Thuốc sáng chế mới Trung Quốc bước vào “thời kỳ vàng” vươn ra toàn cầu

Một phòng thí nghiệm nghiên cứu phát triển thuốc tại Trung Quốc. (Ảnh: CMG)

Theo các nguồn tin, làn sóng thuốc sáng chế mới Trung Quốc vươn ra thị trường quốc tế đang tiếp tục nóng lên và phát triển mạnh mẽ. Chỉ trong hai tháng đầu năm nay, đã có hơn 40 thương vụ cấp phép ra nước ngoài đối với thuốc sáng chế mới của Trung Quốc, với tổng giá trị vượt 50 tỷ USD - tương đương hơn một phần ba tổng giá trị của cả năm ngoái.

Năm 2025, tổng giá trị các giao dịch cấp phép thuốc sáng chế mới của Trung Quốc ra nước ngoài đã vượt 130 tỷ USD, gấp 2,5 lần so với năm 2024. Khoản thanh toán ban đầu đạt 7 tỷ USD, tổng số giao dịch lên tới 157 thương vụ và tất cả các chỉ số đều lập kỷ lục mới. Các “ông lớn” dược phẩm đa quốc gia như Pfizer, AstraZeneca hay Bayer cũng lần lượt chủ động tìm đến hợp tác với các doanh nghiệp dược Trung Quốc.

Giáo sư kinh tế Lưu Quốc Ân thuộc Viện Nghiên cứu Phát triển Quốc gia, Đại học Bắc Kinh cho biết: năm 2025, việc thuốc sáng chế mới Trung Quốc vươn ra thị trường quốc tế còn xuất hiện một đặc điểm mới. Đó là thay vì các thương vụ “mua đứt bán đoạn”, ngày càng nhiều hợp tác được thực hiện theo hình thức hai bên phân bổ chi phí nghiên cứu - phát triển theo tỷ lệ, đồng thời cùng hưởng lợi từ thương mại hóa sản phẩm. Điều này cho thấy các doanh nghiệp dược Trung Quốc đang chuyển từ vị thế chỉ “xuất khẩu công nghệ” sang trở thành “đối tác hợp tác toàn cầu” của các tập đoàn dược đa quốc gia.

Vậy đâu là nền tảng giúp thuốc sáng chế mới Trung Quốc tự tin vươn ra thế giới? Câu trả lời nằm ở sự kết hợp của nhiều yếu tố: năng lực đổi mới sáng tạo ngày càng mạnh của ngành dược, lợi thế về chi phí, hệ thống chuỗi cung ứng hoàn chỉnh và sự hỗ trợ từ chính sách.

Năm 2025, có tới 31% số thuốc sáng chế mới được các tập đoàn dược toàn cầu đưa vào hợp tác phát triển có nguồn gốc từ Trung Quốc. Chi phí nghiên cứu tại Trung Quốc chỉ bằng khoảng một phần ba so với một số nước, trong khi hiệu quả triển khai thử nghiệm lâm sàng lại cao gấp đôi. Lợi thế về chi phí - hiệu quả này tiếp tục thu hút ngày càng nhiều đối tác quốc tế.

Một cơ sở nghiên cứu phát triển thuốc tại Trung Quốc. (Ảnh: CMG)

Môi trường nuôi cấy tế bào - một nguyên liệu cốt lõi trong sản xuất dược phẩm sinh học - thường gồm tới hàng chục thành phần khác nhau. Trước đây, loại nguyên liệu này gần như bị một số doanh nghiệp nước ngoài độc quyền, với giá lên tới 400 - 600 nhân dân tệ mỗi lít. Để giảm chi phí nghiên cứu thuốc mới, nhiều doanh nghiệp Trung Quốc đã đầu tư phát triển công nghệ sản xuất môi trường nuôi cấy. Hiện nay, chi phí sản xuất trong nước chỉ còn hơn 20 nhân dân tệ mỗi lít.

Ngoài ra, khi mô hình nghiên cứu phát triển truyền thống ngày càng tốn kém nhưng hiệu quả lại giảm, buộc các tập đoàn dược lớn trên thế giới phải tích cực tìm kiếm nguồn đổi mới từ bên ngoài, trong đó Trung Quốc trở thành một điểm đến quan trọng.

Làn sóng thuốc sáng chế mới Trung Quốc vươn ra thế giới cũng được hậu thuẫn bởi các cụm công nghiệp sinh dược phát triển mạnh. Lấy Thượng Hải làm trung tâm, cùng với các thành phố như Tô Châu, Vô Tích và Liên Vân Cảng của tỉnh Giang Tô, khu vực đồng bằng sông Trường Giang đã hình thành một vành đai công nghiệp sinh dược với lợi thế chuỗi giá trị hoàn chỉnh từ nghiên cứu, sản xuất, phê duyệt cho đến thương mại hóa quốc tế, trở thành “động cơ cốt lõi” cho quá trình vươn ra toàn cầu.

Tháng 10/2025, Tập đoàn Dược phẩm Sinh học Innovent Biologics (Tô Châu) đã đạt thỏa thuận hợp tác chiến lược trị giá 11,4 tỷ USD với hãng dược Takeda của Nhật Bản để cùng phát triển phương pháp điều trị ung thư mang tính đột phá. Hai bên sẽ cùng chia sẻ chi phí phát triển toàn cầu đối với sản phẩm cốt lõi IBI363, đồng thời phân chia lợi nhuận hoặc rủi ro theo tỷ lệ Trung Quốc – Nhật Bản là 4:6. Điều này cho thấy các doanh nghiệp dược Trung Quốc không còn chỉ đóng vai trò cung cấp công nghệ, mà đã tham gia vào quá trình tạo ra và phân chia giá trị toàn cầu với tư cách đối tác bình đẳng.

Trong Báo cáo công tác Chính phủ năm nay, ngành dược sinh học đã được đưa vào danh sách “ngành trụ cột mới nổi”, phát đi tín hiệu chính sách rõ ràng về việc thúc đẩy phát triển chất lượng cao đối với thuốc sáng chế mới.

Tuy nhiên, thách thức vẫn còn không nhỏ. Hiện nay, quyền chủ đạo trong đổi mới sáng tạo dược phẩm toàn cầu vẫn chủ yếu nằm trong tay một số nước lớn. Dù vậy, hướng đi của các doanh nghiệp dược Trung Quốc đã rất rõ ràng: chỉ khi kiên trì đổi mới từ gốc, vượt qua các nút thắt công nghệ then chốt và tích cực hòa nhập với các quy tắc cũng như hệ sinh thái của ngành dược toàn cầu, họ mới có thể thực hiện bước nhảy vọt từ “theo sau”, “song hành” đến “dẫn đầu”.

Chương trình Gala mừng Xuân 2026 của CMG hoàn thành buổi tổng duyệt thứ tư

Robot Bumi xuất hiện tại hậu trường buổi tổng duyệt Gala Mừng Xuân của CMG