Trang chủ Gia đình Việt Hồn nước
14:16 | 02/04/2024 GMT+7

Tản mạn hành trình bún Việt

aa
Trong ẩm thực Việt Nam, bún là loại món ăn được ưa thích, có mặt ở tất cả các vùng miền khác nhau trên cả nước và đều là những món ngon trứ danh. Từ Bắc chí Nam, vùng nào cũng đều gọi là bún.
Cách làm bún bò Nam bộ và các món bún ngon cho ngày hè nắng nóng
9.000 suất bún bò Huế vào thực đơn trường học Nhật Bản
Tản mạn hành trình bún Việt
Bún bò Huế đặc sản dân dã làm say lòng biết bao thực khách. Ảnh: Bảo Phước

Từ nguồn cội…

Có một giai thoại thú vị về bún từ thời An Dương Vương: “Trong lúc chuẩn bị yến tiệc cho lễ dạm hỏi công chúa Mỵ Châu, một người đầu bếp đã vô tình đổ bột gạo vào chiếc rổ đặt trong vạc nước sôi. Khi phát hiện ra sai lầm, bột gạo đã trở thành các sợi dây dài màu trắng. Anh đem những sợi bột trắng xào với rau cần để làm món lót dạ. Món lạ này được vua chú ý và hết lòng khen ngợi. Từ ấy trở thành một trong những món ăn yêu thích trong thực đơn của hoàng gia”.

Trong Miếng ngon Hà Nội, nhà văn Vũ Bằng nêu nhận xét: “…Có một món quà không theo ai cả, đặc biệt Việt Nam, mà tôi dám chắc không có người Việt Nam nào không ăn, mà tôi lại dám chắc thêm rằng không có người Việt Nam nào không thích: đó là quà bún”.

Đầu bếp Anthony Bourdain của kênh truyền hình CNN đã từng đến Huế, vào chợ Đông Ba thưởng thức món bún bò Huế và nhận xét “…Đây là món súp ngon nhất thế giới mà tôi từng thưởng thức”.

Ở Thừa Thiên Huế, Lễ hội làng bún được tổ chức vào ngày 22 tháng 1 âm lịch hàng năm, tại Đền thờ Bà Bún, làng Vân Cù, thị xã Hương Trà. Lễ hội để cầu một năm mới may mắn, sung túc và bình an cho dân làng và người dân thập phương.

Truyền thuyết rằng, xưa có đoàn người theo chân chúa Nguyễn Hoàng vào Thừa Thiên Huế, lập nghiệp tại làng Cổ Tháp, huyện Hương Điền; có một phụ nữ rất đẹp, thùy mị và khéo léo, tên là Mỵ cùng đi với hành trang chỉ cái cối xay để giã gạo làm bún, mọi người thân thương gọi là cô Bún. Nhân lúc ba mùa lúa liên tiếp mất trắng, có người đã kêu rằng: thần linh quở phạt dân làng vì cô Bún dám lấy hạt ngọc của trời để ngâm, để chà, để xát.

Cô Bún vì thế phải rời làng ra đi. Đến Vân Cù, nhìn xung quanh cây cỏ tốt tươi, lại có dòng sông mát rượi trong lành, cô Bún nghĩ là do duyên trời sắp đặt, quyết định chọn đây là nơi lập nghiệp. Nghề làm bún ở Vân Cù được hình thành từ đó. Bún Vân Cù nổi tiếng bởi có mùi vị đặc trưng riêng. Con bún khi ăn không chua mà thơm mùi tinh khiết của bột, không bở mà cũng không dai quá lại có màu trắng tinh.

Làng nghề bún thứ hai của Thừa Thiên Huế là Ô Sa, xã Quảng Vinh, huyện Quảng Điền. Làng xuất hiện từ thế kỷ XV, cách đây khoảng 500 năm. Những người cao niên trong làng kể rằng, từ ngày họ sinh ra đã thấy ông bà mình sống với nghề làm bún, bánh ướt, cứ thế nghề nối nghề cho đến hôm nay.

Đến hành trình bún Việt

Có thể xem miền Bắc là cái nôi của bún với hàng chục biến thể khác nhau, mang những vị đặc trưng riêng. Canh bún, bún riêu, bún đậu mắm tôm là những món ăn dân dã. Hàng “trung lưu” có bún cá, bún măng, bún chả... Hàng cao cấp có bún thang, bún chả cá Lã Vọng, bún mọc... Người miền Trung thiên về việc kết hợp đủ vị ngọt, bùi, chua, chát, đắng, cay trong một món bún, nghĩa là chú tâm đến tính đa vị trong ẩm thực. Đặc sản nổi bật của miền Trung có thể nêu trước tiên là món bún bò Huế. Món bún này hòa quyện tất cả sự đặc sắc và phong phú của ẩm thực Huế. Tương truyền rằng lúc đầu, người Huế chỉ nấu bún với giò heo.

Tại phiên chợ Tết Gia Lạc, Định Viễn Công, hoàng tử thứ sáu của vua Gia Long, đã phát động cuộc thi nấu bún giò heo với hai tiêu chí “thập toàn, ngũ đắc”(Thập toàn là ngon lành, thơm tho, ngọt ngào, đậm đà, tinh khiết, bổ dưỡng, bắt mắt, giỏi chọn, rành nấu, khéo bày. Ngũ đắc là 5 yếu tố: Ai cũng biết được, mua được, ăn được, chế biến được, tìm được nguyên vật liệu ngay tại nơi ở). Bún Huế nâng tầm từ đấy.

Tổ chức Kỷ lục châu Á đã công nhận đây là món ăn đạt kỷ lục châu Á theo bộ tiêu chí “Giá trị ẩm thực châu Á” năm 2012. Theo từ điển Le Petit Robert, "bò bún" là một món ăn được chế biến khéo léo để "tái biến" thức ăn còn lại, song lại trở thành một món ăn không thể bỏ qua.

Có người lý giải rất hay: “Đằng sau bát bún bò giò heo Huế là một câu chuyện hóa giải xung khắc. Mắm ruốc hài hòa thịt bò và thịt heo, còn sả tươi lại làm hài hòa mắm ruốc. Nhiều mắm ruốc quá thì nặng mùi. Nhiều sả quá thì thành ra nhạt nhẽo. Đấy cũng là triết lý sống của người Huế: Hễ hài hòa thì sự tốt đẹp mới xuất hiện, còn nếu mất cân bằng thì sự tốt đẹp lập tức biến mất”.

Nhà văn Trần Kiêm Đoàn, quê làng Liễu Hạ, Hương Cần, đã kết trong bài viết về Bún bò Huế: “…Bún bò Huế đã vượt sông Mỹ Chánh ra Bắc, vượt đèo Hải Vân vô Nam, vượt trùng dương sang Âu tới Mỹ. Giữa những phố phường xa lạ quê người, đọc trên tấm biển của một tiệm ăn nào đó có ghi ‘Bún bò Huế’, người Việt tha hương nào mà khỏi thấy lòng mình ấm lại...".

Huế còn có đặc sản nức tiếng có một không hai là bún giấm nuốc. Nuốc - một loại hải sản đặc sắc của biển. Bún giấm nuốc - món ăn nêm nấu công phu, bày biện tỉ mỉ, có đầy đủ hương vị cuộc đời: ngọt của tôm, cay của ớt, chua và ngọt thanh của cà chua bi, thơm của rau thơm và ngò, bùi của đậu phộng, mát giòn của nuốc...

Bún miền Nam rất linh hoạt… Bún tươi có thể thấy, bún cà ri, bún nem nướng, thịt nướng, bún bì, bún thịt xào, đến loại bún như “không có gì”, bún và... nước tương, chao, ớt đỏ, mắm Thái, mắm sặc xé, mắm lòng...

Về miền Tây, có bún mắm, bún suông, bún gỏi, vốn là đặc sản của vùng đất giàu cá tôm này. Riêng tô bún mắm xứng đáng được xem là đặc sản số 1 của Nam Bộ.

Có thể tạm kết rằng, bún không chỉ là sự kế thừa từ tinh hoa ẩm thực truyền thống 3 miền mà còn là nét đặc sắc trong kho tàng văn hóa ẩm thực Việt Nam vốn danh bất hư truyền.

Từ điển An Nam của Génibrel (1898), Hùinh-Tịnh Paulus Của (1895), J. Bonet (1849), J. L. Tabert (1838) nhắc đến Bún (Bún, similago. Mềm như bún, mollissimum).

Giáo sĩ Alexandre de Rhodes trong Ditionarium anamitium, lusitanium etlatinum (Từ điển An Nam – Bồ Đào Nha – La Tinh), ấn hành lần đầu tại Roma năm 1651, cũng ghi nhận từ “bún” (Bún: aletria: fimilago, inis. Bột miến lọc).

Đại Nam quấc âm tự vị của Huỳnh Tịnh Paulus Của năm 1895 cắt nghĩa từ “bún”: “Bột sợi, bột làm ra sợi”. Gần đây, từ điển tiếng Việt của Viện Ngôn ngữ học, xuất bản năm 1988, do GS. Hoàng Phê chủ biên, đưa định nghĩa về bún: “Sợi tròn, dài, làm bằng bột gạo tẻ luộc chín, dùng làm món ăn”.

Công thức nấu bún bò Huế cho bữa sáng tại nhà vừa sạch, vừa ngon Công thức nấu bún bò Huế cho bữa sáng tại nhà vừa sạch, vừa ngon
Đầu bếp gốc Việt nấu hàng trăm tô bún bò giúp các y bác sĩ Pháp chống COVID-19 Đầu bếp gốc Việt nấu hàng trăm tô bún bò giúp các y bác sĩ Pháp chống COVID-19

Theo Báo Thừa Thiên Huế
Nguồn:

Tin bài liên quan

Tổ chức Hue Help hỗ trợ cho trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn ở Thừa Thiên Huế

Tổ chức Hue Help hỗ trợ cho trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn ở Thừa Thiên Huế

UBND tỉnh Thừa Thiên Huế vừa có Quyết định số 1312/QĐ-UBND ngày 21/5/2024 tiếp nhận khoản viện trợ trị giá 630 triệu đồng từ dự án “Hỗ trợ cho trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn tại Trung tâm Công tác xã hội và Quỹ bảo trợ trẻ em giai đoạn 2024-2026” do Tổ chức Hue Help (Anh) tài trợ.
Oxfam hỗ trợ 1.000 nữ nông dân nghèo, cận nghèo ở Thừa Thiên Huế phục hồi, phát triển sinh kế

Oxfam hỗ trợ 1.000 nữ nông dân nghèo, cận nghèo ở Thừa Thiên Huế phục hồi, phát triển sinh kế

Vừa qua, 1.000 nữ nông dân nghèo, cận nghèo tại 3 huyện Phong Điền, Phú Vang, Phú Lộc (Thừa Thiên Huế) được hỗ trợ 3,2 triệu đồng/hộ để phục hồi, phát triển sinh kế theo dự án của Tổ chức Oxfam tại Việt Nam.
Thừa Thiên Huế phát động cuộc thi viết và ảnh về biên giới, biển đảo quê hương

Thừa Thiên Huế phát động cuộc thi viết và ảnh về biên giới, biển đảo quê hương

Ngày 7/5, Bộ đội Biên phòng (BĐBP) tỉnh Thừa Thiên Huế phối hợp với Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy tổ chức Lễ phát động cuộc thi viết "Tìm hiểu về biên giới tỉnh Thừa Thiên Huế và truyền thống 60 năm BĐBP tỉnh Thừa Thiên Huế" và cuộc thi ảnh "Tự hào biên giới, biển đảo quê hương Thừa Thiên Huế" năm 2024.

Các tin bài khác

Tết té nước ở Tam Đường (Lai Châu): cầu mong năm mới may mắn, sức khỏe, làm ăn phát đạt

Tết té nước ở Tam Đường (Lai Châu): cầu mong năm mới may mắn, sức khỏe, làm ăn phát đạt

Ngày 22/3, Lễ hội Bun Vốc Nặm (Lễ hội té nước) lần thứ 5 năm 2024 của dân tộc Lào được tổ chức tại bản Nà Vàn, xã Nà Tăm, huyện Tam Đường (Lai Châu) thu hút đông đảo nhân dân trong huyện và tỉnh Lai Châu tham gia.
Khai mạc Năm du lịch Quốc gia - Điện Biên năm 2024

Khai mạc Năm du lịch Quốc gia - Điện Biên năm 2024

Tối 16.3, tại Quảng trường 7.5, TP Điện Biên Phủ, đã diễn ra Lễ khai mạc Năm du lịch Quốc gia và Lễ hội hoa ban Điện Biên năm 2024 với chương trình nghệ thuật đặc sắc hội tụ những sắc màu văn hóa trong cả nước.
Độc đáo phiên chợ dùng lá cây thay tiền ở Tây Ninh

Độc đáo phiên chợ dùng lá cây thay tiền ở Tây Ninh

Phiên chợ độc đáo có một không hai ở Tây Ninh, đó là người mua hàng bằng lá thay tiền. Nghe tưởng chuyện đùa nhưng đó lại là sự thật.
Đặc sắc nón lá làng Chuông

Đặc sắc nón lá làng Chuông

Làng nghề làm nón lá truyền thống làng Chuông nằm ở địa bàn xã Phương Trung, huyện Thanh Oai, cách trung tâm Thủ đô Hà Nội khoảng 30 km. Nón lá nơi đây nổi tiếng khắp cả nước bởi năm đặc tính: chắc, khỏe, bền, thanh, đẹp.

Đọc nhiều

Các tổ chức nhân dân Việt Nam chuẩn bị tham gia Diễn đàn nhân dân ASEAN 2024

Các tổ chức nhân dân Việt Nam chuẩn bị tham gia Diễn đàn nhân dân ASEAN 2024

Ngày 24/5, tại Hà Nội đã diễn ra Hội nghị các tổ chức nhân dân Việt Nam chuẩn bị cho Diễn đàn nhân dân ASEAN (APF) 2024 dự kiến được tổ chức tại Timor Leste.
35 trường đại học và THPT tham gia Cuộc thi “Nhịp cầu Hán ngữ” năm 2024

35 trường đại học và THPT tham gia Cuộc thi “Nhịp cầu Hán ngữ” năm 2024

Từ ngày 25-26/5, tại Hà Nội đã diễn ra vòng chung kết Cuộc thi “Nhịp cầu Hán ngữ” lần thứ 23 dành cho sinh viên các trường đại học khu vực miền Bắc và miền Trung và Cuộc thi “Nhịp cầu Hán ngữ” lần thứ 17 dành cho học sinh các trường trung học phổ thông (THPT) khu vực miền Bắc và miền Trung.
Những ngôi sao hàng đầu từ K-pop và V-pop hội tụ Lễ hội quảng bá du lịch Hàn Quốc tại Việt Nam

Những ngôi sao hàng đầu từ K-pop và V-pop hội tụ Lễ hội quảng bá du lịch Hàn Quốc tại Việt Nam

Nhằm quảng bá mạnh mẽ hơn nữa du lịch Hàn Quốc đến du khách Việt Nam, Tổng cục Du lịch Hàn Quốc (KTO) tổ chức Lễ hội Du lịch Hàn Quốc 2024 vào ngày 25 - 26.5 tại K-Town, Ocean City, Hưng Yên.
2 học sinh Hungary đạt giải tại cuộc thi vẽ tranh về Việt Nam

2 học sinh Hungary đạt giải tại cuộc thi vẽ tranh về Việt Nam

Lễ trao giải Cuộc thi vẽ tranh với chủ đề "Việt Nam hôm nay trong đôi mắt trẻ thơ” do Hội Phụ nữ Việt Nam tại Hungary tổ chức đã diễn ra trang trọng tại Budapest ngày 25/5/2024.
Lớn lên từ biển

Lớn lên từ biển

Đó là câu chuyện của anh Nguyễn Đức Thạnh - ngư dân tiêu biểu ở làng chài Mỹ Á, phường Phổ Quang (TX.Đức Phổ). Anh cùng những người bạn dọc ngang khắp biển cả, đặc biệt là bám ngư trường truyền thống ở Hoàng Sa để đánh bắt hải sản.
100 học giả, nhà nghiên cứu quốc tế tham gia hội thảo Biển Đông tại Ba Lan

100 học giả, nhà nghiên cứu quốc tế tham gia hội thảo Biển Đông tại Ba Lan

Ngày 24/5, hội thảo “Biển Đông: Hợp tác nghiên cứu và phát triển” đã diễn ra tại Đại học tổng hợp Vacsava của Ba Lan.
Vùng 5 Hải quân thông tin về tình hình biển, đảo cho hơn 1.500 người dân tại tỉnh Cà Mau

Vùng 5 Hải quân thông tin về tình hình biển, đảo cho hơn 1.500 người dân tại tỉnh Cà Mau

Từ ngày 21 đến 24/5, Bộ Tư lệnh Vùng 5 Hải quân phối hợp với Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy Cà Mau tổ chức thông tin về biển, đảo tại 3 huyện: Ngọc Hiển, Năm Căn và Phú Tân.
de nhung ky niem xua tao sinh trong hien tai va tuong lai
ho chi minh la bieu tuong cua hoa binh doc lap va tien bo xa hoi
cap nhat thong tin dat nuoc nga cho nhung nguoi ban viet nam
inforgraphic quan ly phuong tien co gioi nuoc ngoai tham gia giao thong tai viet nam
top 3 diem den thu hut du khach quoc te tai ha noi
xe dap tho trong chien dich dien bien phu
gioi thieu quang ba ve dat nuoc va con nguoi viet nam tai dan mach
Xin chờ trong giây lát...
UNICEF hỗ trợ người dân Sóc Trăng có nước sạch bằng năng lượng mặt trời
Ông Vi Tiêu Nghị, con trai Tướng Vi Quốc Thanh - trưởng Đoàn cố vấn quân sự Trung Quốc: Để những kỷ niệm xưa tạo sinh trong hiện tại và tương lai
Vietnam Cultural Show London 2024
Lão nông nhiều năm sưu tập những bức ảnh quý giá về Bác Hồ
Bác Hồ và bộ phim Những ngày tháng bên nhau
Hồ Chí Minh là biểu tượng của hòa bình, độc lập và tiến bộ xã hội
Bộ đội hải quân giúp dân chống hạn
Du học sinh Trung Quốc trải nghiệm đặc sản Hà Nội - 'cà phê trứng'
Du học sinh Trung Quốc trải nghiệm đặc sản Hà Nội - cà phê trứng
Top 3 điểm đến thu hút du khách quốc tế tại Hà Nội
Sản phẩm Làng nghề Dệt Thổ cẩm Xí Thoại, xã Xuân Lãnh, huyện Đồng Xuân, tỉnh Phú Yên.
Đại sứ Marc Knapper trò chuyện cùng chị Lưu Hiếu
Hơn 300 lưu học sinh Lào, Campuchia trải nghiệm Làng văn hóa các dân tộc Việt Nam
Hyakka Souen - Bách Hoa Thương Viêm
Giai điệu Nga trong lòng Hà Nội
Thời tiết hôm nay 22/5: Cả nước ngày nắng, chiều tối và đêm có mưa dông

Thời tiết hôm nay 22/5: Cả nước ngày nắng, chiều tối và đêm có mưa dông

Theo Trung tâm Khí tượng Thủy văn Quốc gia, hôm nay (ngày 22/5), nhiều khu vực trên cả nước ngày nắng, chiều tối và đêm có mưa rào và dông vài nơi.
Thời tiết ngày 18/5: Hà Nội có mưa rào và dông về đêm

Thời tiết ngày 18/5: Hà Nội có mưa rào và dông về đêm

Theo Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia, thời tiết Hà Nội hôm nay có mây, ngày nắng, chiều tối có mưa rào và dông, cục bộ có mưa to.
Cảnh báo tình trạng lừa đảo đi làm việc tại Australia trong ngành nông nghiệp

Cảnh báo tình trạng lừa đảo đi làm việc tại Australia trong ngành nông nghiệp

Ngày 16/5, Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội (LĐ-TB&XH) đã có Công văn gửi Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương về việc phối hợp thông tin để ngăn chặn tình trạng lừa đảo người lao động Việt Nam đi làm việc tại Australia trong ngành nông nghiệp.
Dự báo thời tiết 14/5: Hà Nội ngày nắng, đêm mưa dông

Dự báo thời tiết 14/5: Hà Nội ngày nắng, đêm mưa dông

Theo Trung tâm dự báo khí tượng thuỷ văn quốc gia, ngày 14/5, Bắc Bộ, Bắc Trung Bộ ngày nắng, đêm mưa dông. Nam Trung Bộ, Tây Nguyên ngày nắng, có nơi nắng nóng trên 35 độ C. Nam Bộ có nơi nắng nóng gay gắt trên 37 độ C.
Sẽ có khoảng 11-13 cơn bão, áp thấp nhiệt đới trên Biển Đông

Sẽ có khoảng 11-13 cơn bão, áp thấp nhiệt đới trên Biển Đông

Theo dự báo, từ nay đến cuối năm 2024, sẽ có khoảng 11-13 cơn bão, áp thấp nhiệt đới trên Biển Đông và 5-7 cơn bão ảnh hưởng đến đất liền. Hoạt động của bão và áp thấp nhiệt đới có khả năng sẽ tập trung vào nửa cuối mùa bão (từ tháng 9-11/2024).
Từ 1/7 sử dụng duy nhất ứng dụng VNeID khi làm dịch vụ công trực tuyến

Từ 1/7 sử dụng duy nhất ứng dụng VNeID khi làm dịch vụ công trực tuyến

Phó Thủ tướng Chính phủ Trần Lưu Quang yêu cầu các bộ, ngành, địa phương khẩn trương hoàn tất công tác chuẩn bị để thống nhất sử dụng một tài khoản duy nhất là VNeID trong thực hiện dịch vụ công trực tuyến nhằm tiết kiệm thời gian, chi phí cho người dân và nhà nước.
Xuân Giáp Thìn - 2024

Xuân Giáp Thìn - 2024

Việt Nam  - Nhật Bản

Việt Nam - Nhật Bản

Việt Nam - Thái Lan

Việt Nam - Thái Lan

báo tết 2023

báo tết 2023

Việt Lào online

Việt Lào online

50 năm quan hệ Việt Nam - Ấn Độ

50 năm quan hệ Việt Nam - Ấn Độ

Tình hữu nghị vĩ đại

Tình hữu nghị vĩ đại

Tân mão 2011

Tân mão 2011

Sức sống mới cho ĐNND

Sức sống mới cho ĐNND

xuân 2013

xuân 2013

Phiên bản di động