông Turk cho rằng nhiều nguy cơ hiện nay không đơn thuần xuất phát từ việc trẻ sử dụng công nghệ, mà đến từ chính mô hình thiết kế và kinh doanh của các nền tảng số. Những tính năng như cuộn vô tận (infinite scroll), tự động phát nội dung (autoplay) hay hệ thống thông báo liên tục được xây dựng nhằm kéo dài thời gian người dùng ở lại nền tảng, nhưng đồng thời làm gia tăng nguy cơ gây nghiện và tác động tiêu cực đến trẻ em.

“Việc tăng cường bảo vệ trẻ em trên không gian mạng là một ưu tiên cấp bách. Chúng ta không chỉ phải hành động, mà còn phải hành động đúng cách”, ông Turk nhấn mạnh.

Phát biểu này được đưa ra trong bối cảnh nhiều quốc gia trên thế giới đang gia tăng kiểm soát hoạt động của trẻ vị thành niên trên mạng xã hội. Tháng 12/2025, Australia trở thành quốc gia đầu tiên yêu cầu các nền tảng công nghệ lớn xóa tài khoản của người dùng dưới 16 tuổi.

Tuy nhiên, theo Cao ủy Nhân quyền Liên hợp quốc, việc chỉ tập trung vào giới hạn độ tuổi chưa thể xử lý tận gốc vấn đề. Ông cảnh báo trẻ em hoàn toàn có thể tìm cách vượt qua các rào cản kỹ thuật hoặc chuyển sang sử dụng những nền tảng ít được kiểm soát hơn, từ đó đối mặt với nhiều nguy cơ mới. Thay vì chỉ hạn chế quyền truy cập, Liên hợp quốc kêu gọi các quốc gia yêu cầu doanh nghiệp công nghệ tích hợp cơ chế bảo vệ trẻ em ngay từ giai đoạn thiết kế sản phẩm, đồng thời tăng cường trách nhiệm giải trình đối với các hành vi gây hại trên môi trường số.

Ông Turk cũng lưu ý rằng cấm hoàn toàn trẻ em sử dụng mạng xã hội không phải là giải pháp toàn diện. Theo ông, việc hạn chế tiếp cận các nền tảng thiếu an toàn chỉ nên là một phần trong chiến lược rộng lớn hơn nhằm xây dựng môi trường số lành mạnh cho trẻ.

Bộ nguyên tắc “Bảo vệ an toàn trực tuyến cho trẻ em” do Văn phòng Cao ủy Nhân quyền Liên hợp quốc công bố ngày 29/5 đề xuất nhiều biện pháp cụ thể, trong đó yêu cầu áp dụng mức bảo vệ dữ liệu cao nhất cho trẻ em theo mặc định và cấm sử dụng dữ liệu cá nhân của trẻ cho mục đích thương mại hoặc quảng cáo nhắm mục tiêu. Liên hợp quốc cũng cảnh báo các nguy cơ mới nổi từ chatbot trí tuệ nhân tạo (AI) và những thiết kế mang tính gây nghiện, cho rằng một số công nghệ có thể cần áp dụng giới hạn độ tuổi phù hợp.

Nguy cơ cháy rừng toàn cầu ở mức báo động, năm 2026 có thể khốc liệt nhất lịch sử

Những tháng đầu năm 2026 đang ghi nhận diễn biến đáng lo ngại khi cháy rừng bùng phát với quy mô lớn trên nhiều châu lục. Giới khoa học cảnh báo năm nay có thể trở thành một trong những năm cháy rừng nghiêm trọng nhất từng được ghi nhận, trong bối cảnh biến đổi khí hậu tiếp tục làm Trái đất nóng lên và nguy cơ xuất hiện hiện tượng El Nino cường độ mạnh ngày càng rõ nét.

Theo Mạng lưới nghiên cứu World Weather Attribution (WWA), chỉ trong vài tháng đầu năm, hơn 150 triệu ha đất trên toàn cầu đã bị thiêu rụi, diện tích lớn gấp hơn hai lần bang Texas của Mỹ. Các nhà nghiên cứu cho biết mức độ cháy rừng hiện cao hơn khoảng 50% so với mức trung bình nhiều năm và vượt hơn 20% kỷ lục trước đó kể từ khi dữ liệu được thống kê vào năm 2012.

Ông Theodore Keeping, chuyên gia nghiên cứu thời tiết cực đoan tại Đại học Imperial College London nhận định mùa cháy rừng năm nay khởi đầu “nhanh và dữ dội bất thường”, phản ánh xu hướng thời tiết ngày càng cực đoan dưới tác động của biến đổi khí hậu.

Một đám cháy rừng lớn ở Saskatchewan, Canada. (Ảnh: Cơ quan An toàn công cộng Saskatchewan/AFP)

Trong số các khu vực bị ảnh hưởng, châu Phi đang ghi nhận tình trạng nghiêm trọng nhất, đặc biệt tại Tây Phi và khu vực phía nam sa mạc Sahara. Từ đầu năm đến nay, khoảng 85 triệu ha đất tại khu vực này đã bị cháy, vượt xa mức kỷ lục cũ là 69 triệu ha. Theo các chuyên gia, nguyên nhân chính đến từ sự chuyển đổi cực đoan giữa các giai đoạn mưa lớn và hạn hán kéo dài. Lượng mưa cao trong mùa trước khiến thảm thực vật phát triển mạnh, nhưng sau đó nhiệt độ cao và thời tiết khô hạn lại biến lượng sinh khối này thành nguồn nhiên liệu khổng lồ cho các đám cháy.

Không chỉ châu Phi, nhiều khu vực tại châu Á như Ấn Độ, Đông Nam Á và Đông Bắc Trung Quốc cũng ghi nhận các vụ cháy rừng trên diện rộng. Diện tích cháy tại châu Á hiện cao hơn gần 40% so với năm từng lập kỷ lục trước đó. Tại Mỹ và Úc, mùa cháy rừng cũng đang diễn biến bất thường dù mới bước vào giai đoạn đầu năm, làm dấy lên lo ngại về một mùa thiên tai kéo dài và khó kiểm soát.

Giới khoa học đặc biệt quan ngại trước khả năng xuất hiện một đợt El Nino mạnh trong nửa cuối năm 2026. Các dự báo hiện cho thấy xác suất hình thành El Nino trong giai đoạn từ tháng 5 đến tháng 7 vào khoảng 61% và hiện tượng này có thể kéo dài đến cuối năm. El Nino là hiện tượng nhiệt độ mặt nước biển tại vùng xích đạo Thái Bình Dương tăng bất thường, kéo theo những biến động lớn về thời tiết trên phạm vi toàn cầu. Theo các nhà nghiên cứu, nếu El Nino mạnh xuất hiện trong bối cảnh nhiệt độ toàn cầu vốn đã tăng cao do phát thải khí nhà kính, nguy cơ xảy ra các đợt cháy rừng cực đoan sẽ tiếp tục gia tăng.

Bà Jemilah Mahmood, Giám đốc Trung tâm Sức khỏe hành tinh Sunway (Malaysia), cảnh báo tác động của cháy rừng không chỉ dừng lại ở thiệt hại môi trường mà còn tạo ra nguy cơ nghiêm trọng đối với sức khỏe cộng đồng. Theo bà, bụi mịn PM2.5 trong khói cháy rừng có thể độc hại gấp 10 lần so với ô nhiễm từ khí thải giao thông, làm gia tăng nguy cơ mắc các bệnh hô hấp, tim mạch và nhiều vấn đề sức khỏe khác.

Một nghiên cứu được công bố trên tạp chí y khoa The Lancet cho thấy khoảng 1,5 triệu ca tử vong mỗi năm có liên quan đến ô nhiễm không khí. Các nhà khoa học lo ngại con số này sẽ tiếp tục tăng khi cháy rừng ngày càng xảy ra thường xuyên hơn và với cường độ lớn hơn.

Các chuyên gia nhấn mạnh El Nino không phải nguyên nhân duy nhất dẫn tới thời tiết cực đoan. Yếu tố cốt lõi vẫn là tình trạng nóng lên toàn cầu do việc sử dụng nhiên liệu hóa thạch kéo dài suốt nhiều thập niên. Giáo sư khí hậu Friederike Otto cảnh báo thế giới sẽ phải đối mặt với những hệ lụy ngày càng nghiêm trọng nếu không nhanh chóng giảm phụ thuộc vào than đá, dầu mỏ và khí đốt.

Tin quốc tế ngày 22/5: Meta cắt giảm khoảng 8.000 nhân sự để dồn lực cho AI, 274 lượt chinh phục đỉnh Everest trong một ngày Meta cắt giảm khoảng 8.000 nhân sự để dồn lực cho AI; 274 lượt chinh phục đỉnh Everest trong một ngày, phá kỷ lục năm 2019; Trung Quốc khởi công tổ hợp hàng không hơn 5 tỉ USD tại UAE... là tin tức quốc tế đáng chú ý ngày 22/5.

Tin quốc tế ngày 26/5: Phần lớn đường dây lừa đảo Campuchia do người nước ngoài điều hành, Anh và Pháp trải qua tháng 5 nóng chưa từng có Ông Hun Sen: Phần lớn đường dây lừa đảo do người nước ngoài điều hành; Lào huy động chuyên gia quốc tế cứu 7 người mắc kẹt trong hang ngập nước; Anh và Pháp trải qua tháng 5 nóng chưa từng có... là tin tức quốc tế đáng chú ý ngày 26/5.