Thủ đô Hà Nội – nơi hội tụ tinh hoa văn hóa của dân tộc

Những di tích lịch sử chính là những dấu ấn, nhân chứng trong quá trình phát triển của Thăng Long xưa – Hà Nội nay. Cố GS. Trần Quốc Vượng đã từng nói rằng vùng đất Thăng Long xưa và Hà Nội ngày nay chính là một trung tâm chính trị và văn hóa ngay từ những buổi đầu của lịch sử Việt Nam.

Hoàng thành Thăng Long là quần thể công trình kiến trúc đồ sộ được các triều vua xây dựng trong nhiều giai đoạn lịch sử và trở thành di tích quan trọng bậc nhất trong hệ thống các di tích Việt Nam. (Ảnh: Quoc Nguyen)

Trải qua nhiều biến cố, thăng trầm trong lịch sử. Mảnh đất Thăng Long xưa vẫn là kinh đô của đất nước, nhưng để được như ngày hôm nay cũng đã từng phải oằn mình chịu những nỗi đau chiến tranh, cũng từng phải chứng kiến cảnh tiễn biệt những người con trẻ tuổi rời xa chốn phồn hoa đô hội để cống hiến xương máu của mình nơi chiến trường ác liệt. Để đến này 10/10/1954, người dân Thủ đô vỡ òa trong niềm vui sướng khi Hà Nội được giải phóng, sạch bóng quân thù.

Văn Miếu – Quốc Tử Giám - trường đại học đầu tiên của Việt Nam. (Ảnh: nam tòi)

Theo PGS.TS Đặng Văn Bài – Ủy viên Hội đồng di sản văn hóa quốc gia, Phó Chủ tịch Hội Di sản văn hóa Việt Nam, Thăng Long xưa – Hà Nội hôm nay luôn tạo ra lực hấp dẫn thu hút nhân lực, vật lực của nhiều địa phương, tạo nên sự đa sắc về văn hóa và di sản văn hóa.

Hà Nội cũng là vùng đất duy nhất của Việt Nam ghi dấu ấn của hơn 50 vị vua, hàng chục vị chúa và hàng trăm danh nhân văn hóa và lịch sử của đất nước. Những danh nhân này là những người có thể được sinh ra ở nhiều địa phương khác nhau nhưng hội tụ về Thủ đô. Có thể nhìn thấy điều này qua Văn Miếu – Quốc Tử Giám, nơi sản sinh ra nhiều nhân tài học vấn tại Thăng Long xưa và cả những ngôi trường Đại học lớn tại Hà Nội ngày nay.

Quảng trường Ba Đình là nơi ghi nhận nhiều dấu ấn quan trọng trong lịch sử Việt Nam, đặc biệt, vào ngày 2/9/1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đọc bản Tuyên ngôn độc lập khai sinh ra nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. (Ảnh: Ảnh: chinhtranvan)

Khi nói về những giai đoạn thăng trầm của Thăng Long – Hà Nội, PGS.TS Đặng Văn Bài nhận định Hà Nội là vùng đất chứng kiến nhiều sự kiện lịch sử trọng đại của quốc gia. Có thể kể đến những sự kiện như vua Lý Thái Tổ quyết định dời đô về Thăng Long, Hội nghị Diên Hồng, Hội thề Đông Quan, Rồng lửa Thăng Long của vua Quang Trung – Nguyễn Huệ, Tuyên ngôn Độc lập tại Quảng trường Ba Đình lịch sử, Điện Biên Phủ trên không năm 1972...

Hà Nội không chỉ là vùng đất chứng kiến nhiều sự kiện lịch sử trọng đại mà còn là vùng đất văn hóa của cả nước với những tín ngưỡng đã đi sâu vời đời sống của hầu hết mọi người dân Việt Nam như Tứ Trấn – Đền Bạch Mã, Đền Quán Thánh, Đền Linh Lang Voi Phục, Đình Kim Liên; Tứ Bất Tử - Tản Viên Sơn Thánh, Thánh Gióng, Thánh Chử Đồng Tử và Mẫu Liễu Hạnh...

Chùa Trấn Quốc là một trong những ngôi chùa cổ nhất ở Hà Nội và đã từng là trung tâm Phật giáo của kinh thành Thăng Long vào thời Lý, Trần. (Ảnh: chinhtranvan)

Mỗi năm, người dân cả nước lại nô nức kéo nhau đến tham gia những lễ hội tín ngưỡng được tổ chức trên địa bàn Hà Nội, cảm nhận không gian văn hóa của những di tích ngàn đời như lễ hội Chùa Hương, hội Gióng ở đền Phù Đổng, Đền Sóc Sơn và hàng trăm lễ hội lớn nhỏ khác.

Hồ Hoàn Kiếm, tức hồ Gươm - dấu tích của một khúc sông Nhị Hà xưa, là thắng cảnh nổi tiếng của Thủ đô Hà Nội. (Ảnh: khanhbm21)

Việc bảo tồn, gìn giữ những di tích lịch sử tại Hà Nội nói riêng và trên cả nước nói chung luôn là điều trăn trở của những người yêu Hà Nội. Nhưng trách nhiệm lớn lao nhất phải thực hiện đầu tiên là giáo dục nâng cao nhận thức cộng đồng. Các cơ quan quản lý các cấp cần khai thác thế mạnh của các phương tiện truyền thông đại chúng để làm thay đổi nhận thức của người Hà Nội về vai trò, giá trị của di sản văn hóa phi vật thể và vật thể có trên địa bàn Thủ đô. Chỉ có vậy mới nâng cao lòng tự hào, tình yêu di sản văn hóa trong mỗi người dân đã và đang sinh sống mảnh đất nghìn năm văn hiến.

Huyên Quang